TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

Bu faiz artışı, dövizin dalgasını keser mi?

Hafta sonu AB Zirvesi toplandı. Sonuç çarşambaya açıklanacak. Yaraya merhem olacak ilacın bulunup bulunmayacağını o gün göreceğiz.
■ Yunanistan'a ne yapılmış, diğer aşırı borçlu ülkelere ne önlem alınmış, bankalar için nasıl bir dizayn öngörülmüş sorgulanacak.
■ Yükü asıl üstlenecek olan Almanya'nın riski artacak ve notunu koruyabilecek mi?
■ Fransa aşırı borçlu ülkelerin kamu kâğıtlarına en fazla sahip olan ülke. Bankacılığa yapacağı destekten sonra kamu borcu nereye çıkacak ve AAA notunu koruyacak mı, çok kuşkulu.
Sanki kurtarma paketinin açılmasıyla birlikte Yunanistan gündemden düşerken İtalya ve Fransa gündeme gelecek gibi.
■ Doğru kararlar alınsa bile, sancısız ve ameliyatsız çözül yok. Hastaya randevu alınmış. Pozitif bir sonuç çıkmazsa büyük yıkım başlayabilir. Tetikte olma zamanı.

FAİZ YUKARI KUR AŞAĞI: Türkiye küresel piyasaların ağır atmosferinden kendini korumaya ve TL'nin daha fazla değer kaybetmesini önlemeye çalışıyor. Bu nedenle Merkez Bankası negatif gelişmelerde de, pozitifgelişmelerde de faizi düşüreceği söyleminden vazgeçti. Hatta geçen hafta aldığı kararla politika faizi dışında faizleri artırdı. Piyasaya verdiği likiditeyi kıstı. Yani parasal sıkılaştırmaya doğru gidiyor. Gecelik faizler 3-4 puan yükseldi. Hazine gösterge faizi iki günde 1 puan arttı. Artışı diğer faizler de izleyebilir.
Faiz yukarı olunca kur aşağı gelmeye başladı. Faiz TL'nin getirisi. Bu getiri artırılınca ve hele ki, TL likidite kısılınca kurun yükselmesi zor. Çünkü dövize talep gösterenlerin öncelikle TL sahibi olması gerekiyor. Kurun yukarı gitmesi olayı, bundan sonra durulabilir. Hatta yurtdışı izin verdiği ölçüde TL kısmen değerlenebilir de.

GEÇMİŞTE OLAN: Bitişikte 2001 krizinden bu yana uygulamada olan serbest dalgalı kur rejiminde TL'nin değerinde gerçekleşen önemli dalgalanmaları çıkarttık. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden dolar ve Euro'dan oluşan bire bir sepet karşısında TL'nin değer kayıpları ve değerlenmesi döngüsel hareketler göstermiş.
■ 2001 devalüasyonunda TL üç aşamada ve 8 ayda yüzde 58 değer yitirmiş. Devamında yitirdiği değerin yarısı kadar değerlenmiş. Bunda krizin geride kalmakta olması ve IMF parası önemli rol oynadı.
■ Bir sonrası dönem değer kazancı kadar değer yitirmiş. Hükümet sorunu ve seçim nedeniyle.
■ Son küresel kriz öncesinde TL yüzde 35 değerlenmiş, ardından krizde yüzde 28 değer yitirmiş.
■ Krizden sonra da yüzde 21 değer kazanmış. Kasım 2010'da başlayan ve 21 Ekim'le son bulan dönemde ise yüzde 24 kayba uğramış.

MERKEZ'E VE DIŞA BAĞLI: Kur için geçen perşembeyi bir dönüm noktası alırsak değerlenme ne kadar ve ne zamanda olur?
Dış gelişmelere ve Merkez Bankası'nın tutumuna bağlı. Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı "TL'nin daha fazla değer kaybetmesini istemiyoruz" diyor. Enflasyona yapacağı etkiden ve özellikle şirketleri negatif etkileyeceğinden dolayı. Değer kaybı işini devalüasyon boyutuna getirmeden durdurmak istiyor. Bunun için elinde yeterince alet de var. Ancak Merkez Bankası'nın politikalarında son dönemlerde sık sık değişiklikler oluyor, politikalarına belirsizlik hâkim. Belki kriz ortamının koşullarından dolayı böyle. Ama ne olursa olsun, ne yapacağı, ne kadar yapacağı, hangi süreyle yapacağı hiç belli değil. Bu da para ve döviz kuru politikalarında belirsizlik yaratıyor. Bu açıdan geçmişteki döngüsel hareketlere de, Merkez Bankası'na da, söylemlere de ihtiyatla yaklaşım gerekiyor.
 

SONUÇ: "Şans bazen şimşek gibi çakabilir. Ama unutmayın, arkasında kara bulutlar sizi bekliyor olabilir." Macar sözü

Yukarı