TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

Ne kadar kur artışı o kadar faiz yükselişi

Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı 2012 yılının para ve kur polikasını açıkladıktan bir gün sonra İstanbul Sanayi
Odası'nın konuğu oldu. Ne tesadüf ki, konuşmasını yaparken hem dolar 1.92 TL ile tarihinin en yüksek, hem de Hazine faizi yüzde 11.07 ile son 2.5 yılın en yüksek düzeyine çıktı. Piyasaların seyrine göre, önceki gün başlayan yükselişin dün Euro dolar paritesinin gerilemesiyle arttığı ve daha sonra Başçı'nın konuşmasıyla hareketin sürdüğü söylenebilir.
Peki konuşmanın içeriğinde kuru ve faizi yükseltecek ne vardı?

NE YÜKSELTTİ: Erdem Başçı'nın konuşmasında "İstisnai günlerde politika faizinden fonlama yapılmayacak" cümlesi var ki, başlı başına bir belirsizlik kaynağı. Hatta önceki gün açıklanan 2012 para ve kur politikalarının içeriğinden daha radikal bir söylem. Hangi gün istisnai gün, hangisi değil, buna Merkez Bankası karar verecek. Kendi politikalarına uygun dizaynı ve uygulamayı yapacak. Dövizde yükseliş görürse verdiği likiditenin faizini yükseltecek. Politika faizi olan yüzde 5.75'ten para vermeyecek, koridorun üst bandı olan yüzde 12 den verecek.

BANKALAR NE YAPAR: Peki bazı günler Merkez Bankası için istisna da bankalar için değil mi? Merkez Bankası dediğin bankaların bankası. İstisnai günler, yani stresin en yüksek olduğu günler bankaların bankası kendi başının çaresine bakacak, kendi durumunu kurtaracak. Bankalar ise hem istisnai günün olumsuz koşullarının, hem de Merkez Bankası nın tutumu nedeniyle duble negatif etki altında kalacak. Bankaların 2001 krizinde eli fena yanmış zaten. "Ya parayı vermezse korkusu" bankaları 10 yıldır likidite fazlası tutmaya itti. 2011 yılında yeni yeni net bazda Merkez Bankası ndan borç almaya başlamışlardı. Politika faizi yüzde 5.75. Faiz koridorunun tabanı. Tavan ise yüzde 12.5 e kadar çıkıyor. Böylesine geniş bir koridor zaten başlı başına büyük bir belirsizlik kaynağı. Ama son açıklama ile bazı günler bu alt sınır da kaldırılacak. Bu da, belirsizliği katmerleştiren bir başka gelişme.
Ama aynı zamanda bazı günler politika faizi de olamayacak.
■ Kaldı ki, enflasyonun mayıs ayına kadar çift haneli rakamlarda olacağını bizzat Erdem Başçı açıkladı.
■ Üstelik 2012 yılının 85 milyar dolarlık itfasının yüzde 60'ı ilk dört ayda yapılacak.
Bu itfalar içinde yabancıların payı da yüksek.
■ Avrupa da bir kriz var ve dışarıdan ne kadar para girişi olacak bilinmiyor.
Bu durumda elbette faiz yükselir.

TAVIR DEĞİŞİKLİĞİ: Ama madalyonun bir de öteki yüzü var. O da bize, bu son açıklamalarıyla birlikte Merkez Bankası nın döviz kurunun artışını durdurmak için faiz silahını kullanmaya başladığını, yani daha önceki politikalarına geri döndüğünü gösteriyor. Normal günlerde 50 milyon dolara kadar satış yapacak. İstisnai günlerde bunun üzerine çıkacak. 50 milyon dolardan daha fazla döviz sattığı gün likiditeyi iki katına yakın faizle verecek. Döviz satışının karşılığı yüksek faiz olacak. Kısaca kur artacaksa faizin de yükseltileceği bir dönemdeyiz. Kur yükseldi, faiz de bunun için yükseldi. Kur daha da yükselirse faiz daha da artabilecek.

SONUÇ: "Söylenmediği müddetçe söze sen hâkimsin, bir kere söylendi mi, o sana hâkim olur." Sadi

***

2012'DE BÜYÜME NE OLUR?

Yılın 9 aylık döneminde büyüme hızı yüzde 9.6. Son çeyrekte bunun hız keseceği ve yüzde 5 düzeyine ineceği tahmin ediliyor. Büyümeyeni yılda azalarak devam edebilecek. Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı ilk çeyrekte büyümenin düşeceğini ama pozitif düzeyde kalacağını söyledi. Milli gelirin yüzde 8'i kadar bir cari açığın finansmanının da mümkün olduğunu söyledi. Bir kere büyüme çeyrekler itibarıyla negatif olmayacak. Sonraki çeyrek birinciye benzer veya belki biraz daha iyi olabilir. 2012 yılında yeni yatırımlar önemli oranda azalacak, belki üretim ve tüketimde belli bir hız kesme olacak. Ama yine de yüzde 8 civarında gerçekleşecek 2011 yılı büyümesinin 2012'de yüzde 45' lerin altına inme olasılığı çok az. Eğer milli gelirin yüzde 8'ine denk gelecek bir cari açığı finanse etmede sorun olmayacaksa 2012 büyümesini rahatlıkla yüzde 5 düzeyinde görebiliriz.

Yukarı