TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

Petrolde İran etkisiyle 150 doların üstü tehlike

Brent petrol fiyatlarında iki ayı aşkın zamanda 25 dolara yakın artış meydana geldi. 17 Aralık'ta 102 dolara kadar inen brent petrol 24 Şubat'ta 125.5 dolara çıktı. Artışı yüzde 22.6'ya vardı. Hızlı artıştan petrol ihracatçısı olarak Türkiye piyasaları da ürküyor gibi. Geçen haftaya kadar dünyadan pozitif yönde ayrışan Türkiye'nin bunu negatife dönüştürmesinde petrol fiyatının etkili olduğu tahmin ediliyor.
Piyasalar petrol fiyatlarından ürkmekte ne ölçüde haklı?
■ Eğer petrol fiyatları 120 dolarlık seviyelerde kalacaksa bu artış Türkiye için önemli veya etkili değil. Çünkü 2012 yılı için Merkez Bankası'nın baz aldığı fiyat tahmini zaten 110 dolar. Önceki yıla göre 10 dolarlık artış yapmış.
■ Kaldı ki, 2011'de dünya ham petrol ortalama fiyatı 110.9 dolar düzeyinde gerçekleşti. Daha önceki yıl 80 dolardı ve artışı yüzde 39'u buldu.

FATURASI NE: Peki bunun Türkiye'ye faturası ne oldu?
Bitişikteki tablodan izlenebileceği gibi, 38.5 milyar dolar olan toplam enerji faturası 2011'de 55.2 milyar dolara yükseldi ve cari açığı 15 milyar dolar daha artırdı.
Bir de bunun enflasyonu artırıcı etkisi oldu. TL'nin değer kaybı ile birleşince bu etki geçen yıl arttı da.
Bu yıl eğer 120 dolarlık petrol fiyatı kalıcı olursa Türkiye'nin doğalgaz da dahil tüm akaryakıt ve enerji ithalatı 60 milyar dolara çıkıyor. Petrol fiyatındaki 10 dolarlık artışın ithalat faturası 5 milyar dolara çıkıyor artık. Fiyatın 130 dolar olması 65 milyar, 140 dolar olması 70 milyar, 150 dolar olması 75 milyar dolarlık ithalatı gerektiriyor. 75 milyar
dolar, 2011 toplam enerji ithalatının 20 milyar dolar üzerinde. Faturanın ilk kısmı bu. İkinci kısmında enflasyona etkisi var ama bunun hesabı o kadar kolay değil. Çünkü işin içine döviz kuru da giriyor.

ARTIŞIN NEDENİ NE:
Bu açıdan da petrol fiyatının neden arttığı daha önem kazanıyor. Bu da bize madalyonun ikinci
yüzünü gösteriyor.
■ Son dönemdeki artışın iki önemli nedeninden biri İran faktörü. Gelişmeler bir yerde piyasalar tarafından da iyi bir gerekçe olarak kullanılıyor.
■ İkinci önemli neden ise küresel likidite artışı ve bunun gidecek yer ve yatırım aracı araması. Bu sırada petrol İran etkisiyle iyi bir alternatif olarak ortaya çıkıyor.

ASIL ÖNEMLİSİ NE: Eğer dünya likiditesi petrol fiyatlarını artırıyorsa aynı likiditenin Türkiye cari açığını finanse edeceğini de varsayabiliriz. Türkiye'ye daha fazla küresel likidite geleceğinden TL'nin değerlenmesine yol açacak ve ithalattan, bu arada artan petrol fiyatından enflasyona geçişkenlik azalabilecek. Buradan yola çıkarak petrolde likidite kaynaklı fiyat artışının Türkiye'ye etkisi tahmin edilenden az olabileceği söylenebilir. Kalıcı bir hasar bırakmayabilir. En azından hesaplamayı yaptığımız 150 dolara kadar. Fiyatların sadece spekülasyon nedeniyle daha da artmasına ise piyasa mekanizmasının bizzat kendisi izin vermez.
Yeter ki, İran gibi siyasi nedenle daha somut gerekçeler ortaya çıkmasın ve daha büyük sıçramalar meydana gelmesin.

SONUÇ: "Hayat doğru cevapları olmayan bir sınavdır." Josef Bruer

 

 

Yukarı