TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

Tasarruflar alternatif arayacak

Dün konuya bir başlangıç yapmıştık. On yıllarca Türkiye'de para paradan kazanıldı. TL'den ve faizlerden yüksek kazançlar elde edildi. Son geldiğimiz tablo ise bunun tersine dönmekte olduğu yönünde.
Yine geçmişte TL'nin kaybettirdiği dönemlerde piyasaların ve para sahiplerinin yöneleceği başka bir alan hep olurdu ve oradan para kazanırdı. Ancak son gelişmeler ve özellikle Türkiye'nin kredi notunun yatırım yapılabilir düzeye çıkıyor olması, dövizden para kazanmanın da önünü kesiyor. Bırakın para kazanmayı, kaybetme olasılığı bayağı yüksek. Zaten Merkez Bankası da, döviz kuru fazla düşmesin ve TL aşırı değerlenmesin diye faizleri aşağı çekeceğini, en sona sakladığı cephaneyi bile sahaya süreceğini açıkladı.
ALTERNATİF VAR MI: Türk Lirası faiz ve dövizdeki para, Türkiye'deki toplam tasarrufların veya finansal farlıkların yüzde 90 gibi büyük bölümünü oluşturuyor. Bu durumunda piyasaların, bankacılık sisteminin ve tasarruf sahiplerinin yeni alternatif arayışlara girmesini beklemek gerekiyor.
■ Harcamak, tüketime yönelmek seçeneklerden biri. Ancak bu ekonomi yönetimi tarafından da pek istenmiyor. Çünkü ulusal tasarruf düzeyi çok düşüyor.
■ Reel yatırım yapmak bir başka seçenek, belki böyle de olması isteniyor. Özellikle konut veya inşaat sektörüne yatırım, hem ekonomiyi canlandıran hem de istihdam yaratan bir gelişme. Merkez Bankası tarafından hazırlanan Türkiye Konut Fiyat Endeksi üçüncü yılında da yükseliyor. Arz artarken fiyatların da artması konuta giderek artan bir harcama ya da yatırım yapıldığına işaret ediyor.
■ Bireysel emeklilik sistemi gidilebilecek bir başka alternatif. Ancak toplum tarafından tanınırlılığı ve kabulü yaygın değil, zaman alacak. Özellikle yeni yıldan itibaren kamu kesimi de bireysel emekliliğe yüzde 25 oranında katkı sağlayacak. Ancak her katkı gibi, bunun da bir sınırı var. Asgari ücret kadar. Bu sınır da oraya yönelebilecek parayı sınırlıyor. Üstelik 10 yıl ve üzeri, Türkiye şartlarında çok uzun vadeli sayılacak bir yatırım aracı.

 

Sermaye piyasası için son fırsat artık

Doğrudan hisse senedi veya hisse senedine dayalı araçlara yönelmek de bir alternatif. Çünkü alternatif yatırım araçlarından kaçış söz konusu. Bireysel emeklilik sisteminin büyümesi, kısmen hisse senedine de bir teşvik. Dışarıdan Türkiye'ye ilgi var ve not da yükseliyor. Böyle bir ortamda Yeni Sermaye Piyasası Kanunu çıkarılıyor. Önümüzdeki hafta Meclis'te görüşülmesi bekleniyor. Kanunla birlikte İMKB, VOB, Altın Borsası tek çatı altında, Borsa İstanbul'da birleşiyor. Yeni mevzuat, yeni bir kurum, getirilen yenilikler sermaye piyasasında yeniden bir başlangıç yapılmasına iyi dayanak oluşturuyor.
Buraya kadar iyi de, yeni kanun ve getirilen yeni yapı, çok temel bir boşluğu doldurmuyor. O da sermaye piyasasının geçmişiyle hesaplaşmasını ve helalleşmesini sağlamıyor. Bu yapılmadan da yerli yatırımcıların piyasaya güveni kazanılamayacak. Daha açıkçası çok yakın bir tarihte kazanılamayacak. 90'lı, 2000'li yıllarda yaşayan kuşağın devrinin bitmesiyle, vefatıyla bu dönem hafızalardan silindiğinde, sistemin yarattığı mağduriyetler de unutulacak ve göz ardı edilecek. Piyasalarda büyük yıkımlara yol açan olayların veya acıların dinmesi, kendi haline bırakıldığında, böyle bir süreyi gerektiriyor.
Halbuki bu kanun üzerine çok emek harcandı, bazı olumsuzlukları barındırmasına karşılık olumlu yanları da çok. Bunları atlıyorum ama en temel ve en can alıcı sermaye piyasası ihtiyacı konusunda çözüm getirmiyor. 1994 krizinde batan aracı kuruluşlarda mal varlığını kaybedenler hâlâ mahkeme koridorlarında sürünüyor. Bankalarda batarsa derhal ödeme, 1999 sonrasında aracı kurumlar batarsa 3 ay içinde ödeme yapılırken, 1999 öncesindekiler adalet sistemine havale edilmiş. Adalet böyle sağlanabilseydi geçen 18 yılda sağlanırdı. Bu kadar adaletsiz piyasaya güven sağlanabilseydi yine geçmiş 18 yılda sağlanırdı. Mevcut insan stokunu piyasaya getirmek için son fırsat artık.

SONUÇ: "Adalet yoksa, cesaret de yoktur. " Benjamin Franklin

Yukarı