TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

2013 faturası biraz kabarık

Hazine aralık ayındaki ihalesini yapmasıyla 2012 yılı defterini de kapatmış oldu. Bu yıl bazı ekonomik gelişmeler açısından olduğu gibi, Hazine borçlanması ve faizi açısından da ilklerin yılı oldu.
■ Son ihalede iki yıllık gösterge tahvili yüzde 5.77 ortalama faizle ihraç edildi. Bu oran tüm zamanların en düşük ihale faiz oranı. Düzenli ihalelerin başlatıldığı 1984'ten bu yana böyle bir faiz görülmedi.
■ Vadede de en uzun döneme ulaşıldı. 2012 yılında yapılan ihalelerdeki ortalama vade 1.191 gün veya 39.7 aya çıktı. Bundan önce en uzun vade 1.170 gün ile 2010 yılına aitti.
■ Borç çevirme oranı yüzde 84.6 düzeyinde. Hedeflenen yüzde 83.5'in biraz üzerinde.
■ Bu yıl yapılan ihalelerde oluşan faizlerin ağırlıklı ortalaması yüzde 8.5 düzeyine indi. Bu oran 2010 ile aynı ve 1984 sonrasının en düşüğünde.
■ Reel getiri açısından ise 2000 sonrasının en düşük rakamı olmaya aday. Aralık ayı enflasyonu belli olmadığından hesaplama zor ama ortalama enflasyonun kasım sonunda yüzde 9.26 olduğuna göre hesap yapılırsa reel getiri yüzde 0.70 negatife dönüşür. Bu da 2010'un yüzde 0.07'lik negatif getirisinden daha büyük. Aralık enflasyonu biraz daha düşebilir ve dolayısıyla negatif getiri de azalabilir.
■ 2012 yılında Hazine 1 22.5 milyar lira tutarında iç borç ödemesi yaptı. 1.81 ortalama dolar kurundan bunun karşılığı 68 milyar dolar eder. Bu açıdan Hazine'nin borç geri ödemesinde en rahat yılıydı. 68 milyar dolarlık ödeme 2001 sonrasının en düşük ödemesi. 2001'de Hazine 57.5 milyar dolarlık iç borç ödemesinin ardından hep 80 milyar ve üstünde ödeme yaptı. En yüksek ödeme de 2005'te 1 25 milyar dolarla yapıldı.
■ Son yıllardaki rahatlama ve en iyi yılın 2012'de yaşanmasına karşılık 2013 0 kadar da rahat değil. Çünkü iç borç ödemesi yoğunlaşıyor. 1 72.1 milyar liralık iç borç ödemesi yapılacak. Bu her aya 14.3 milyar liralık ortalama ödeme demek. Doların ortalamasının bu yılki 1.81 değerini koruduğunu varsayarsak 2013'te iç borç ödemesi 95 milyar dolar civarına çıkıyor. Bu yılki ödemeden tutar olarak 27 milyar dolar, oran olarak yüzde 40 daha fazla. Her ay 5.6 milyar dolar yerine 8 milyar dolar ödeme yapılacak.
BÜTÇENİN ÖNEMİ: Ödemelerin bu şekilde artması bütçede geçen aylarda yüksek kamu zamları yoluyla alınan önlemleri ve Maliye'nin yeni vergi arayışlarına girmesini gayet iyi anlatıyor. 2013 hem borç açısından daha yüksek meblağların döndürüleceği bir yıl, hem de yerel seçime ve Cumhurbaşkanlığı seçimine hazırlık yılı. Buna karşılık dışarıdan sermaye akımları güçlü seyrediyor. Türkiye'nin kredi notunda artış beklentisi de sermaye akımlarının devamını destekliyor.
Bir avantaj da borçlanma maliyetlerindeki düşüş. Hazine son yıllara göre daha yüksek harcama ve borçlanma yapacağı bir yıla tüm zamanların en düşük faiz oranı ile giriyor. Reel getiri de muhtemelen negatif veya sıfır düzeyine inmiş. Yüklü ödemelerin yüzde 5'ler düzeyindeki bir nominal faiz veya sıfır reel faizle çevrilmesi, vadenin daha da uzatılması önümüzdeki yıllarda daha az borç yükü olarak geri dönecek.

SONUÇ: "Kendine hükmetmeyi başarabilenler, diğerlerine de hükmeder. " William Hazlitt

Yukarı