TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

Herkes haddini bilecek ya da normalleşecek!

ABD Merkez Bankası faiz kararı tutunaklarından beklenen mesaj geldi. Beklenmesine rağmen de çoğu piyasada sert satışlara yol açtı. I I Bir kere dolar değerlendi. Dolar Euro’ya karşı yüzde 1.6 düzeyinde değerlendi. Euro-dolar paritesi 1.3386’dan 1.3166’ya indi.
ABD 10 yıllık hazine faizi 2.02’den 2.05’e çıktı.
Altın fiyatları 1.604 dolardan 1.554 dolara indi ve yüzde 3 değer kaybetti. I I Brent petrol fiyatları da 117.38 dolardan 113.69 dolara geriledi ve yüzde 3.1 düştü. I I Borsalar yüzde 2’ye varan değer kayıpları yaşadı. Tutanaklarda bir önceki ay ilk kez parasal genişlemenin erken sonlandırılması dillendirilmişti. Etki o zaman da oldu. Şimdi biraz daha güçlü bir etkiden söz edilebilir. Bunun da nedeni olarak, aradan 1 aydan fazla zaman geçmiş olmasına karşılık piyasalarda kâr realizasyonu ihtiyacının artmış olması gösterilebilir.

SARSINTININ NEDENİ: Tartışma başladığına göre parasal genişlemenin erken sonlandırılmasını beklemek gerek. Zamanlamayı FED belirleyecek. Bu erken sonulandırma kesinleştiğinde, küresel ekonomide ve piyasalarda normale dönme süreci başlamış olacak. Kriz döneminde olağanüstü koşullara göre kurulan bütün dengeler, bu kez normalleşen ekonomiye göre kurulacak. Normalleşmeyle yaratılan likiditenin ve faizlerin de normalleşmesi sağlanacak. Elbette bununla birlikte finansal varlık fiyatlarındaki şişkinlikler veya balonlar da alınmış olacak. Bu nedenledir ki zaten, normalleşen dengelere doğru ilerleyiş küresel bazda sancılı ve sarsıntılı oluyor. Sarsıntı, fiyatların yeni dengelere doğru ilerlemesinden çıkıyor. FED’in kararı netleşene kadar çıkan çatlak sesler de bu uyum sürecini uzatıyor ve hissedilecek sancıyı azaltıyor. Bir yerde kalın ayar yerine ince ayarın çekilmesi sonucunu doğuruyor.

ŞÜYU-U VUKUUNDAN BETER: Önümüzdeki süreç normalleşmeye doğru gidecekse arka arkaya 2 ayda verilen tepkiden şu sonuçları çıkarabiliriz:

Bazı FED üyelerinin istediği gibi, ya ABD’de işsizlik oranı yüzde 6.5’e gelmeden parasal genişleme sonlandırılacak ya da buna eşdeğer bir etkiyi piyasalar yaşayacak. Şu anda yüzde 7.9 olan işsizlik oranı yüzde 7’ye doğru indikçe ortalıkta zaten böyle bir söylem olduğundan, sanki yüzde 6.5’e inmiş gibi etki yaratacak. Parasal genişleme fiilen son bulacak, FED de işi uzatmayacak. Yani şüyu-u vukuundan beter durum söz konusu.

Parasal genişlemenin en net sonucu faizler üzerinde yaşanacak. Tarihsel olarak en düşük faiz oranlarına ve en geniş likidiye ulaşılmasının ardından normalleşmede faiz oranları düzeltme yapacak. Bu sürecin geçen yılın ağustos ayında yüzde 1.38’e kadar düşen 10 yıllık faiz oranlarının yüzde 2’ye kadar yükselmiş olmasıyla başladığı kabul ediliyor.

Likitidenin çekilmesi ve faiz oranlarının yükselmesi, ABD ekonomisinin toparlanmasıyla birleşerek doları değerlendirecek. I I ABD para birimindeki bu değerlenme, dolarla fiyatlanan bütün varlık fiyatlarını düşürecek. Buna altın, petrol, emtialar, finansal varlıklar dahil. I I Doların yanı sıra bizzat sıfır faizli paranın veya likiditenin çekilmesinin, paranın maliyetinin yükselmesinin de etkisiyle varlık fiyatları normale dönecek. Ekonomi normalleşirken fiyatların da, piyasaların da, davranışların da normalleşmesi normaldir. Olmakta olan da budur.

SONUÇ: “Bekleye bekleye yaz olur, yaz da geçer güz olur.” Türk atasözü

Yukarı