TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

Olay fiyatlandıysa küresel piyasaları yıkıp geçen ne?

ABD Merkez Bankası Başkanı (FED) Ben Bernanke 22 Mayıs'ta parasal genişlemenin durdurulması konusunda haziran ayındaki toplantıda karar alabileceklerini açıklamıştı. Küresel piyasalarda ve Türkiye'de bu tarihten itibaren satışlar yoğunlaştı. Piyasalar küresel krize bir önlem olarak yapılan parasal genişlemenin önce durdurulacağını, sonra azaltılacağını fiyatladılar. Bu fiyatlamalar son günlerde iyice sertleşti ve satışlar arttı.
Sonunda beklenen FED toplantısı yapıldı, Başkan Bernanke de konuştu. Parasal genişleme bu yıl sonundan itibaren azaltılacak, gelecek yılın ortasında da sonlandırılacak. Eğer ekonomi kötüleşmezse. Bernanke'nin deyimi ile şimdilik fren yok, sadece gazdan ayağın çekilmesi var. Bu beklenen bir durumdu ve açıklamalarda beklenmedik bir içerik yoktu. Olsa olsa beklenenden daha net bir yol haritası konuldu piyasaların önüne.
ŞOK ETKİSİNİN RESMİ: Hem haftalarca fiyatlanmasına hem de toplantıdan şok edecek yeni bir karar çıkmamasına rağmen küresel piyasalarda ve Türkiye'de panik satışlar oldu.
■ Dünyanın ve asıl gelişmekte olan ülkelere giden paranın temel barometresi durumundaki ABD 10 yıllık faizleri yüzde 2.4230'a kadar yükseldi. Mayıs başında yüzde 1.6140 olan 10 yıllık faizler kısa bir sürede buraya yükseldi. Piyasaları şok eden veri asıl bu.
■ Altın fiyatları dün yüzde 6'ya varan oranda düştü ve onsu 1.351 dolardan 1.286 dolara kadar indi.
■ Türkiye'de borsanın değer kaybı yüzde 4'ü buldu, gösterge faiz yüzde yüzde 6.70'ten yüzde 7.35'e çıktı.
■ Dolar kuru 1.9295 ile Euro da 2.5437 ile tüm zamanların en yüksek düzeyine çıktı. Yarım dolar ve yarım Euro'dan oluşan döviz sepetinin değeri 2.2366 ile rekor kırdı. Bu aşamadan sonra Merkez Bankası'nın çeyrek dilimler halinde düzenlediği müdahale satışları etkili oldu ve kur geri geldi.
Hem fiyatlama yapıldığı ve hem de FED toplantısından ve Bernanke'nin açıklamalarından beklenmedik negatif bir mesaj ortaya çıkmadığı halde bu sert değer kayıpları neden?
KRİTİK DEĞİŞİKLİK: Şeytan her zamanki gibi ayrıntıda gizli. FED, Açık Piyasa İşlemleri Komitesi toplantısı ile ABD ekonomisinin görünümüne yönelik tahminlerinde revizyona gitti. Buradaki kritik değişiklik işsizlik verilerinde yapıldı. İşsizlik 2014 sonu için yüzde 6.5-6.8 ve 2015 sonu için yüzde 5.8-6.2 aralığına indirildi. Enflasyon oranları ise yüzde 1.5 civarında tutuldu. Faiz artırımı için formül işsizliğin yüzde 6.5'e düşmesi veya enflasyonun yüzde 2.5'e yükselmesi olarak ortaya konulmuştu. Bu çerçevede tahminler de 2015 sonunda FED'in faiz artırıma gidebileceği yönündeydi. İşte dünkü revizyonla işsizlik rakamlarında yapılan iyileştirmenin sonucu olarak faiz artırımının 2015'in sonunda değil 2015'in başında gündeme gelme ihtimalini güçlendirdi. Bernanke bu konuda yeni bir şey söylememesine karşılık parasal genişlemeyi azaltma ve durdurma sürecine ilişkin net tavır, faiz artırımına yönelik formül ve revize edilen istihdam rakamları faiz artırımın ihtimalini öne çekti. Bu da son bir aydaki fiyatlamaların içinde yoktu. Faiz artırımının öne çekilme ihtimalinin güçlenmesi bu nedenle bütün fiyat dengelerini yıktı geçti.

SONUÇ: "Bilinmedik aş, ya karın ağrıtır ya baş." Türk atasözü

Yukarı