TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

İyileşmenin yarattığı türbülans

Finansal piyasalar son bir aydır ciddi bir türbülans yaşıyor. Bunun ana nedenini pazartesi günü "Bu faiz karşısında her şey hizaya girecek" başlığı ile inceledik. Dün de "Bunun adı kriz değil tahvil şoku" ile durumu özetledik. Söz konusu faiz, ABD 10 yıllık hazine faiziydi. Tarihi en düşük faizler ve bol likidite ile finansal piyasalarda yeni bir denge kurulmuştu. Küresel krizde kullanılan ilaç buydu. Bir yerde uyuşturucu ve bağımlılık etkisi de yarattı.
TEPKİ AŞIRI MI: Yarattı ki küresel piyasaların paranın geri çekilmesi kararına verdiği tepki bu kadar sert oldu.
■ Karşılaştırmayı 22 Mayıs ile 24 Haziran arasında geçen yaklaşık bir aylık dönem için yaptık. Piyasaları hizaya getirecek ABD 10 yıllık hazine faizi yüzde 2.0370'ten 2.6660'e yükseldi ve 0.63 puan arttı. Bu düzey ile faizler aşırı düşük diye kabul edilen yüzde 2.5 ve altı bölgeden çıktı. Bir yerde faizler normale doğru ilerledi. Aşırı faiz düşüşlerinin sonucunda değişen diğer enstrümanların fiyatı normale dönmeye başladı.
■ Gelişmiş ve gelişmekte olan 43 dünya borsasının ortalamasını yansıtan MSCI Endeksi bu dönemde yüzde 8 değer yitirdi.
■ Gelişmekte olan borsaların kaybı yüzde 15.5 ile bunun iki katı düzeyinde. Yani türbülans asıl bu piyasaları vurdu. Çünkü paralar oralara gitmişti, oralardan çekiliyor.
■ Türkiye'de faizler 2 yıllık göstergede yüzde 4.99'dan yüzde 8.50'ye kadar yükseldi ve 3.51 puan arttı. Buradan gelen alımlar faizleri gevşetmeye başladı.
■ TL karşısında yarım dolar ve yarım eurodan oluşan döviz sepetinin değeri 2.1116'dan 2.2632'ye çıktı ve yüzde 7.17 yükseldi. Merkez Bankası önceliği faizlerin tutulmasına verdi. Kura müdahalesi daha gevşek oldu. Sonuçta kurdaki hareket faizden daha büyük.
■ Borsa bankalar öncülüğünde dünyada en çok düşen ikinci piyasa durumunda. BIST-100 Endeksi yüzde 25 değer kaybederken Banka Endeksi'nde kayıp yüzde 32'ye çıktı. Dolar bazında fiyatlara bakıldığında ise BİST-100'ün kaybı yüzde 30'a, bankalardaki kayıp yüzde 36.6'ya çıkıyor.
EKONOMİDE DURUM NE? Bu fiyat düşüşleri oldukça yüksek ve iyi bir düzeltme sayılır. Bu türbülans küresel ekonomide herhangi bir sorun ortaya çıkmasından dolayı yaşanmadı. Son iki gündür etkisini gösteren Çin'i burada hariç tutuyoruz. Çin genel bir çözülmenin başında mı değil mi, bu hafta ortaya çıkar. Yaşanan durum, ABD ekonomisinin düzelmesinden kaynaklanıyor. İşsizlik yüzde 7.6'ya kadar geriledi. Her ay neredeyse 200 bin kişilik tarım dışı istihdam yaratılıyor. Krizi tetikleyen konut piyasası bir yılı aşkın süredir toparlanıyor. FED de buna güvenerek parasal genişlemeyi önce azaltmayı ve gelecek yıl ortası gibi sonlandırmayı kararlaştırdı. Buna piyasaların tepkisi beklenenden yüksek.
FED'in yaptığı son tahminlere göre işsizlikte yüzde 6.5'lik sınıra 2015 ortası değil 2014 sonunda ulaşılacak. Gelecek yılki büyüme de yüzde 3-3.5 olabilecek. Olanlar negatif bir gelişmeden değil, pozitif bir eğilimden ve ekonominin düzelmesinden kaynaklanıyor. Şimdilik de sadece ABD kaynaklı. Avrupa ise ilk etapta Almanya seçimlerini, ardından da yapısal sorunlara el atılmasını bekliyor. Küresel piyasalara etkisi şimdilik nötr sayılır. Küresel kirizde öyle büyük depremler yaşadık ki, krizden çıkışın etkisi de böylesi türbülanslara yol açabiliyor.

SONUÇ: "İyilikler fısıldarken kötülükler bağırır." Tibet sözü

Yukarı