TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

'İki cambaz bir ipte oynamaz'

Ağustostaki fırtınanın ardından piyasalar eylüle sakin başladı. Bunda etkili olan faktör kısa sürede meydana gelen fiyat değişimlerinin düzeltmeye ihtiyaç duymasıydı. Bir de, Suriye'ye operasyonun kısa süreli ve dar kapsamlı olacağının hafta sonu ortaya çıkmasıydı. Savaş için yapılan satışlar geri alındı.
DOLAR MI ALTIN MI: Nitekim Suriye etkisi ile yükselen altın ve petrol fiyatları geriledi. Böylece hem doların hem de altının değerlendiği istisnai durum ortadan kalktı. Altın yeniden zayıflama eğilimine girdi. Normal dönemlerde dolar ve altın birbirinin tersine çalışıyor. Biri güçlüyse diğeri zayıflıyor. Her ikisinin güçlü olması ise ekonomik veya siyasi krizlerin patlamasına bağlı. Savaş dönemleri bunun tipik örneği.
GÜÇLÜ DOLAR DÖNEMİ:
ABD ekonomisi toparlanıyor. FED de, krizde izlediği para politikasını terk etmeye hazırlanıyor. Piyasalara verdiği dolarları geri çekmeye ve sıfır düzeylerine indirdiği faizleri artırmaya hazırlanıyor. Bu süreç doları değerlendiriyor. Euro'ya karşı henüz değer artışı yok. Çünkü, Avrupa tarafında da canlanmaya yönelik ilk sinyaller geliyor.
Bunun yanında 22 Eylül'de yapılacak seçimler öncesinde Avrupa'nın patronu olarak Almanya değerli paradan yana tavır koymuş gibi. Değerli parayla seçmen kendini daha iyi hissediyor, alım gücü daha yüksek oluyor. Bu da bir tür seçim ekonomisi. Eğer bu görüş doğruysa seçim sonrası Euro'nun düşmesi beklenebilir.
ORTAK MÜDAHALE: Dün ağustos ayına ve yılın 8 ayına ait dolar karşısında gelişen ülke paralarının performansına yer verdik. Çoğu gelişmekte olan ülke parası ciddi değer kayıplarına uğramış. Örneğin gelişmekte olan 10 ülkenin para birimi dolara göre yüzde 7.5-21.0 arasında değer kaybetmiş. TL'nin değer kaybı ise 8 ayda yüzde 14.4 ve 5. sırada yer alıyor.
Ülke parasının değer kaybı söz konusu olunca ekonomi yöneticileri kayıtsız kalamıyor. Herkes kendine göre önlem alıyor ama faydası pek yok. Bunlar arasında en dikkat çekeni Brezilya oldu, çünkü bu konuda 60 milyar dolarlık bir müdahale paketi hazırladı. Ama Brezilya Reali'nin yılbaşına göre değer kaybı da yüzde 16.5 düzeyinde.
HİNDİSTAN'IN ÖNERİSİ: En çok etkilenen ikinci ülke olan Hindistan Rupisi ise yüzde 19.5 düşmüş. Bu nedenle olsa gerek Hindistan'dan bir de öneri geldi. "Gelişmekte olan ülkeler olarak dolara ortak müdahale edelim." Cilalı bir fikir ve haber etkisi olabilir ama uygulaması zor. Sonuç alması ise daha da zor. Çünkü müdahale edilecek olan dünya parası dolar. İşin içine mutlaka Amerika'nın girmesi lazım ki, etkili bir sonuç alınsın. ABD'nin böyle bir müdahale grubunda yer alması ise işin doğasına aykırı. Çünkü gelişen ülkeleri bu duruma düşüren zaten ABD Merkez Bankası'nın verdiği veya vereceği karar. Kendi kararını etkisiz kılacak bir eyleme neden kalkışsın. Kalkışacaksa da, kararı neden alsın.
DURUMU KABUL EDELİM: En iyisi durumu veya gerçeği kabullenmek. ABD ekonomisi de, ABD Doları da güçleniyor. Buna uyum sağlamak üzere hemen her şeyin fiyatı yeniden belirleniyor. Fantazilerle zaman kaybetmektense bedel ödemeyi de göze alan bir yol haritası, bu süreçten daha az kayıpla çıkmayı sağlayabilir.

SONUÇ: "İnsan, talihinin mahpusudur." Ahmet Hamdi Tanpınar

Yukarı