TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

Para son bir tur daha atıyor

Küresel piyasalar 22 Mayıs'ta ciddi bir kırılma yaşadı. Küresel krize çare olarak sonuna kadar açılan para musluğu önce yavaşlatılacak, sonra da kısılacaktı. Yılları alacak böyle bir sürece ilk adım ABD Merkez Bankası'nın eylül ayındaki toplantısında atılabilirdi. Nitekim 18 Eylül'de böyle bir karar bekleniyor ve piyasalar tarafından önemli ölçüde de fiyatlandı.
Söz konusu kısılmaya başlanacak musluk dolar ve dünya parası musluğu olunca, telaşı da dünyayı sardı. Henüz kesinleşmemiş olsa da, ortaya çıkabilecek yeni duruma piyasalar ve para önceden ayak uydurmaya başladı. Nasıl ki para gelişmekte olan ülkelere gitmişti, şimdi musluğun kısılmasıyla gelişmekte olan ülkelerden çıkıyor. Geçmişte dış kaynağa en yüksek ihtiyaç duyan, cari açığı yüksek ülkeler nasıl ki bu paradan en çok yararı elde etti, şimdi tersi oluyor.
Bu nedenle küresel krizin toparlanma dönemi sayılabilecek 9 Mart 2009-22 Mayıs 2013 arasındaki 4 yılı aşkın sürede en olumlu etkilenen piyasaların başında Türkiye geldi. TL en değerlenen para birimleri arasındaydı. En çok faiz düşüşü Türkiye'de gerçekleşti. İstanbul Borsası da yüzde 314'e varan primiyle en çok artan borsaydı.
UMUT KESİLMİŞTİ: 22 Mayıs sonrası bu durumun tam tersi yaşandı. Türkiye'deki faiz artışı gelişmekte olan ülkeleri ikiye katladı, borsanın düşüşü de öyle ve en çok düşen piyasa oldu. TL de en çok değer kaybı yaşayan 10 para biriminden biri. 22 Mayıs sonrasının dibi 28 Ağustos'ta görüldü. Üç ayı aşkın bu süreç, paranın gelişmekte olan ülkelerden gelişmiş ülkelere yöneldiği, gelişen ülkelerin hikâyelerini kaybettiği ve negatif ayrıştığı bir süreçti. Ağırlıklı görüş gelişmekte olan piyasalardan artık umut kesildiği, küresel sermayenin para kazanma alanı olmaktan çıktığıydı.
10 GÜNDE % 10 ARTIŞ: Ancak aradan geçen 10 iş günündeki gerçekleşmeler bunun tersini söylüyor. Küresel para yeniden gelişmekte olan piyasalara yöneldi. Üstelik gelişmiş piyasalardan daha güçlü olarak.
■ MSCI Dünya Endeksi 28 Ağustos 11 Eylül arasındaki 10 iş gününde 363 puandan 380'e çıktı ve yüzde 4.86 arttı.
■ Aynı dönemde gelişen piyasalar endeksi 905'ten 993'e çıktı ve yüzde 9.72 yükseldi. 10 günde yüzde 10 artarak gelişmiş piyasalar tur bindirdi.
■ BİST-100 Endeksi 63.888'den 72.432'ye çıkarak 10 günde yüzde 13.37 arttı. TL karşısında 2.0845'e kadar çıkan dolar dün 2.0000 düzeyine kadar indi. Euro da TL'ye göre 2.7674'ten dün 2.6545'e geriledi. Faizlerdeki gevşeme ise daha küçük oranlı kaldı.
TÜRKİYE AYRIŞMADI: Bizim piyasaların son turda ayrışıp ayrışmayacağı bir soru işaretiydi. Ayrışmadı. Şimdi düzelmede de en önde gidiyor ve MSCI Gelişmekte Olan Piyasalar Endeksi'yle birlikte hareket etti.
Görünen küresel paranın söylemlerin aksine gelişmekte olan ülkelere ve Türkiye'ye son bir tur daha attığıdır. Son çeyrek büyümesinin boyutu da böyle bir turun ne kadar süreceğine bağlı olacaktır. Bunu da piyasalarla birlikte gelişmeler belirleyecek.

SONUÇ: "Ne geceden günü, ne günden geceyi çıkarabildim." Melih Cevdet Anday

 

Yukarı