TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

Zor dönemi geçmenin anahtarı güçlü bütçe

Mali tatil nedeniyle temmuz, ağustos rakamları birlikte yayımlanan bütçede sağlam gidiş devam ediyor. Yılın ilk 8 ayı itibarıyla bütçe fazla vermiş durumda. Geçen yılın aynı döneminde 8.5 milyar lira olan bütçe açığı bu yıl 231 milyon lira fazlaya dönüştü. Faiz dışı fazlada durum daha da iyi. Geçen yılın 8 aylık 27.7 milyar liralık faiz dışı fazlası bu yıl 38 milyar liraya yükseldi. Artış oranı yüzde 37. Yıl sonu itibarıyla hedef faiz dışı fazla 19 milyar lira olarak alınmış. Şimdiden bunun neredeyse iki katına ulaşılmış.
ARALIK BELİRLEYİCİ: Ama bu durum, yılın bu kadar parlak kapanacağı anlamına gelmiyor. Çünkü asıl büyük bütçe açığı aralık ayında veriliyor. Geriye kalan ödemeler aralıkta temizleniyor. Bütçede öngörülenden fazla iyileşme varsa aralık ayında ayarlama yapılıyor ve fazlalıklar geri alınabiliyor. Gelecek yılın bütçesi üzerindeki yük hafifletilebiliyor. Bu nedenlerden dolayı hem bütçe fazlasının yıl sonu itibarıyla açığa dönüşmesini beklemek gerekecek hem de Maliye Bakanı Şimşek'in belirttiği gibi, hedefin altında bir gerçekleşmeyle karşı karşıya kalınabilir. Yıl sonu için hedeflenen 34 milyar liralık bütçe açığının 30 milyarda kalması halinde açığın milli gelire oranı da yüzde 2'nin altına inebilir.
2013 EN İYİLERDEN BİRİ: Bütçede dengeleri daha pekiştiren alt kalemler veya nedenler arasında faiz giderlerinin artmaması geliyor. Faiz hariç tutulduğunda bütçe giderlerindeki artışın yüzde 15.2 ile yüksek seyrettiğini söylemek mümkün.
Ama aynı zamanda bütçe gelirleri daha yüksek gerçekleşiyor. Gelirlerde yüzde 18'lik artışa yol açan kalemler arasında en etkili olanı ithalatta alınan KDV. ithalatta yüzde 11'lik artış ve bunun yarattığı vergi geliri bütçeye doping gibi geldi. ithalde alınan KDV yüzde 30 arttı ve 9 milyar lira artışla 40 milyar lirayı geçti. İthalatın yüksek oluşu ve dahilde alınan KDV'nin 8 ayda yüzde 22 artması da, iç tüketimin gücünü gösteriyor. Hem bütçenin yapısı hem de ekonominin konjonktürü bu dönemde bütçede güçlü gidişi destekliyor. Bu gidişle 2013 yılını en iyi performans gösterilen yıllardan biri olarak
kapatmak mümkün olacak.
BÜTÇENİN ÖNEMİ: Ama bütçede daha da önemlisi, 2013 yılında gerçekleşen sağlam gidişi, seçimler yılı olacak 2014'te de aşağı yukarı korumak. En azından bütçe açığının milli gelirin yüzde 3'ünün üstüne çıkmasına izin vermemek durumu kurtarabilir. Çünkü FED'in parasal genişlemeyi azaltmaya yöneleceği bir sürecin yaşanması, dış kaynak ihtiyacı yüksek Türkiye için sırat köprüsü anlamına geliyor. Bu köprüyü geçerken Türkiye'nin en önemli handikapı cari açığının yüksek oluşudur. Ağır cari açık yüküyle bu köprüden geçerken aşağıya düşmemenin yolu bütçenin iyi olmasına bağlıdır. Ancak bütçedeki sağlam gidiş cari açıktan kaynaklanacak riskleri dengeleyebilir. Türkiye'nin veya hükümetin kontrol edebileceği gelişme budur. Aksi ise dış açığın yanına bir de iç açık veya bütçe açığı eklenmesi olur ki, Başbakan Yardımcısı Ali Babacan'ın belirttiği gibi, işte o zaman ikiz açığa sahip bir ekonomi olarak krizi yaşarız.

SONUÇ: "Talih, talihsizlik sırasında bile açık bir kapı bırakır." Cervantes

 

Yukarı