TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

Paranın son turu ile after parti çakıştı

Geçen hafta küresel paranın son bir tura çıktığını ve hikâyesi bitti gözüyle bakılan gelişmekte olan borsaların ortalamasının eylül ayındaki 10 iş gününde yüzde 10 prim yaptığını belirtmiştim. Böyle bir turun ve yükselen bir dalganın üzerine FED'in doping etkisi yapan kararı geldi. Bol ve ucuz para dönemini kademeli şekilde azaltmaya başlaması beklenen FED "Partiye kaldığımız yerden devam" dedi, piyasaların hareketi de coşkuya dönüştü.
Böylece üç ayı aşkın küresel piyasalardaki satış ve düzeltmeyi izleyen tepki hareketinin ömrü de uzayabilir. Bu da yılın son aylarını pozitif bir eğilimle geçirme ihtimalini artırdı. Piyasalar yaz aylarında kaybettikleri kazanımlarının önemli kısmını bu dönemde geri alabilirler.
Coşkuyu yaşayan sadece borsalar değil. Faiz oranlarında ciddi gevşemeler meydana geldi. ABD 10 yıllık hazine faizi 6 Eylül'de yüzde 3'ü görmüşken dün yüzde 2.70'in altına kadar indi.
NE ETKİLİ OLDU: Kararı veren FED de belki bu faiz oranının kısa zamanda yüzde 1.61 'den yüzde 3'e çok hızlı yükselmesinden ve mortgage faizini üç ayda 1.2 puan artırmasından rahatsız olmuştu. Faiz oranlarının bu hızda yükselmesi emlak fiyatlarında başlayan toparlanmanın önünü kesebilirdi.
■ Belki bunun yanında ABD'de borç tavanının yükseltilmesi ve yeni dönem bütçesinin kabul edilmesinde yaşanabilecek tıkanıklıktan da çekinilmişti.
■ Bir de piyasalar iyi bir hava yakalamışken bunun bozulması ve gelişmekte olan ülkelere zarar verilmesi göze alınamamış olabilir.
OYNAKLIK ARTACAK: Neden ne olursa olsun FED para musluğunu kısmaya şimdilik yanaşmayarak piyasalara verdi coşkuyu. Elbetteki bu coşku günlerce sürmeyecek. Kesilecek ama pozitif eğilim dalgalı da olsa devam edecek. Piyasaların oynaklığı artacak. Bol ve ucuz para bazı piyasalarda ve araçlarda balon oluştururken, riskler de ortadan kaybolmayacak.
RİSKLER NELER: En başta FED'in para musluğunu ne zaman kısmaya başlayacağı Demokles'in kılıcı gibi piyasaların başında asılı duracak. Nihayetinde FED 'Parasal genişlemeye ebediyen devam edeceğim' demedi, sadece sonlandırma işini öteledi. Bu ötelemenin piyasalar ve gelişmekte olan
ülkeler için geldi geçti etkisinden daha kalıcı sonuçlar doğurması için, asgari bir yıl süreyle olacağının açıklanması gerekli. Yani FED ancak "Önümüzdeki bir yılda parasal genişleme aynen devam edecek" derse bunun kalıcı bir etkisi olabilir. Ama bunu da söylemiyor. Gelecek toplantı veya yeni gelecek
başkanla parasal genişlemeye son verilirse sadece birkaç ay kazanılmış olur. Bu da geçtiğimiz ayların telafi edilmesine yarar.
■ Kaldı ki yolumuz oldukça engebeli. ABD borç tavanının yükseltilmesinde hangi zorlukların yaşandığını biliyoruz. Yine benzer bir tablo ile karşılaşabiliriz. Bu sorun yeni birbaskı yaratabilir piyasalar üzerinde.
■ Ekim ayında bu sorun aşılsa bile kasım ayı çoğu uluslararası fon için bilanço çıkarma, yılı kapatma dönemi. Genelde satışlara yol açıyor. Üstelik pozisyonlar da kârlı ise bu durum fon yöneticilerini daha çok satışa teşvik ediyor.
TÜRKİYE'YE ÇOK YARAR: Bol ve ucuz para döneminin en çok yararlanan ülkelerinden biriydik. Mayıstaki kırılma ile yaz aylarında bunun tam tersini yaşadık, bu kez negatif yönde etkilendik. Eylülden itibaren işler yeniden düzelmeye başladı. Son FED açıklamasıyla bol ve ucuz para partisinin
devam etmesi, en çok bizim gibi cari açığı yüksek, dış finansman ihtiyacı büyük ülkelere yarar. Bu dönemde geçici bir nefes alabiliriz ama asıl yeni döneme uyum için hazırlık yapabiliriz.

SONUÇ: "Bedavaya aldığımız şeyler çok pahalıya mal olur."Jean Anouilh

Yukarı