TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

Bol doların sonu için ekonomi tamam, siyasi uzlaşma eksik

Geçen hafta ABD'de açıklanan son veriler parasal genişlemenin sona erdirilmesini öne çekiyor. Bu nedenle piyasalardaki endişe arttı. Ama FED'in bu kararı alabilmesi için bütçe ödeneği ve borçlanma tavanının yükseltilmesi ya da bu konuda bir uzlaşma umudunun doğması da gerekiyor

Normalde küresel piyasalar negatif bir havaya girmişken parasal genişlemenin devam etmesini gerektiren gelişmeler ortaya çıktı. Ekim ayında ABD Merkez Bankası FED'in parasal genişlemeden geri adım atmayı mart ayına erteleyebileceğinin ağırlık kazanması, piyasalar için pozitif bir gelişmeydi. Ancak dünyanın lider ekonomisinin çözmesi gereken iki ana sorunu vardı. Biri ocak ayında bütçe ödeneklerinin artırılması, diğeri de şubat ayında borçlanma tavanının yükseltilmesi. Bu da siyasi bir uzlaşma gerektiriyor. Zaten eylül ayında parasal genişlemeden çıkış beklenirken FED'in kararınıertelemesinde bu sorunun ana etken olduğu tahmin ediliyor.

RESMİ DEĞİŞTİREN VERİLER: ABD bütçe ve borçlanma tavanı sorununun 2014'ün ilk aylarına ertelenmesi, parasal genişlemenin devamı ile birleşince, bu yılın sonuna kadar küresel piyasaların zaman zaman pozitif ama zaman zaman da yıl sonu satışların hâkim olacağı sallan yuvarlan tarzı oynak bir seyir beklentisi içindeydik. Geçen hafta ise bu beklentiyi bozacak bazı veriler açıklandı.
■ Önce yüzde 2 olarak beklenen ABD üçüncü çeyrek büyümesi yüzde 2.8 olarak açıklandı. İkinci çeyrek büyümesi yüzde 2.5 idi. Anlaşılan bu yıl ABD büyümesi FED'in tahmini doğrultusunda yüzde 2.3-2.8 arasında büyüyecek.
■ Bu verinin ardından ABD'de ekim ayı tarım dışı istihdam da beklentilerin bir hayli üstünde açıklandı. 125 bin kişilik istihdam artışına karşılık gerçekleşme 204 bin oldu. Önceki aylar için de yukarı yönlü yapılan revizyonlar 60 bin ek istihdam artışı anlamına geliyor. Böylece son üç aylık ortalama tarım dışı istihdam artışı 200 bine ulaştı. 200 binlik rakam ABD ekonomisinin normalleştiğinin bir teyidi. Eğer gelecek aylarda da devam ettirilebilirse.

■ Avrupa Merkez Bankası geçen hafta deflasyon korkusu ile faiz indirimine gitti. Banka faizi daha da düşürebileceğini, hatta mevduatta negatif faize dahi gidebileceğini, bankalara yeni bir üç yıllık düşük faizli finansman (LTRO) sağlayabileceğini açıkladı. Bu da Euro'yu düşürürken doları güçlendirdi. Euro dolar paritesinin 1.3832'den geri dönüşü tescil edildi ve 1.3295'e kadar da inildi. ECB'nin bu kararı aynı zamanda Avrupa ekonomisinde başlayan canlanmayı ve piyasaları destekleyen bir karar oldu.
■ Ancak haftanın son günü ABD'nin tarım dışı istihdam verisi, ekim ayında bütçe ödenek sorunu nedeniyle bir milyona yakın kamu çalışanının 16 gün süreyle zorunlu tatile çıkarılmasına karşın çok iyi geldi. İyi çıkan veri, FED'in varlık alımlarını azaltmaya daha erken zorlayacağı için, piyasalar tarafından negatif algılandı. Bu nedenle finansal varlık fiyatları cuma günü tepeden dibe, dipten tepeye geniş bir bant içinde, yüksek bir oynaklıkla hareket etti. ABD 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2.6130'dan 2.7630'a kadar sert biçimde yükseldi, borsalar geriledi. Dünyayı yeniden FED'in para musluklarını kısmaya gideceği korkusu sardı.
■ Hafta sonu FED Başkanı Ben Bernanke'nin IMF'nin düzenlediği Jacques Polack Konferansı'nda yaptığı konuşma ise korkuyu kısmen hafifletici yöndeydi. "Varlık alım programını azaltmanın henüz
erken olduğunu" ima eden Bernanke "krizin beşinci yılında büyümenin henüz arzu edilen düzeyde olmadığını" söyledi.
■ Bu hafta ise FED Başkanlığı'na aday gösterilen Bernanke'nin yardımcısı Janet Yellen Senato'da kendini tanıtacak. Adaylığının onaylanması halinde şubat ayından itibaren FED Başkanı olacak Janet Yellen'den en çok merak edilen konu ise parasal genişleme programından çıkışın tarihini netleştirmesi olacak. Önümüzde ise üç tarih var. FED'in faiz kararını açıklayacağı tarihlerden ilki 18 Aralık, ikincisi 29 Ocak, sonuncusu da 19 Mart.

 

FARKLI BİR YIL SONU ETKİSİ

FED Başkan adayı Janet Yellen'in Senato'da yapacağı konuşmasının tonu ve imaları, yukarıdaki tarihleri ne ölçüde öne çekerse piyasalardaki satış baskısı ölçüde güçlenecek, yok daha geç tarihleri işaret ederse de moraller düzelecek. Ancak parasal genişlemenin sonlandırılacağı bir yılın öncesinde, geleneksel yıl sonu satışlarının her senekinden daha farklı ve güçlü olabileceği gerçeği de bir tarafta duruyor.
FED'in parasal genişlemeden çıkışta nihai kararı verebilmesinin, 15 Ocak'ta son bulacak bütçe ödeneklerinin devam ettirilip ettirilmeyeceğini, 7 Şubat'ta dolacak borçlanma limitinin artırılıp artırılmayacağına da bağlı olabilir. Bu sorunların aşılmasında siyasi uzlaşma ümidi doğarsa, ekonomi tarafındaki gelişmeler FED'e parasal genişlemeyi kısma olanağını fazlasıyla veriyor. Son ekonomik verilerin ardından küresel piyasalar, parasal genişlemenin devamından umudu iyice keserken, bütün dikkatler artık son darbeyi vuracak olan ABD siyasi hayatındaki kilitlenmenin çözülüp çözülmeyeceğine çevrilecek.

SONUÇ: "Kişi niyetlenir, Tanrı gerçekleştirir." Çin atasözü

 

Yukarı