TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

‘Japon suşisi’nin Türkiye’ye getirisi 50 milyon dolar

Suşi Japonların milli yiyeceği. Hatta dünya üzerine yayılan lokantaları da yine bu adla anılıyor. Suşi orkinos balığından yapılıyor. Bu balık Akdeniz ve Okyanus’ta yetişiyor. Avlanarak anında teknik donanımlı Japon gemilerine aktarılıyor. İhracat da o anda gerçekleşiyor. Gemide iki ülkeden gümrük görevlileri, şirket görevlileri ve balıkların şoklanarak saklanmasını sağlayan personel bulunuyor. Japon gemisi önceden belirlenmiş tarihlerde orkinos hasadını toplaya toplaya ülkesine dönüyor. 

- Orkinosun yetiştirilmesi epey zahmetli bir iş. Önce denizde yavru olarak yakalanması gerekiyor. Bunun için 2.2 kilometre uzunluğunda ağ seriliyor. Yavru balıklar yakalandıktan sonra ağlar kısmen toparlanarak file haline getiriliyor ve denizde çekilerek yetiştirilecek kafeslere taşınıyor.

-Bu taşıma işlemi ardından 6-8 ay sürecek besleme dönemine geçiliyor. Burada 600 kg ile 1 ton ağırlığa ulaşabiliyor. Bu sırada balık kendi ağırlığının 8 katı sadece avlanmış balıkla besleniyor. Hamsi ve sardalya yedikleri en iyi balık. Yem de veriliyor.

-Bu kadar masrafın karşılığı da var. Kilogramı 25 dolar civarında ihraç ediliyor. Bir grup gazeteciyle birlikte Çeşme önlerinde Group Saygun’un çiftliğinde böyle bir orkinos hasadını izledik. Fırtınalı sayılabilecek bir günde yaklaşık bir saatlik deniz yolculuğunun ardından açıktaki çiftliğe ulaştık. Orkinoslar dalgıç personel tarafından zıpkınla avlanıyor ve su üzerine çıkarılıyor. Kuyruk kısmından vinçlere takılarak Japon gemisine çekiliyor. 

- Bazen dördü beşi bir arada oluyor. Her birini 600 kilodan alsak 2 ton ve üzeri bir ağırlıktan bahsediyoruz. Çok kısa bir sürede 50 civarında balık hasat ediliyor. 40 ton orkinostan 1 milyon dolarlık ihracat geliri anında geminin üstünde gerçekleşiyor. İzmir Çeşme’nin yanında Antalya’da da orkinos yetiştiriliyor. Orkinosun 2013 ihracat rakamı 50 milyon dolara ulaştı. 2014’te 55 milyon dolara yükseldi. Türkiye’nin daha fazla ihracat yapamamasının önünde ise uluslararası anlamda getirilen kotalar sınırlayıcı etki yapıyor. Son olarak AB’nin kota artırım isteğinin kabul edilmesiyle Türkiye’ye ayrılan payın sabit kalması, bunun da ileriki yıllarda sıkıntı doğurabileceği belirtiliyor.

-Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Başkanı Ahmet Tuncay Sagun, bu alanda başarılarının yanı sıra sıkıntılar yaşadıklarına da değindi.

“Japonya’nın Avrupa’daki en önemli orkinos tedarikçisi olan Türkiye adına ihracatımızı artırmak istiyoruz. Sektör olarak yıllık 50 milyon dolarlık orkinos ihracatımızın 36.5 milyon dolarlık bölümünü de Japonya’ya yapıyoruz” dedi.

Sagun, orkinos avlanma kotasında sıkıntılar yaşadıklarına dikkat çekerek şunları söyledi: “Uluslararası Atlantik Orkinoslarını Koruma Komisyonu ICCAT’a 2003 yılında resmi üye olan Türkiye’nin o dönemde avlanma hakkı, dünyadaki konjonktürel gelişmeler ve kotaların zaman içersinde azalması ile bugün geriledi. Önceki ay İtalya’da gerçekleşen toplantıda AB ülkeleri kendi kotasının artırılmasını istedi. Biz de buna karşı çıktık. ICCAT’a tepkimiz üzerine Türk balıkçılara 2015 için 50 ton, 2016 için 60 ton ve 2017 için 70 ton gibi küçük miktarlarda kota artırımı sağlandı. Ancak bunu yeterli göremeyiz. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın desteğiyle kota artırımı yönündeki girişimlerimize devam ediyoruz. Dünyanın en büyük pazarı olan Japonya’nın önümüzdeki dönemde bir milyar dolar ithalat seviyesine yükseltmeyi hedeflediği orkinos tedariki için en önemli ihracatçı olarak Türkiye’yi görmesi sektörümüzün ve çalışmalarımızın önemini daha da artırıyor.”

Balık ihracatında 2023 hedefi ikiye katlandı: 5 milyar dolar 

Türkiye ekonomisine yüzde 100 katma değer sağlamasıyla öne çıkan su ürünleri sektörü, son 10 yılda 50 milyon dolarlık ihracattan çok büyük bir ivmeyle 700 milyon dolara yakın dış satış seviyesine yükseldi. En çok ihraç ettiğimiz ülkeler Hollanda, Almanya ve Yunanistan.

-Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği, 2023 vizyonu çerçevesinde 2008 yılında öngördüğü 2.5 milyar dolarlık ihracatı, her yıl çift haneli büyüme nedeniyle revize ederek 5 milyar dolara yükseltti.

-Su ürünlerinde 500 bin tonu deniz, 240 bin tonu ise tatlı su balığı olmak üzere 740 bin ton balık avlandı. -

-Türk karasularında daha çok hamsi, çaça, sardalya, istavrit ve palamut avlanırken, alabalık, levrek ve çupra da balık çiftliklerinde yetiştiriliyor.

-Türkiye’de kişi başına yılda 6 kilogram balık tüketimi gerçekleşirken, bu AB ülkeleri ortalamasında 24, ABD’de ise 28 kilograma kadar çıkıyor.

-Sektörde 56 bin 776 kişi doğrudan istihdam edilirken, dolaylı çalışan sayısı ise 350 bini buluyor. Türkiye balıkçılık filosunda 6 adedi 50 metre üzerinde olmak üzere 19 bin 669 adet tekne denizde ve tatlı suda avlanıyor.

 

Yukarı