TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

Dolar, altın in; Euro, borsa out


İngiltere’nin AB’den ayrılması referandumu, en başta iyi bir küreselleşme aktörü olan İngilizlerin aleyhine, kendilerini adaya hapseden ve Birleşik Krallık’tan yeni ayrılıkları tetikleyecek ve ekonomide rekabet gücünü düşürücü bir sonuç yarattı. Sonra da AB’de dağılmaya giden yolu açtığı gibi, yeni bir yapılanmayı tetikleyecek.

-Tam bir beklenmeyenle karşı karşıya kalan küresel piyasalar da ters köşeye yatmış oldu. Bunda bir milletvekilinin öldürülmesinin sinyal olarak algılanması, bahis şirketlerindeki sonuçların Brexit ihtimalini azaltıcı yönde gelişmesinin de etkisi oldu. Özellikle dünyanın en büyük finans merkezi Londra’nın Brexit karşıtı olması, hem piyasaları etkiledi hem de bahislere katılımı yükseltti ve geneli yansıtmayan bir görüntü verilmesine yol açtı. Bu da son ana kadar “siyah kuğu”nun fark edilmesini engelledi.

- “Brexit’e evet” çıkmasında İngiltere taşrasının verdiği oylar belirleyici oldu. Türkiye’yi, Ortadoğu’yu dahi bilen ülkenin kendi içini tanıyamaması söz konusu olamaz. Böyle bir sonucun çıkabileceği elbette biliniyor olsa gerek. “Cahilin elinde bir sandık, olur bomba” sözü, ünlü İngiliz siyasetçi Winston Churchill’e aittir. Üstelik İngilizler bir şeyi iyice ölçüp biçtikten, planladıktan sonra yapar. “10 düşünüp iki söyleyen, bir yapan” bir toplum için böyle hayati bir konuda “Yaptık bir referandum, seçmen böyle istedi” olmaz.

-Bu olsa olsa kamuoyu önüne konulan sahne olur. Arkada iyi hazırlanmış, detaylarına kadar planlanmış bir senaryo işliyor olabilir. Bunun da ipuçlarını ilerleyen aşamalarda görebiliriz. Ancak 30 yıl önce yine İngiltere’nin AB’den taviz koparmasının tekrarı olabilir ama çok daha komplike bir şekilde.

-Yaklaşık 2 yıl sürecek ayrılma süreci İngiltere Başbakanı’nın istifasıyla başladı. Ortaya çıkan tablodan dolayı İngiltere’de yeni bir seçime gitme gereği doğdu. Gelecek yıl Almanya’da ve Fransa’da seçimler yapılacak. Belki İtalya’da da seçim olacak. AB’nin bugünkü siyasileri 1 yıl sonra olmayabilir de. Ayrılma sürecinin nereye doğru evrileceği siyasi gelişmelerle çok yakından ilgili. İngiltere’nin çıkış sürecinde yeni bir statü ortaya çıkarılabilir. Doğrudan AB üyesi olmayan, karar alma organlarında yer almayan, dolayısıyla yaptırımlarına da ortak olmayan, bağımsız kalma isteğini karşılayabilen ama ekonomik yönden ilişkiyi sürdürecek bir yapı kurulabilir.

-Yeni statü, gümrük birliğini içeren ama tam üyelik vermeyen, çekirdek AB’nin etrafında çevrelenecek yeni bir yapı olabilir. Bu yapıya İskandinav ülkeleri ve bazı Akdeniz ülkeleri ve Türkiye de katılabilir. Brexit, İngiltere’nin AB’den siyasi ve idari ayrılışı olabilir, ama hem İngiltere hem AB’de zorlanan diğer ülkeler ile Türkiye için yeni bir çıkış yoluna da dönüşebilir.



YEN, FRANK, TAHVİLLER DE SIĞINILACAK LİMANLAR

Brexit ile birlikte küresel piyasalarda sert fiyatlamalara tanık olduk. Türkiye piyasaları ise az etkilenenlerdendi. Gerçi dolar kurunda 2.8375’ten 3.0030’a kadar giden büyük oynaklık gördük ama yerleşiklerin satışa geçmeleri durumu sakinleştirdi. İlk günkü şok tepkinin ardından bu hafta artçılarının gelmesi beklenir. Bir aşamada ise yeni fiyatlamalar tamamlanacak ve yeni dengeler kurulacak.

-AB’nin yaşayacağı belirsizlikten dolayı Euro’nun değer kaybı sürebilir. Artık dolar 17 yılı bulan yeni bir rakipten kurtuluyor gibi görüntü de oluşabilir. Bu beraberinde “Dolar in, Euro out” eğilimini getirse de asıl belirleyici elbette AB’nin dağılıp dağılmayacağı olacak. Eğer Brexit’le başlayacak süreç iyi yönetilirse Euro’nun düşüşü daha sınırlı olabilir.

-Dolar daha baskın bir yükseliş gösterebilirdi. Ancak bizzat Brexit’ten dolayı faiz artırımı iyice ötelendi ve bu yıl olur mu bilinmez. Faiz artışına gidilemeyecek olması doların yükselişini sınırlayan bir etken.

-Zaten bu nedenden dolayıdır ki, bir kısım para da altına sığındı. Altın bu süreçte dolarla birlikte en çok sığınılacak iki limandan biridir.

-AB’den bağımsız ama Euro ile ters hareket eden İsviçre Frangı da butik sığınılacak liman özelliğindedir.

-Japon Yeni de Asya’nın limanıdır. Dolar/yen kuru, cuma günü 100’ün altını bile gördü.

-Başta ABD ve Almanya olmak üzere gelişmiş ülke tahvilleri de elbette bu dönemde sığınılacak limanlar. Bu nedenle faizler düşüyor.

-Satış yemeye ve kaçmaya aday varlıkların başında ise İngiltere para birimi sterlin, İngiliz hisse senetleri, AB para birimi Euro ve borsaları geliyor.

-Gelişen ülke borsaları ve tahvil piyasalarında da dünyada risk alma iştahının azalmasına paralel çıkışlar ve performans kayıpları beklenebilir.

Yukarı