TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

Dış açık dorukta

Cari işlemler dengesi ocakta 5.86 milyar dolar ve son bir yılda 51.35 milyar dolar açık verdi. Hem ocak hem de yıllık rakam rekoru kırıldı. Ocak ayında açık yüzde 91, son bir yıl itibarıyla yüzde 210 arttı. Dış açıktaki bu patlama, ekonomik büyümenin özellikle iç tüketim patlaması sonucu yüzde 8'in üzerine çıkmasının bir yansıması. Dış pazarlar küresel kriz nedeniyle daralmış, buna karşılık iç tüketim tüm hızıyla sürüyor. İhracat bir türlü ithalat patlamasına yetişemiyor.
Yukarıda grafikte yer aldığı gibi, cari açığın finansmanında bir zorluk yok. Son bir yılda rezervleri de 13 milyar dolar artırdık. Ancak cari açığın finansman kalitesinde giderek bozulma dikkati çekiyor. Doğrudan ve kalıcı sermaye girişlerinin yerini portföy yatırımları ve kısa vadeli sermaye almış durumda. Garanti Ekonomik Araştırmaların hesaplamasına göre, ocak ayında 5.86 milyar dolarlık açığın yüzde 96'sı veya 5.7 milyar doları sıcak para girişi ile finanse edildi. 12 aylık toplamda ise sıcak para girişi 51.2 milyar dolara varırken yine yıllık 51.35 milyar dolarlık açığın tamamını karşıladı.
Hızlı büyümenin seçimin yapılacağı haziran ayına kadar da sürmesi beklenir.
Ayrıca petrol ve enerji fiyatları da öngörülenin üzerinde seyrediyor.
Bu etkilerle yıl ortasına kadar cari açık artışı sürecek gibi görünüyor. Yıl ortasında ise yeni hükümetin alacağı önlemlere göre büyüme, buna bağlı cari açıkta yavaşlama ve gerileme meydana gelebilir. O önlemlere kadar cari açık ekonominin en yumuşak karnı. Madalyonun birinci yüzündeki tablo bize riski yansıtıyor.

İç açık dipte
Madalyonun ikinci yüzünde ise iç açıklar yani bütçe açığı yer alıyor. Bütçe açığında ise son yılların en iyi dönemi yaşanıyor. Yani dış açık ne ölçüde büyümüşse bütçe açığı o oranda azalmış bulunuyor. Dün açıklanan şubat ayı rakamları bitişikte yer alıyor.
■ Yılın ilk iki ayında bütçe giderleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2.5 artarken bütçe gelirleri yüzde 21.5 büyümüş. Arada 10 kat kadar fark oluşmuş.
■ Bütçe dengesi açıktan fazlaya dönmüş, yüzde 137 düzeyinde iyileşme sağlanmış.
■ Faiz dışı fazla da yüzde 126 artmış.

ÇİFTE AÇIK YOK: Bütçe performansının iyileşmesinde, ekonomik büyümenin sonucu dolaylı vergilerdeki artışın, düşen faiz oranları nedeniyle faiz giderlerindeki yüzde 6.5 azalmanın, geçen yılki bütçeden bazı gelirlerin bu yıla devredilmesinin etkisi büyük. Ancak ne olursa olsun seçimlere bu kadar yaklaşılmışken bütçe bu ölçüde ilk kez bu kadar sıkı gidiyor. Tabii seçim gününe kadar bu sıkılıkta gitmesini beklemiyoruz. Hatta öngörülerin üzerinde harcama artışları pekala olabilir. Ancak daha sonra maliye politikasının sıkılaştırılacağını da bekliyoruz.
Bütçenin bu şekilde götürülmesi işe yarar. Rekor dış açığın yarattığı riskin yanına bir de iç açık riskini eklemez. Türkiye'yi çifte açık riskinden korur. Seçim nedeniyle cari açık konusunda fazla bir şey yapamayan hükümete zaman kazandırır, cari açık riskini kısmen yumuşatabilir.

SONUÇ: "Eğrilikten doğruluk, siyahtan beyaz çıkar." Latin sözü

Yukarı