TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

Bu karşılık mideye oturur

Merkez Bankası piyasaları yine şaşırttı. Faizi değiştirmedi ama zorunlu karşılıkları
beklenmedik biçimde ve beklenmedik oranda artırdı. Ortalamada 4 puana varan zorunlu karşılık artışı yoluyla 15 Nisan'da sistemden 19 milyar lira daha çekilecek.
Bankalardan alınacak bu paraya faiz de çalıştırılmıyor. Bir yerde artan zorunlu karşılık bankalara vergiye dönüşüyor gibi. Son karşılık artışının banka kârlarını bu yıl için 1.2 milyar lira azaltacağı hesaplanıyor. Bu rakam geçen yılki toplam kârın yüzde 5'ini oluşturuyor. Aynı yöntemle sistemden daha önce çekilen para miktarı 22.5 milyar liraydı. 41.5 milyar liraya varan zorunlu karşılık artışı ile sektörün 2.5-3 milyar liralık bir kârdan olduğu sonucu çıkartılabilir.


PİYASAYI ETKİLEDİ: Bunun sektöre ve sektör yoluyla borsaya etkisini yaşıyoruz. Kasım ortasından bu yana bankacılık sektör endeksi yüzde 22.5 düştü. Borsanın yüzde 45'ini bankalar oluşturduğundan ana endeks İMKB 100 de, bankaları izleyerek yüzde 15'e varan kayıp yaşadı.

■ Dün munzam karşılık kararı alındığında, Banka Endeksi yüzde 4'e, İMKB Endeksi yüzde 2.6'ya varan değer yitirdi.
■ Gösterge bononun faizi 30 baz puan yükseldi ve yüzde 8.95'e kadar çıktı.
■ Döviz sepeti ise TL'ye karşı yüzde 1 düşüş kaydetti. Yani bono faizi yüzde 8.95 e çıktığında yabancılar için cazip hale geldi. Bono yatırımı için döviz satışı kurunu da aşağı çekti.

FAİZİ ARTIRIYOR:
Dün alınan kararlar bir yanıyla da, bugüne kadar alınmış kararların yetersizliğini ortaya koydu. Alınan yeni kararlar da yetmeyebilir. Çünkü munzam karşılıklarla kısılan likidite, haftalık repo ve gecelik vadeyle geri veriliyor. Haftalık repoda faiz yüzde 6.25, İMKB'deki bono piyasasında yüzde 6.8 civarında. Bu iki yolla sağlanan likidite 50 milyar lira kadar. Son munzam kararla 20 milyar lira daha çekilse yine bu iki piyasadan borçlanılarak bu para yerine konulacak. Sektörün giderek artan miktarda likidite ihtiyacı İMKB de faizi yukarı itiyor. Piyasa faizi artıyor. Merkez Bankası faizi artırmıyor ama piyasa faizi artırıyor. Bono faizi artıyor. Zorunlu karşılıklar arttıkça da, likidite kısılacağından piyasa faizi artmaya devam edecek. Ama bu artışı bankaların hemen kredi müşterisine yansıtılması öyle kolay değil. Bankalar mesajı alsa bile rekabet ve pazar kaygıları nedeniyle artırımı aynı oranda yapamıyor. Kârdan kaybı sineye çekiyor. Son kararı da beklemiyordu ve sindirmesi de biraz zor olacak. Midelerine oturdu gibi.

 

Seçime kadar bankalara seçim sonrası vatandaşa
Böylesine dolambaçlı bir yöntem izlenmesinin nedeni ise faizi artıramamak ya da artırmayı istememek. Bu isteksizlik dünkü açıklamaya da yansıdı. Petrol ve emtia fiyatlarından dolayı enflasyonda bir müddet daha yüksek seyir beklenirken, artırılan zorunlu karşılıklarla gerekli ilave önlemlerin sağlandığı ifadesine yer verildi. Bu tutumun seçime kadar sürmesi beklenir.
Seçimden sonra ise yeni bir sayfa açılması mümkün.
Merkez Bankası açısından ise nisan ayında başkan atanması ile bir kan değişimi yaşanacak. Dolayısıyla yönetim değişimi de politika değişimine yeni kapı açabilir.
Eninde sonunda elbette cari açığı doğrudan etkileyecek yol seçilecek. İç talebi sınırlamak için en etkili yöntem olan faiz artışı gündeme gelecek. Bu da sokaktaki insana net mesajı verecek. Yoksa şimdiki mesajdan sadece bankalar anlıyor. Vatandaş ise en düşük faizi bulmuş, en düşük enflasyon düzeyini yakalamış, serveti ve geliri açısından en iyi dönemlerinden birini yaşıyor, tükettikçe tüketiyor. Otomobil yetiştirilemiyor artık. En çok talep gören bazı modellerde sıralar oluşmuş, aylar sonraya ancak teslim edilebiliyor. Kredi artışı dursa ne olur, durmasa ne olur.
Şimdiye kadar alınan kararlar bankacılık kesimi için şoktu. Sokaktaki vatandaş bu kararın etkisini ne duydu, ne hissetti. Onun duyması için de şok bir etki gerekli. Bu da faiz, vergi ve mal fiyatlarının artırılmasından başka bir şey değil. Bu yola gidilmek istenmediği için de, munzam karşılıklara bu kadar yükleniliyor. Fatura seçimlere kadar bankalara, seçimlerden sonra vatandaşa kesilecek gibi.

 

 

 

 

 

 

Yukarı