TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

Hem seçim yılı hem bütçe iyi

Abdurrahman Yıldırım
ayildirim@htgazete.com.tr

Nisan ayı bütçe dengesi 4.5 milyarlık açıktan bu yıl 1 milyar fazlaya dönüşmüş. Tek bir ay diye genel eğilimi vermeyebilir ancak yılın dört aylık dönemine ilişkin veriler de 15.8 milyar liralık açığın bu yılın aynı döneminde 3 milyar açığa inmesi, bütçedeki iyileşmeyi gösteriyor.

Faiz dışı fazlada benzer bir iyileşme söz konusu. Geçen yılın nisanındaki 2.6 milyarlık faiz dışı fazla, bu nisanda 3.9 milyara çıkmış. Dört aylık karşılaştırmalarda 6.2 milyar liradan 13.7 milyar liraya yükselme var. Yüzde 120 düzeyinde iyileşme söz konusu.

ŞEYTAN NEREDE?: Herhalde ilk kez böylesine bozulmamış bütçe görünümü ile bir genel seçime gidiliyor. Şunun şurasında seçime 1.5 aydan kısa bir süre kalmış. Hem seçim yılı hem bütçe geçen yıla göre daha iyi görünüyor. Bu nasıl bir iş? Şeytan bunun neresinde?

* Öncelikle belirtelim ki, başarının bir ayağı faiz düşüşünden geliyor. Küresel bazda faiz düşüşü ve beraberinde Türkiye’de enflasyonla birlikte en çok faiz düşüşünün gerçekleşmesi en olumlu sonuçlarını bütçe üzerinde vermiş. Devletin borçlanmaları için ödediği faiz yükü dört ayda 22 milyar liradan 16.8 milyar liraya inmiş, yüzde 24 düzeyinde azalmış.

* Bütçede başarının ikinci ayağını gelir tarafındaki hızlı artış sağlamış. 4 aylık bütçe gelirleri 77.8 milyar liradan 92.9 milyar liraya çıkmış, artış yüzde 18.7. 13 milyar liralık artış buradan, 5 milyar liralık tasarruf faizlerden, etti 18 milyar. Bütçe dengesinde veya açığında sağlanan iyileşmenin toplam tutarı 12 milyar. Yani faiz dışında harcamalarda yaklaşık bu kadar artış var.

* Buradan hareketle seçim ekonomisi yok diyemeyiz. Seçmene hoş gelecek harcamalar yapılıyor. Hatta trafik cezalarında bile yüzde 50’ye yakın düşüş var. Bütçe rakamlarında faiz dışı giderler dört ayda 8 milyar lira veya yüzde 9.8 artmış. Üstelik Hakan Özyıldız‘ın belirttiği gibi, yatırım ödenekleri de tutulmuş. Bunun etkisi seçim sonrasında ortaya çıkacak. Ancak bu etki bile bütçede olumlu gidişi bozmaya yetmez.

* Çünkü bütçenin gelir tarafı çok güçlü. Gelir tarafında en çok dolaylı vergiler artmış. Tüketim patlamasını, düşük faiz etkisini, düşük enflasyon etkisini, düşük kur etkisini işte burada görüyoruz. Dahilde alınan KDV dört ayda yüzde 38 artmış. Motorlu taşıtlardan alınan KDV yüzde 81, dayanıklı tüketimden alınan KDV yüzde 39 yükselmiş. Dahilde alınan toplam KDV yüzde 20.5 büyümüş. Çok tüketmişiz ama bu tüketimi asıl ithal mallarıyla yapmışız ki, oranlardaki artış yüzde 38’e karşı yüzde 20 düzeyinde.

Tüketim ve ithalat bu kadar yüksek olunca dolaylı vergiler de yükseliyor, bütçemiz de güzelleşiyor. Harcamaları rahatlıkla karşıladığı gibi, fazlaya da geçiyor. Ancak neyin karşılığında? Bu da madalyonun ikinci yüzünde yer alıyor. 

BEDELİ YÜKSEK CARİ AÇIK

Mart ayında 21.5 milyar dolar ile her açıdan tüm zamanların rekoruna ulaşan ithalat rakamının nisan ayında dahada artması bekleniyor. Bunun en güçlü işaretini nisan ayı bütçe rakamları içinde ithalattan alınan KDV’nin yüzde 49 düzeyinde artması verdi. Dış ticaret açığının artması, cari açığın yani döviz açığının artması demek. Aylık 8 milyar doları veya yıllık 60 milyar doları bulan bir cari açık veriyoruz. Kazanmadığımız veya kendi paramız olmayan bu kadar kaynağı bulup buluşturup kullanıyoruz. Borçlanıyoruz veya varlık satışı yapıyoruz, harcıyoruz.

Nisan rakamları ile yıllık cari açık rakamı daha da yukarı gidecek. Yabancılar borç verdiği veya varlıklarımızı satın aldığı sürece sorun yok, cari açığı finanse ederiz. Ancak bugün harcadığımız bu paralar aslında yabancıların parası değil, bizim henüz kazanmadığımız ama gelecekte kazanmak zorunda kalacağımız kaynaklar. Cari açık yüksek yanı dış açığımız var, ama bütçe parlak; yani iç açığımız yok. Büyük bir çelişki değil mi? Dışarıdan borç al veya varlık satışı yap, yabancı kaynağı getir, tüketimi çıldırt, vergileri artır. Bu durumda bütçe açık mı verir? Şeytanın bulunduğu bir yer de, burası.

SONUÇ: “Altının bu kadarı karayı ak, yanlışı doğru etmeye yeter.”
Shakespeare

Yukarı