TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

Cari açığa bağlı not artışı

Yıllardır birlikte değerlendirilen Brezilya yatırım yapılabilir not seviyesine çıktı ve son olarak notun görünümü pozitife çevrildi. Yani bir not artışı gelebileceğine işaret verildi.
Türkiye'nin notu henüz Brezilya düzeyinde değil. Ancak not artışı için işaret verilmişti, seçim geldi çattı. Bir de cari açık patladı gitti. Seçim ile cari açığın çakışması talihsizlik, seçim öncesinde hükümeti etkili bir önlem almaktan alıkoyuyor. Reyting kuruluşları da cari açığa sarıldılar.
Cari açığı kontrol altına alacak kapsamlı ve inandırıcı bir önlemler paketi seçim sonrasında ortaya konulursa, bu durumda reyting kuruluşlarının gerekçesi kalmaz. Türkiye yatırım yapabilir ülke notunu seçim sonrasında belli bir zaman aralığında ama yılları da aşmayan bir vadede alır. Tabii diğer faktörlerde ciddi bir değişiklik veya bozulma meydana gelmezse.
* Ancak seçim sonrasında ekonomiyi ciddi ölçüde daraltacak önlemlerin alınmasının bir garantisi yok. Sandıktan çıkacak sonuçlar ve buna göre siyasetçinin kurgulayacağı senaryo da önemli olacak. Eğer şimdi konuşulduğu gibi, çok kısa bir sürede yeni Anayasa hazırlanırsa ve bu konuda referanduma gidilirse, radikal önlemlerden kaçınılır. Seçmeni küstürecek kararlar alınmaz.
* Şayet gerçekten Anayasa hazırlanıp referandumla yasallaştırılmak isteniyorsa. Yoksa "biz hazırladık halk reddetti" gibi bir sonuç arzulanıyorsa, buna oynanacaksa o zaman durum başka. Kemer sıkıcı önlemler için, siyasi kaygılar ortadan kalkar.
* Bir koşulda daha belki cari açık önlemleri gündeme gelebilir. O da Anayasa referandumunun hemen değil ama bir iki yıl gecikmeyle gündeme gelmesinin planlanması. Bu durumda sonuç alınacak yeterli zaman olacağından önlemler de yürürlüğe konulabilir.
Eğer önlem alınırsa not artacak, Türkiye'nin dış finansman olanakları genişleyecek ve vereceği dış açığı daha kolay finanse edecek. Cari açık konusunda adım atmadan da notta herhangi bir artış olmayacak. Ancak dış finansman ihtiyacımız da artarak devam edecek.

*

Seçim sonrasında koşullar değişir mi?
Cari açık tam da seçim öncesi patlama gösterdi. Bunda birkaç faktör birden etkili.
■ Öncelikle faiz oranları tarihsel olarak en düşük düzeyinde. Tasarruf yapmayı özendirmiyor. Harcama yapmayı özendiriyor. Hatta bu dönemde düşük oranlardan tüketici kredisi veya sabit faizli kredi alınırsa, ileriki dönemde artacak faizlerden üzerinde önemli bir korunma da sağlayacak. Kredi kullanana ciddi avantajlar sağlayacak.
■ Enflasyondaki artış beklentisi, seçim öncesinde olunması ve cari açıkta herhangi bir önlem
alınmaması da, seçim sonrasında faizin artacağı beklentisini körükledi. Faizi en düşüğünden, mal ve hizmet fiyatlarını da en düşüğünden yakalama fırsatını kimse kaçırmadı. Bu fırsatı kullanma isteği özellikle tüketici kredi talebini artırdı.
■ Kasım ayında yürürlüğe konulan ve zorunlu karşılıkların artırılmasına, kredilerin sınırlandırılmasına dayanan yeni para politikası da, kredi talebini öne çekti. Kredi faizleri artacak, bankalar daha az kredi verecek beklentisi ile öne geçme davranışı ortaya çıktı.
■ Nitekim bankaların açtığı kredilerin son bir yıllık artışı yüzde 36 düzeyine vardı. Yani önlem alınmaya başlanan kasım ayındaki düzeyinden daha yüksekte. Kredi artışı durdurulmak istenirken hızlandırılmış. Üzerinden altı ay geçmesine karşılık etkili bir sonuç alınamamış.

DÜŞÜK FAİZ ETKİSİ:
Ancak burada tüketimi uyaran ve tasarruf eğilimini zayıflatan çok önemli bir unsur var. Faizin düşüklüğü ve yükseleceğinin beklenmesi. Enflasyonda da aynı durum söz konusu, Kredilerin kısıtlanacağı ve faizinin artırılacağı ihtimali hemen hemen herkesi kredi kullanmaya yöneltti. Bu kadar çok ve uygun koşulun bir araya gelmesi zordur. Seçim sonrası bu koşullardan bazıları zaten değişecek. Kredi talebinde de, tüketim talebinde de belli hız kesmeler olabilecek.

SONUÇ: "Ağaç doğrulmadan gölgesi nasıl doğrulabilir?" İmam-ı Gazali

BU YAZIYA YORUM YAZ
 
25 Mayıs 2011 Çarşamba, 20:34 tunc kar yazıyorum yazıyorum yayınlanmıyor ama gene yazayım;seçim rallisi gibi not artışı da büyüklere masallar!
Yukarı