TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

Sanayide normale dönüş süreci

 

Nisan ayı sanayi üretimi yüzde 8.3 artmasına karşılık beklentilerin altında kalmış. Geçen yılın aralık ayından başlayarak çift haneli artışların meydana gelmesi ve bu düzeylere alışılması,
beklenti gerçekleşme farkı yaratmış. Ancak her şeyin sonu olduğu gibi, yüksek sanayi üretiminin de sonu olması normal. Çünkü bu yılın ilk çeyreğinde çift haneli sanayi üretim artışı geçen yılın çift haneli artışlarının üzerine gelen artışlardı. Yani baz etkisi avantajı değil, dezavantajı vardı. Nitekim geçen yılın nisan ayında yüzde 16.9'luk sanayi üretimi gerçekleşmişken, bu yılki bunun yarısı düzeyinde geldi. Ne oldu da üretim artışı bu kadar hız kesti?
■ Bir kere geçen yılın yüksek oranlı üretimi 2009'un yüzde 18.8'lik daralmasına kıyasla gerçekleşmiş. Yani düşük baz etkisiyle geçen nisanda sanayi üretimi fırlamış. Normal düzeyine gelmiş. Bu yıl gerçekleşen artış, normalin üzerine çıkan bir artış.
■ Sanayi üretiminin hız kesmesinde yüksek hızda ve çift haneli artışlarda seyrediyor olmasının da etkisi büyük. Yani asıl geçen aylardaki üretim istisnai olarak artıyordu. Nisan ayı üretimi bu anlamda normalleşme yolunda bir ara süreç gibi.
■ Geçen yılın son çeyreğinden başlayarak sanayi üretiminin hızlanmasının asıl nedeni ise seçime hazırlıktı. Seçimin yanısıra faizlerin ve enflasyonun tarihin en düşük düzeylerine inmesinin etkisiyle herhalde her sanayici seçim öncesinde iç tüketimin patlayacağını tahmin eder. Tüketici güveni yüksek. Kredi kullanımı hızlı. Patlayan talebe hazırlık yaptılar, bu döneme stokla irdiler. Girdiler ki, tarihsel olarak iç talebin doruk noktasına varılmasına karşılık enflasyonda artış meydana gelmedi.
■ Sanayi üretimi elbette boyacı küpü değil. Zaman alır. Dolayısıyla önemli ölçüde seçimi geçecek şekilde, yılın ilk yarısına kadar, hatta biraz daha ileriye taşıyıp ramazan ayının başlayacağı ağustos ayı başına kadar talebi karşılayacak üretimi kısmen yaptılar veya bunu planladılar, kararını verdiler. Nasıl seçime aylar öncesinden hazırlık yaptıysalar şimdi ayaklarını gazdan çekerek seçim sonrasına hazırlanıyorlar. Seçimin sonrasında tatil ayıyla ramazanın birleşmesi bu ayı ekonomik aktivite yönünden daha zayıflatıcı etki yapabilir.
■ Sanayinin frene basmasında başka bir etken de, seçim sonrasında alınması beklenen cari açık kaynaklı önlemler. Önlemlerin dozu ve iç talebi ne ölçüde etkileyeceği elbette sanayi üretimini de belirler. Ancak talebin azaltılması gerektiği de ortada. Seçim sonrası alınacak bu önlemler sanayiciye önceden frene basmaya itmiş olabilir.
■ Yeniden işbaşının yapılacağı eylül ayına gelindiğinde sanayide gaza mı yoksa frene mi basılacağının yeni kararı verilebilir. Hükümet şekillenmiş ve yol haritası da belirlenmiş olacak. Hükümetin aldığı veya alacağı önlemlere göre, sonbaharda üretimin düzeyi yeniden ayarlanabilir.
O zamana kadar sanayi üretimi açısından bir bekle gör dönemidir, yavaşlama değil normale dönüş sürecidir.

SONUÇ: "Talih oynaktır; bir verir, bir alır." Latin özdeyişi

Yukarı