TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

Gün doların günü

Küresel piyasalar yeniden yangın yerine döndü. Belki de dünya krizinde ikinci ayağın en şiddetli günlerinden birini yaşadık.
■ Dolar, dünya para birimlerine ve varlık fiyatlarına karşı değerlendi. Euro dolar paritesi 1.34'ü gördü. Altın 1.760 dolara indi. Dolar endeksi 78 ile son 8 ayın en değerli gününü yaşadı.
■ Petrol ve emtia fiyatlarında hızlı düşüşler meydana geldi.
■ Hisse senetleri yüzde 5 düzeyinde değer yitirdi. Gelişmekte olan ülke borsaları daha sert düştü.
■ Bütün gelişmekte olan ülkelerin faizleri yükseldi. Para birimleri de değer yitirdi.

FED'İN KARARI YETMEDİ: Küresel kriz sırasında yaşanan en kötü birkaç günden birini yaşadık. Toplu, her alana yayılan, boyutu büyük bir hareket. Buna ne yol açtı?
Tetikleyicisi ABD Merkez Bankası FED'in faiz kararı oldu. Ağustosta başlayan küresel piyasa depremini 26 Ağustos'ta durduran faktör, FED'in 21 Eylül randevusuydu. Piyasalar, sorunların masaya yatırılacağı açıklamasıyla üçüncü parasal genişlemenin kokusunu aldı. Kötüleşme duruldu. Aradan geçen zamanda umulan ve fiyatlanan hem FED'in bilançosundaki kısa vadeli tahvilleri satıp uzun vadeli tahvilleri almasıydı, hem de politika faiz oranını yüzde 0-0.25 bandından üst sınırı 0.10'a çekmesiydi. FED birinci beklentiyi boşa çıkarmadı. 400 milyar dolara varan bir tahvil takasını açıkladı. Ama ikinci adımı atmadı. Piyasaları ayakta tutacak başka bir beklenti kalmayınca da, dünden itibaren baraj taştı.

RİSKLER FİYATLANIYOR: Küresel risk iştahı zaten azalıyordu. Avrupa kamu borç sorunu, banka sorunu, Yunanistan'ın iflası, küresel ekonominin durgunluk sınırına gelmesi gibi riskler ağustos ayında piyasaları vurdu. Daha da kötüye gidişi 26 Ağustos'ta Ben Bernanke'nin 21 Eylül randevusu durdurdu, daha doğrusu yeni para kokusu. Umulan olmayınca piyasalar mevcut riskleri öne çıkardı ve fiyatlamaya başladı.

PARA ABD'YE DÖNÜYOR: Risk iştahı keskin bir şekilde düşmesiyle hemen hemen bütün piyasalarda ve bütün araçlarda satış vardı. Satışın olmadığı yer ve araç ise dolar ile ABD 10 yıllık Hazine kâğıtlarıydı. Çünkü para anavatanına dönme kararı almıştı.
■ Bunun için bütün gelişmekte olan ülkelerde satış oluyor.
■ Para birimleri bunun için dolar karşısında sert değer kayıplarına uğruyor.
■ Yine bütün bu ülkelerde faiz oranları bu nedenle yükseliyor, borsaları bu nedenle düşüyor.
■ Dolar da paranın en güvenli limana sığınma hareketi sonucu değer kazandı, ABD Hazine kâğıtları bu nedenle son 60 yılın en düşük faizinden yüzde 1.75'ten alıcı buldu. Dolar endeksi bu nedenle 78 düzeyi ile son dönemin en yükseğine çıktı.
■ Dolar değerlendiği için altın değer kaybetti.

NE KADAR SÜRER: Peki bu durum ne kadar sürebilir?
Piyasalarda ortaya çıkan yeni fiyatlama eğilimi ve paranın anavatanına dönmesi, etkili yeni bir önlem alınana kadar sürebilir. Gelişmekte olan ülkelerden para çekilmeye, Amerika'ya gitmeye ve dolar değerlenmeye devam ederse, bu durum, küresel krizin ikinci ayağının en şiddetli aşamasını oluşturabilir. Türbülansın daha ne kadar şiddetleneceği ve ne kadar süreceğini de gelişmeler ve alınacak önlemler belirleyecek gibi.

TÜRKİYE'YE ETKİSİ: Türkiye de küresel krizin bu akut döneminden elbette etkilenecek. Sıcak para çıkışı dünyanın her tarafını olduğu gibi, bizi de yakacak. Avantajımız ise bu sermaye çıkışının en büyük etkisinin bizim için aynı zamanda bir çözüm olması. Bir tarafı yıkarken bir tarafı düzeltmesi. Kur artarken cari açık daralacak. Bu da olayda madalyonun ikinci yüzü.

SONUÇ: "Bedava aldığınız şeyler çok pahalıya mal olur." Jean Anouilh

BU YAZIYA YORUM YAZ
 
24 Eylül 2011 Cumartesi, 14:02 Misafir peki bu durumda ben elimdeki 10 000 dolari ne yapayim? biraz daha beklesinmi satayimmi?:)
Yukarı