TVRadyo
Abdurrahman Yıldırım
Abdurrahman Yıldırım

34 milyar dolarlık hata!

Son yıllarda artan cari açığın finansmanında bazı aylarda yüksek Net Hata ve Noksan (NHN) kalemiyle giren döviz miktarı kurtarıcı oldu. Hatta yıllar itibarıyla bakınca bu kaynağı belirsiz kaynak girişleri ile cari açığın beşte birini finanse eder hale geldik. Bu yılın 7 aylık döneminde bu kalem adı altında yurda gelen döviz miktarı da 10.6 milyar dolar olarak hesaplandı.

İKİ GELİŞME: Bu konuda üç önemli gelişme söz konusu.
■ Biri, 2003 yılından itibaren NHN kalemi hep pozitif oldu. Yani tek yönlü hareket etti. Her yıl Türkiye'ye net bazda kaynak girdi. Çıkış yıllık bazda hiç olmadı. Bu durum diğer ülkelerde görülmüyor. Çıkış olduğu kadar giriş de oluyor. Tek yönlü hareket yok.
■ İkincisi ise 2003 yılına kadar küçük miktarlarda ve giriş çıkış yönünde karışık bir seyir izleyen NHN kalemi, bu tarihten itibaren sıçrayarak daha yüksek miktarlara çıktı. Yukarıdaki grafikten izlenebileceği gibi, iki üç katlık artışlar var ve tek taraflı. Türkiye hep döviz çeken ülke oldu.

PARA YERLİLERİN: Yıllar itibarıyla hesapladığımızda 2003-2011/6 ay itibarıyla NHN kalemiyle Türkiye'ye gelen para miktarı 33.9 milyar doları bulmuş. 8.5 yılda 34 milyar dolar. Her yıla 4 milyar dolar gibi bir ortalama rakam düşer. Ekonominin lehine böyle bir kaynak girişi olmuş.
Verileri Merkez Bankası derliyor ve açıklıyor. Bu yılın ikinci çeyreğine ait Ödemeler Dengesi raporu yayımlayan Merkez Bankası Net Hata ve Noksan kalemini masaya yatırdı. Diğer ülke rakamlarına da yer verdi. NHN ile gelen paranın toplam döviz gelirlerinin yüzde 1.2-3.4 arasında olduğunu hesapladı. Benzer oranlar diğer ülkelerde de var. O ülkeler de olmayan ise devamlı döviz girişinin olması. Bir de bu paranın yerlilere ait olduğunu belirlemesi. Şimdi Merkez Bankası bu paranın kaynağını belirlemek için "Yurtiçi yerleşiklerce net efektif karşılığı açılan mevduatlar" kalemini analiz ediyor.

NEDENLERİ NE: Ancak ilk defa bu kadar uzun süren kaynağı belirsiz döviz girişi gerçekleşiyor. Kaynak belirsiz de olsa, yerlilere ait. Yerliler bu parayı veya dövizi birkaç nedenle getirmiş olabilir.
■ Dalgalı döviz kuru rejiminde kurun çok dalgalanması ve düşmüş olması yastıkaltı dövizi mali sisteme girmeye zorladı.
■ Bu iktidar döneminde sık sık getirilen mali aflar da benzer bir etkiye yol açtı.
■ 2008 ve 2009 krizlerinde patronlar yine yurtdışındaki paralarından Türkiye'ye getirdi ve şirketlerine koydu.
■ 2003 hem krizden yeni çıkılan hem küresel fon akımlarının hızlandığı, hem Türkiye'de iktidarın değiştiği ve AB yolunun açıldığı yıl. Hızlanan yatırımlar için de yine yurtdışı zulalar devreye girmiş olabilir.

GÜVENİN SONUCU: Kaynağı belirsiz de olsa bu para yerlilerin. Bu kadar uzun süreyle çıkmadığına ve Türkiye bu konuda tek örnek olduğuna göre de, bu para kalıcı bir paraya dönüşmüş. Kısa vadeli olmaktan çıkmış, soğumuş. Madalyonun bir yüzü bu. İkinci yüzü de, bu para ekonomiye veya ortama güven duyulmadan bu kadar uzun süre burada tutulmaz.

SONUÇ: "Güveninizi paraya koymayın, paranızı güvene koyun." Amerikan atasözü

BU YAZIYA YORUM YAZ
 
11 Ekim 2011 Salı, 16:16 Misafir bence net hata noksan , akp ye prim...
Yukarı