TVRadyo
Ali Tezel
Ali Tezel

Greve katılmayan işçi TİS’ten yararlanamaz

TİS imzalayan işyerlerinde sanki İş Kanunu’ymuş gibi uygulanması gereken toplu iş sözleşmelerinin (TİS) şekli, yapılma usul ve esasları da önemli şekilde değişiyor. Kanun gereğince grev kararına uymayıp, greve katılmayan işine devam eden işçi grev sonunda imzalanan TİS’ten yararlanamaz...

İşletme toplu iş sözleşmesi kapsamında olan bir işyeri veya işyerinin bir bölümü devredildiğinde, devralan işverenin aynı işkoluna giren işyeri veya işyerlerinde uygulanan toplu iş sözleşmesinden doğan hak ve borçlar, yeni bir toplu iş sözleşmesi yapılıncaya kadar iş sözleşmesi hükmü olarak devam edecek. İşyerinin katılma ve devri de aynı uygulamaya tabi olacak. Ayrıca, toplu iş sözleşmesi olmayan bir işyerinin işletme toplu iş sözleşmesi olan bir işyerine dahil olması durumunda işyeri, işletme toplu iş sözleşmesi kapsamına girer.

İŞÇİLERİN TİS’TEN YARARLANMASI
TİS’ten taraf işçi sendikasının üyeleri yararlanacaklar, TİS’in imzalanması tarihinde taraf sendikaya üye olanlar yürürlük tarihinden, imza tarihinden sonra üye olanlar ise üyeliklerinin taraf işçi sendikasınca işverene bildirildiği tarihten itibaren yararlanacaklar. TİS’in imza tarihi ile yürürlük tarihi arasında iş sözleşmesi sona eren üyeler de iş sözleşmelerinin sona erdiği tarihe kadar toplu iş sözleşmesinden yararlandırılacaklar.

KAPSAM DIŞI ÇALIŞANLAR
İşletmenin bütününü yöneten işveren vekilleri, bunların yardımcıları ile işyerinin bütününü yöneten işveren vekilleri ve toplu iş sözleşmesi görüşmelerine işvereni temsilen katılanlar yapılacak toplu iş sözleşmesinden yararlanamazlar. Eleştiri: Halen uygulamada, yukarıda sayılanlar dışındaki çalışanların da kapsam dışı tutulduğu görülmektedir. Kapsam dışı tutulmada sadece TİS taraflarının değil, kapsam dışı kalan çalışanların da onayı alınması zorunlu olmalıdır. Mesela, kamuda işveren vekili olamayacak inşaat teknikerleri TİS’le kapsam dışı tutulduklarından şikâyet ediyorlar ki haklılar.

GREVE KATILMAYANA TİS HAKKI YOK!
TİS bir grev sonunda imzalanmışsa yasa gereğince grev sırasında zorunlu olarak (Makine teçhizatın bakımı ve ilgili görevlerde) çalışanlar dışında işyerinde çalışmış olanlar aksine hüküm bulunmadıkça TİS’ten yararlanamazlar. Halen geçerli, 2822 sayılı Kanun’a göre bir sendikanın ülke barajını sonra da işyeri barajını aşması gerekmektedir. Ülke barajı şu anda yüzde 10 ve işyeri barajı da yüzde 50+1’dir. Yeni yasa özellikle ülke barajını binde 5 olarak düzenlemektedir. Yeni kanuna göre; kurulu bulunduğu işkolunda çalışan işçilerin en az binde beşinin üyesi bulunması koşuluyla işçi sendikası, toplu iş sözleşmesinin kapsamına girecek işyerinde çalışan işçilerin yarıdan fazlasının kendi üyesi olması şart.

İŞLETME BARAJI YÜZDE 40 OLUYOR
Önceki yasada yer almayan yeni bir uygulama daha bu kanun ile getirilmektedir. Adı da işletme TİS’i ve barajı da yüzde 40. Market, banka gibi birden çok yerde şubesi bulunan işletmeler için işyeri değil tüm işletmedeki işçilerin yüzde 40+1’ini üye yapan işçi sendikası, işletmeyi TİS’e davet edebilecek. Öte yandan, işletmede birden çok sendikanın yüzde kırk veya fazla üyesi olması durumunda en çok üyeye sahip sendika, toplu iş sözleşmesi yapmaya yetkili olacak.


Binde beş yetkisi ocak ve temmuz istatistiklerinde
Bir işkolunda çalışan işçilerin binde beşinin tespitinde Bakanlıkça her yıl ocak ve temmuz aylarında yayımlanan istatistikler esas alınacak. Yetki belgesi almak üzere başvuran veya yetki belgesi alan işçi sendikasının yetkisini daha sonra yayımlanacak istatistikler etkilemeyecek. Bir işyerinde yüzde 50+1 veya bir işletmede yüzde 40+1 rakamını yakaladığını düşünen işçi sendikası, TİS yetkisi almak için Bakanlığa başvurarak yetkili olduğunun tespitini isteyecek.

YETKİ İTİRAZI
MADDE 43 - (1) Kendilerine 43’üncü madde uyarınca gönderilen tespit yazısını alan işçi veya işveren sendikaları veya sendika üyesi olmayan işveren, taraflardan birinin veya her ikisinin yetkili olmadıkları veya kendisinin çoğunluğu bulunduğu yolundaki itirazını, nedenlerini de göstererek yazının kendilerine tebliğ tarihinden itibaren altı işgünü içinde yetkili mahkemeye yapabilir. İtiraz, karar kesinleşinceye kadar yetki işlemlerini durduruyor.

Eleştiri: Tıpkı, işkolu itirazlarında olduğu gibi yetki itirazları da binlerce çalışanı yıllarca TİS’siz bırakabilmektedir. Bu sebeple, nasıl işkolu itirazları TİS görüşmelerini durdurmuyorsa, yetki itirazları da durdurmamalıydı.

Yukarı