TVRadyo
Cüneyt Başaran
Cüneyt Başaran

Nedir derdi bu sonbaharın?

Bilenler vardır. Halil Sezai’nin güzel bir şarkısından alıntı yaptım başlıkta. Şarkının sözleri “Derdi nedir bu sonbaharın? Neden soldurur gülleri?” diye de devam eder.

ahmin edebileceğiniz üzere bu bir aşk şarkısı. E o zaman ne alakası var bir ekonomi yazısında diye düşünebilirsiniz.

Uzatmadan izah edeyim efendim o zaman...

Yılbaşında korkulu rüyalar görmüştük, hatırlayın. Kur almış başını gidiyordu. Dolar 2.35’leri aşmış, tahvil faizleri %10.50’leri zorluyordu. Diğer yandan Borsa İstanbul’da endeks 65.000’leri aşağıya doğru kırmış 50.000’ler konuşulmaya başlanmıştı. Dışarıda FED sonunda oyun bitti demişti ve tahvil alım programını sonlandırmaya karar vermişti. Hatta aralık ayında ilk 10 milyar $’lık indirimini yaparak fitili ateşlemişti. ABD 10 yıllık faizleri % 3’leri görmüş dolayısıyla gelişen ülke tahvilleri ve borsaları ciddi satış yiyordu. Herkesin aklında aynı soru vardı “Gerçekten müzik bitti mi? Ayakta kalan gelişen ülkeler mi olacaktı?”

YENİDEN RADARA GİREN ÜLKELER

Sonra yaz geldi..

Ortalık ısındı. Yatırımcılar yeniden bakınmaya başladı. Yüksek faizler cazip, riskler ise makul görünmeye başlandı. Kış aylarında nerede ise infazı yapılacak gelişen ülkelerin yeniden “radarlara” girdiğini gördük.

Tahvil ihraçları yeniden başladı. Şirketler birkaç ay önce göremeyecekleri seviyelerden tahvil satmaya başladılar. Sadece Türkiye haziran ayı cari açık rakamlarına göre ülke ve şirket tahvil ihracından 7 milyar $ borçlanmış vaziyette. Kısaca yaz ayları gelişen ülkelere “çook iyi geldi”.

Sonbahar iyi gelmiyor..

Bütün bir yaz boyunca Rusya’yı pas geçen, Irak’ı kabullenmeye çalışan, Avrupa’nın resesyonunu önemsemeyen piyasa FED tutanakları ile şok oldu.

Nisan ayından beri olumlu olmaya çalışan ve birkaç ay içinde olsa kulaklarını her türlü olumsuz habere tıkayan piyasa oyuncuları için bu haftaki FED toplantı tutanakları “uykudan kalk” alarmı gibi geldi. Tutanaklar diyor ki; “Faiz artırımı yakın. Hatta tahmin edilenden de yakın.”

ABD DOLARIN FAIZINI ARTIRACAK

Şimdi ne olacak?

Dünyanın 1 numaralı ekonomisi ABD, uluslararası para rezervlerinin % 65’inin tutulduğu, dünya ticaretinin % 40’ının yapıldığı para birimi olan doların faizini artıracak.

Ne zaman?

Önümüzdeki sene mart - nisan gibi şu anki % 0.25 faizin artırılmaya başlanması bekleniyor. 2015 sonunda % 1. 2016 sonunda % 2 olması bekleniyor.

Bizim ne kadar dövize ihtiyacımız var?

Yeni açıklanan rakamlara göre sadece özel sektörün 166 milyar uzun, 44 milyar $ da kısa olmak üzere 210 milyar $’lık toplam kredi borcu var. Yıllık çevirmemiz gereken kredi miktarı anapara dahil 73 milyar $.

ZOR GÜNLER IÇIN HAZIRLANMALIYIZ

Faiz artması öldürmez. Panik öldürür.

Bizim için sanırım en kritik nokta bu. FED’in faiz artıracağını biliyoruz, ne zaman ve ne kadar artıracağını biliyoruz. Bunun üzerine yıllık ne kadar dövize ihtiyacımız olduğunu hatta kimin ne kadar borçlu olduğunu biliyoruz.

O zaman piyasa ile kavga etmeden, atarlanmayı da bir kenara bırakıp şimdiden gelen zor günler için hazırlanacağız. Başka yolu yok.

Bunu yaparken yatırımcıya nacizane tavsiyem o şarkıyı mırıldansınlar “Derdi nedir bu sonbaharın?..”

İyi gelebilir.

Yukarı