TVRadyo
Cüneyt Başaran
Cüneyt Başaran

Dışarıda ve içeride resim netleşiyor, iyi okumak lazım

Ekonomi dünyası için yoğun bir hafta geçiyor. Hafta sonu Jackson Hole toplantılarında gözler tabii ki FED Başkanı Yellen’daydı. Aylık 85 milyar dolarlık tahvil alım programını ekim ayında bitirmesi beklenen FED’in sonrası için yol haritası ne olacak? Yellen faiz artırımları konusunda ne diyecek? Bunlar Wyoming’in en merak edilen konuları arasındaydı. Yellen “İyileşen istihdam” dedi, ama “İş gücüne katılım düşük” diye ekledi ve akılları yeniden karıştırdı. Birazdan detaylarına bakacağız.

Diğer yandan Jackson Hole’a Yellen’dan ziyade Draghi damgasını vurmuş gibi gözüküyor. Avrupa Merkez Bankası (AMB) Başkanı Draghi, piyasaları şaşırttı. Eylül ayında “Hedeflenmiş Uzun Vadeli Repo” (TLTRO) denilen 1 trilyon Euro’luk yeni bir bazukayı devreye sokmaya hazırlanan Draghi, “Bu yetmez” dedi. Euro Bölgesi’nde enflasyon % 0.4’e düşünce Draghi, ABD tipi parasal genişlemeden bahsetmeye başladı. Bu ne demek? Bize ne faydası var? Ona da değineceğiz.

BAŞKA NE VAR ELİMİZDE?

İçeride bu hafta konut ve kredi rakamları açıklandı. Önce konut rakamlarına bakalım. Temmuz verilerine göre geçen senenin aynı ayına göre konut satışları % 20 daraldı. Daralmanın en yoğun yaşandığı yer % 36 ile mortgage kredisi kullanılarak yapılan satın almalar oldu. Diğer yandan banka kredilerindeki yavaşlama da devam ediyor. BDDK verilerine göre toplam kredilerde yıllık artış % 16.6 seviyesinde. Alt kırılımlarında en iyi durumda olan ticari kredilerde artış % 21. Daha sonra tüketici kredileri % 14 ile geliyor. Biraz önce bahsettiğimiz konut sektöründe yaşanan daralmanın sağlaması da konut kredilerinin % 12’ler civarındaki artış rakamında gizli. Hatırlatmak açısından, mortgage kredilerinde son 5 yılın ortalaması % 25’ler seviyesinde.

İçerideki yumuşak karnımız olan konut ve gayrimenkul sektöründe yavaşlama bütün hızıyla devam ediyor. Türkiye’nin büyümesiyle uyumlu bir grafik çizen inşaat sektörü 2013 yılında Türkiye % 4 büyürken, % 7 büyümeyi başarabilmiştir. Ancak bu rakamda kamunun katkısı oldukça yüksek oldu. Bu sene sektörde hedef % 5 büyüme, ancak kamu katkısı olmadan özellikle yukarıdaki rakamlara bir daha göz attığımızda bunun oldukça zor olduğunu görebiliyoruz. Böyle bir olasılık durumunda sektördeki şirketlerin özellikle döviz borçlulukları ve sermaye yeterliliklerinin çok konuşulduğu bir senaryoya hazırlanmakta fayda var.

Toparlıyorum..

Aslında Yellen açık ve net. Hayale kapılmanın anlamı yok. Başkan istihdam konusunda 2008 krizinden etkilenenlerin henüz iş bulamadıklarını söylüyor ama eldeki veri setine göre “Seneye (eğer veriler iyi gelirse daha önce de olabilir) mayıs gibi faiz artıracağım” diyor. Hatta WSJ’nin bir araştırmasına göre ekonomistlerin % 30’u “2015 başında faiz artırımı gerekir ama FED ancak mayısa yapabilir” demekte. Yani resim net.

Diğer yandan Draghi yeni bir parasal genişleme lafıyla piyasaları heyecanlandırsa da aslında detaylara bakınca durum farklı. FED’den farklı olarak AMB, ülkelere “Kemer sıkmayı bırakın, kamu para harcasın” diyor. Yani Draghi “Ben daha fazla para basmayacağım ama ülkelerin acil altyapı projeleri vs. ile para harcaması lazım” diye bir çıkış yapmış. Borç/GSMH’leri % 100’lerin üzerindeki Avrupa ülkeleri nasıl para harcayacak bilmiyorum ama bunun bize kısa ve orta vadede faydası yok.

BİZE DRAGHI’DEN, YELLEN’DAN FAYDA YOK

Görüleceği üzere 2011 ve 2012’de olduğu gibi dışarıdan bizi kurtarabilecek bir hikâye yok. İçeride ise yavaşlayan bir ekonomi var. Eğer durumu kabullenip bu süreci iyi yönetirsek birkaç yıl sonra ivmemiz yeniden yükselebilir. Ancak suni müdahalelerle belli sektörleri canlandırmak için işin içine kamu karışırsa o zaman durum daha vahim bir hale gelebilir. Seçim bizim.

Yukarı