TVRadyo
Cüneyt Başaran
Cüneyt Başaran

Güçlü ABD Doları kaçınılmaz son

Piyasaların son dönemde çokça seslendirdiği bir görüş var “ABD ekonomisi toparlamanın daha başında. FED güçlenen dolar ile bu ivmeyi bozmak istemez”. Tabii bu görüş birden ortaya çıkmadı. Eylül ayı boyunca ABD Doları’nın hızlı değer kazanması sonrası başta FED Başkanları James Bullard ve Stanley Fisher’in farklı mekânlarda yaptıkları açıklamalar ve uyarıları, bazı piyasa oyuncularında yukarıdaki algının oluşmasına yol açtı.

ABD EKONOMİSİ ALMANYA’YA BENZEMİYOR

Meşhur formülü bilirsiniz. Harcamalar üzerinden hesaplandığında; Hanehalkı Tüketimi + Özel tasarruflar + Devlet yatırım ve harcamaları + (İhracat –İthalat) = GSYH diye hesaplanır. İşte bu formülde ABD ekonomisinin en belirleyici faktörü hanehalkı tüketimi. Araştırmalara göre ABD ekonomisinin % 70’i, kişisel tüketim üzerinden dönüyor. Hanehalkı tüketiminin GSYH içindeki payı 2000’li yılların başında % 60-65 civarındayken bugün % 70’lere kadar çıkmış.

Peki ABD’de diğer harcama kalemleri ne kadar önemli?
OECD verilerine göre 2000 - 2012 yılları arasında toplam ABD GSYH’sine hanehalkı harcamaları ortalama % 70 katkı sağlarken, kamu harcamaları %17, özel sektör yatırımları da % 15 katkı sağlamış. Net ihracat ise - % 2 çekmiş. Yani negatif.

İHRACATIN KATKISI SINIRLI

Barclays’in hesaplamasına göre ABD ekonomisine ihracatın katkısı % 14 (Karışıklık olmasın, önceki paragrafta ihracat - ithalat yani net ihracatın katkısından bahsetmiştik). Bu oranın Almanya’daki karşılığı % 39. Yani Alman ekonomisi için ihracat çok önemli ancak ABD için bu önem aynı oranda değil. Bu sebeptendir ki FED faiz artırımı kararı verirken istihdama, tüketici güvenine, konut fiyatlarına bakacak arkasından ABD Doları’nın değer kazanımı ve ihracatın azalabileceği endişesini tartışacaktır.

DOLAR FED’İN FAİZ ARTIŞINDAN BAĞIMSIZ DA GÜÇLENEBİLİR

ABD ekonomisi 2009 krizi öncesinde ortalama aylık 70 milyar $’lar civarında ticaret açığı veriyordu. Yine aynı dönemde büyüme % 4’ler civarındaydı. Kriz sırasında büyüme % 1’lere düşünce açık da aylık 30 milyar $’a kadar düştü.




2014 itibarıya ise büyüme % 2.5 - % 3 seviyesine yükselmesine rağmen aylık açık hâlâ 40 milyar $’lar seviyesinde kaldı. Buna 2009 krizi sonrası % 10’lara kadar yükselmiş olan bütçe açığının 2014’de % 3.5’e düştüğünü de eklerseniz neden ABD Doları’nın FED’ in hamlelerinden bağımsız olarak değerleneceğini daha iyi görebilirsiniz. Kısa vadede FED’in kararlarıyla orta vadede ekonominin temelleriyle ama her iki durumda da küresel piyasalarda güçlenen bir ABD Doları gözüküyor.

Yukarı