TVRadyo
Cüneyt Başaran
Cüneyt Başaran

İran sonunda geri dönüyor mu?

 

İsviçre’nin Lozan kentinde bir süredir devam eden “P5 + 1 nükleer müzakereler”de son tarih 31 Mart, yani dündü.

in, ABD, Fransa, Almanya, İngiltere ve Rusya’dan oluşan ve “P5 + 1” diye ifade edilen ülkelerin dışişleri bakanları ile İran Dışişleri Bakanı arasında geçen müzakerelerde ciddi yol alınmış vaziyette. Ancak 30 Haziran’daki final anlaşma öncesindeki son viraj olan Lozan görüşmelerinde yazının yazıldığı bu saatlerde hâlâ bazı pürüzlerin olduğunu anlıyoruz. Özellikle İran’ın halihazırda elinde bulunan “zenginleştirilmiş uranyum stoku”nun ne olacağı ve İran’ın Ar-Ge çalışmalarının nasıl kontrol edileceği, üzerinde en fazla tartışılan iki konu.

Ancak genel kanaat 31 Mart tarihi ile geniş bir uzlaşının sağlandığı bir mutabakatın açıklanacağı yönündeydi.

BU NOKTAYA ÇOK ZOR GELİNDİ

1.5 yıl sonra görev süreci bitecek olan ABD Başkanı Obama’nın son 2 senedir üzerinde çalıştığı en büyük proje İran. Nükleer silah yapmak istediği düşünülen İran son 12 yıldır çok ciddi bir ekonomik ambargonun altında. ABD’nin çok uzun süre önce başladığı ve daha sonra AB’nin de katıldığı İran’a yaptırımlar hem ülkeye giren birçok emtia ve sanayi ürününe hem de İran’ın petrol ticaretine uygulandı. Bunun yanında İran’ın 100 milyar civarında uluslararası bankalarda dondurulmuş vaziyette duran petrol gelirleri de bu yaptırımların bir parçası. Bir dönemler günlük 3-4 milyon varil petrol ihraç edebilen İran’ın şu anki sevkıyatı yaptırımlar sebebiyle günlük sadece 1 milyon varil. Hatırlatalım İran dünyanın en büyük 4. petrol rezervine sahip.

Lozan görüşmelerinden çıkacak sonuç ve haziran sonundaki final anlaşma sonrasında İran üzerinde bu yaptırımların parça parça kalkması söz konusu olacak.

İRAN’IN TİCARET PARTNERLERİ

2013 sonu rakamlarına göre İran’ın ilk 3 ticaret partneri; 41 milyar dolar ile Çin, 31 milyar dolar ile BAE ve 16 milyar dolar ile Hindistan. Türkiye ise 15 milyar dolar ile 4. sırada geliyor. İran’dan büyük çoğunluğu enerji olmak üzere 10 milyar dolarlık ithalat yapıyoruz. İnşaat sektörü ve gıda başta olmak üzere de 5 milyar dolarlık ihracatımız var.

Tahmin edebileceğiniz üzere yaptırımlar sebebiyle ABD ve AB ülkeleri bu listeye giremiyorlar. Ancak yaptırımların kalkıyor olması, İran’ın dondurulmuş petrol parasını peyderpey alacak olması ve İran’da teknoloji ve altyapıda yapılacak çok şey olması Batılı ülkelerin bundan sonra gözünün İran’da olmasına neden olacaktır. Bu açıdan Türkiye için hem fırsat hem de zorlu bir ekonomik mücadele başlayacak anlamı çıkıyor.

BU YAZIYA YORUM YAZ
 
07 Nisan 2015 Salı, 18:00 Misafir batı ve abd iranla anlaştı.türkiyeye güvenmiyorlar.bundan sora seyreyle gümbürtüyü.cuma günü ne olacak acaba.
Yukarı