TVRadyo
Cüneyt Başaran
Cüneyt Başaran

Petroldeki yükseliş işleri bozdu

 

Haziran 2014’te 110 dolar seviyesinde olan Brent petrol, geçen yıl son 6 ayda yüzde 50’den fazla değer kaybederek 50 doların altına indi. Bu gelişme bütün ekranlarda “flash haber” olarak geçiyordu. Petrol yatırımcısı şokta, üretici paniklemiş, tüketici ise ellerini ovuşturuyordu. ABD’nin 2009’dan beri enerji piyasasında oyunun kurallarını değiştiren “kaya gazı teknolojisi” 2014 ortası itibarıyla meyvelerini vermeye başlamış ve 2012’de günlük 5.5 milyon varil olan ABD’nin petrol üretimi 2014 sonunda 9.4 milyon varile kadar çıkmıştı. Böylece 12 üyeli OPEC’in günlük petrol üretimi 30 milyon variller seviyesinde sabit kalırken, OPEC dışında kalan petrol üreticilerinin 2012-2014 yılları arasında 6 milyon varil arttı.

ABD’DE KUYULAR KAPANDI

Petrol fiyatlarındaki sert düşüş önce ABD’deki petrol üreticilerini vurdu. 2009’da kaya gazı teknolojisi ile hızla artan, 2011’de 2 bine ulaşan petrol kuyuları geçen 21 hafta boyunca sürekli düştü. Son durumda sayı 900’e indi, bu rakam son 5 yılın en düşüğü. Birçok uzmana göre 65-70 doların altındaki petrol fiyatları, ileri teknoloji gerektiren ABD petrol kuyularını bir anda verimsiz ve zarar eden yatırımlar haline getirdi. Buna karşılık Suudi Arabistan’ın 20-30 dolarlık petrol çıkarma maliyetleri, Ortadoğu’da kuyu sayısının hafif de olsa artmasına neden oldu.

Kapanan kuyular, Euro Bölgesi’nde artan iyimserlik, ABD ekonomisinin toparlıyor olması ve tabii ki fiyatların çok sert ve hızlı düşmüş olması, petrolün kaderini değiştirdi. Petrol fiyatları ocak sonundan beri artıyor. Son 1 ayda artış oranı yüzde 23’ü buldu. ABD ham petrol fiyatları 4 ay sonra yeniden 60 doların üzerine çıkarken, Brent petrol 68 doları gördü.

Petrol fiyatlarındaki artış hem ABD’de hem de Avrupa’da faizlerin yükselmesine yol açıyor. ABD 10 yıllık tahvil faizi son 3 haftada 35 baz puan yükseldi ve yüzde 2.19’a çıktı. 30 yıllık tahvil faizlerinde ise artış 40 baz oldu ve 30 yıllık ABD tahvil faizleri 2015’in en yüksek seviyesine çıktı.

Avrupa’da da durum farklı değil. Bir ara faizi “0”a yaklaşan Alman 10 yıllık tahvil faizi yüzde 0.55’e yükselirken, Fransa’da yüzde 0.83, İngiltere’de ise yüzde 2 oldu.

Faizlerdeki bu sert yükselişin altında yatan korku ise “artan petrol fiyatlarının enflasyon olarak döneceği“ beklentisi. FED’in merakla beklediği hadise ABD’de enflasyonun ne zaman artacağı. Nisan itibarıyla ABD’de çekirdek enflasyon (enerji ve gıda hariç) yüzde 1.8’e ulaştı. Ancak manşet TÜFE, petrol fiyatlarındaki sert düşüşün etkisiyle Nisan 2015’te eksi (-) yüzde 0.1’e kadar geriledi. Geçen yaz ABD’de 1 dolar civarında olan benzin fiyatlarının 60 sente kadar düşmüş olması ABD’de manşet enflasyonun “0” çekmesine sebep oluyor.

Özet..

“Eğer petrol fiyatları yeniden yükselişe geçti ise, ABD’de akaryakıt fiyatları yükselecek; bu durumda FED’in yakından takip ettiği enflasyon kalemi yüzde 2 seviyelerine yaklaşacak. Faiz artırımı için gün sayan FED için “yüzde 2 enflasyon” 2015 yazından itibaren düğmeye basılması anlamına gelecek.”

BİZDE NE OLACAK?

Düşen petrol fiyatlarını lehine çevirmede çok da başarılı olamayan Türkiye için yukarıda özetlediğim tablonun hayırlı olmasını beklemek çok kolay değil. Bir yandan yükselen Euro ve dolar faizleri, diğer yandan artan küresel ölçüde yeniden kıpırdayan enflasyon beklentileri içerde manevra kabiliyetimizi iyice sınırlayacaktır.

Sonuç: Petrol 70 dolara gidiyor, FED faiz artırımı için hafta sayıyor. Merkez’in politika faizi yüzde 7.5, tahvil faizi yüzde 10.25, mevduat faizi yüzde 12 ve kredi faizleri yüzde 13-14. Enflasyon ise yüzde 7.5 - 8 bandında. Kur yılbaşından beri yüzde 14 değer kaybetmiş durumda.

Seçimlerden sonra artan enflasyon beklentileri ve Merkez ile piyasa arasında artan faiz makasının gereği yapılmak zorunda. Ya bu beklentiyi kıracağız ya da faiz artırmak zorunda kalacağız.

BU YAZIYA YORUM YAZ
 
06 Mayıs 2015 Çarşamba, 21:19 Misafir yazınızı biz okuyoruz. elinize aklınıza sağlık. birde ekonmi bakanımız okusa da, aksini fed'in faiz arttıramayacağını söyleyip halkımızı yanlış yönlendirmese.
Yukarı