TVRadyo
Cüneyt Başaran
Cüneyt Başaran

Seçim sonrası kafası karışık piyasa

 

Dile kolay piyasaların 12.5 yıllık “tek parti” alışkanlığı dün itibarıyla sona erdi. 2002’den bugüne ya da bir başka ifadeyle şu an piyasada işlem yapan kabaca 35 yaş ve daha altında bulunan fon yöneticisi, trader, hisse senedi yatırımcısı için dün itibarıyla piyasada ezber bozuldu. Mevcut secim sonuçları tek parti iktidarına izin vermiyor. Olasılıklar; azınlık hükümeti, koalisyon ya da yeniden seçim!

Gelin bu ihtimallere geçmeden piyasa ne umut ediyordu, ona bakalım...

Seçim sonrası yabancı raporlara baktığımızda gözümüze çarpan ilk konu, piyasanın yine işin kolayına kaçmak istiyor olması. Seçim öncesi piyasanın “4 parti Meclis’e girsin ve tek parti iktidarı olsun” şeklinde özetlenebilecek, Amerikalıların “best of both worlds” diye tabir ettikleri ve bize “Bundan iyisi Şam’da kayısı” olarak çevrilebilecek bir beklentisi mevcuttu. Bu beklentide, Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın AK Parti’nin üzerindeki etkisinin azalması ama hükümetin AK Parti’de kalması ve HDP’nin barajı aşarak toplumsal bir stres yaşanmaması yer alıyordu. Eğer bu sonuç çıksaydı seçim sonrası Türk varlıklarında ciddi bir ralli, yani değerlenme bekliyordu. Ancak bu gerçekleşmedi. Ya da yarı yarıya gerçekleşti. 4 parti girdi ama AK Parti’nin tek başına iktidarı mümkün olmadı.

ORTAYA ÇIKAN İHTİMALLER

Seçimlerde aradığını bulamayan piyasa için şimdi yeniden oturup düşünme zamanı. Bu konuda hızlı davranıp ilk raporlarını açıklayan kurumlara hızlıca bir göz atalım:

JP Morgan, “Seçim sonuçları politik belirsizliği artırdı” başlığıyla yayınladığı raporunda şu ana kadar yapılan negatif açıklamalara rağmen olası bir AK Parti-MHP koalisyonunu “En piyasa dostu sonuç” diye yorumlamış. Diğer ihtimal olarak dışarıdan destekli (HDP) bir AK Parti azınlık hükümetinin de altını çizen JP Morgan, bu ihtimalin gerçekleşse bile 4 yıl boyunca sürmesinin zor olduğunu belirtiyor.

Seçim sonrası hızlı davranan finans kurumlarından biri de Goldman Sachs oldu. “Türkiye yeni ve yıllar sürecek politik belirsizlik dönemine girdi” başlığıyla yayınladığı raporunda, aynı JP Morgan gibi AK Parti-MHP koalisyonunun açıklamalara rağmen ilk ve en güçlü olasılık olduğunu söylüyor. Ancak Goldman, yolsuzluk soruşturmaları gündeme geleceği için bu koalisyonun oluşmasına “zor” da diyor. Bu durumda da dışarıdan (HDP) destekli CHPMHP koalisyonuna ihtimal veren Goldman, burada 3 partinin ortak paydasının yolsuzluk soruşturmalarının yeniden açılması olduğunu ama “barış süreci” konusunda HDP-MHP arasında yaşanacak tartışmaların bu koalisyonun ömrünün kısa olmasına yol açacağını söylüyor.

Genel olarak politik belirsizlik yüzünden “temel reformlar” konusunda adım atılamayacağı vurgusunu yapan Goldman, 12 aylık dolar/TL beklentisini 3.15’te tutuyor.

Bu iki kurum dışında CitiGroup’un, “Seçim sonrası TL ve tahviller üzerinde baskı artacaktır”, RBS’nin “Piyasalarda satış baskısı sürecek” ve CSFB’nin “Demokrasi için iyi, piyasalar için belirsizlik” başlıklarıyla yayınladıkları raporlar da göze çarpanlar arasındaydı.

PİYASA KOLAY VE ACISIZ ÇÖZÜM İSTER

Görüldüğü gibi piyasa, her zaman olduğu gibi “rahat okuyabilecekleri, bildikleri insanlardan oluşan en kolay çözümü” istiyor. “Seçmen ne demiş? Neden 12.5 yıllık istikrarı bozmuş? Madem tek parti iktidarı en iyi çözümdü, son 2 yıldır neden Türk varlıkları diğerlerinden kötü performans gösteriyor” gibi konular analistleri, trader’ları ilgilendirmez. Onlar headline’a ya da manşete bakar! Müşterilerine vereceği “alım ya da satım” raporlarının derdindedir.

Ama aynı piyasa, İtalya’da koalisyon hükümetinin başbakanı Renzi’nin 4 ayrı partiden aldığı bakanlarla ülkeyi yeniden düzlüğe çıkardığını bilir. Ya da Japonya’da piyasaların “Abenomics mucizesi” diye bilinen ekonomik politikaların sahibi Başbakan Shinzo Abe’nin ülkeyi bir koalisyonla yönettiğini de bilir.

Dolayısıyla piyasaların ilk etapta sızlanması ya da acil çözüm çağrıları anlamlıdır, yerindedir ama tek doğru değildir. Seçmen 12 yıl sonra eğer “radikal” bir değişiklik yapmışsa bütün partilerin sakin, uzlaşmacı ve seçmen bazında en geniş koalisyonu sağlayacak bir çözüm için uğraşmaları lazım. Piyasaların sesini bu noktada bir parça “kısık sesle” dinlemekte fayda var.

Yukarı