TVRadyo
Cüneyt Başaran
Cüneyt Başaran

Çin ne yapmaya çalışıyor?

 

Çin hiç beklenmedik bir anda para birimi yuanı devalüe etti. Çin Merkez Bankası (PBOC) piyasaların hazırlıklı olmadığı bir anda dolar/ yuan bandını yüzde 1.9 yükseltti ve kurunun dolara karşı değer kaybetmesine izin verdi. Böylece Çin’de son bir yılın bir kerede yapılan en yüksek devalüasyonu gerçekleşmiş oldu.

 

ÇİN BU NOKTAYA NASIL GELDİ?

Bir süredir Şanghay hükümetinin en büyük derdi “büyüme” rakamları. Ya da bir başka ifade ile “büyü(ye)meme!” sorunu. Çin 1990’lardan beri gerçekleşen en derin ekonomik soğuma ile karşı karşıya. 1990-2000 arasını yüzde 9.85, 2000- 2010 arasını ise yüzde 10 ortalama büyüme ile geçiren Çin’in son 5 yıllık büyüme performansı yüzde 8.5. Hatta bu sene büyümesi iyi ihtimalle yüzde 7 ancak gerçekleşecek. Kısaca Çin büyüme konusunda sıkıntıda.

Şimdi gelelim kura, yani yuan ile büyüme arasındaki ilişkiye...

Bilindiği gibi Çin mucizesi denilen ekonomik hikâyenin aslında özü ihracat tarafında yakalanan inanılmaz başarı. 2000- 2010 arasındaki döneme baktığımızda Çin’in yıllık ihracatı ortalama her yıl yüzde 20 artmış. Burada tek istisna 2009 yılında yaşanan kriz sırasında ihracatta yaşanan daralma. Ancak ihracattaki bu ivme, aynı büyümede olduğu gibi 2010-2015 arasında çok sert düşüyor. Bu dönemde Çin’in ortalama ihracat artışı yıllık yüzde 11. Hatta son açıklanan Mayıs 2015 verisi ihracatta geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8’lik daralmadan bahsediyor.

Çin’in ihracat mucizesinin içinde düşük işçilik maliyetleri, yüksek hacimli üretim, devlet teşvikli yatırım politikalarının yanında yuanın uzun süre suni olarak “düşük değerli” tutulmasının da etkisi büyük.

Burada yuanın nasıl bugünlere geldiğine bir pencere açmak lazım sanırım. Çin hükümeti 1994 yılında yuanı “1 dolar, 8.70 yuan” olarak dalgalı kur rejimine geçirdi. Aslında bu kabaca “Yüzde 40’lık bir devalüasyon sonrası yuanı dalgalanmaya bırakmak” demekti. Bu seneden itibaren Çin, ABD’nin “Para birimini suni olarak değersiz tutuyor” şeklinde eleştirilerine maruz kaldı. Bu sene eleştiriler sonrası Çin 2005’e kadar parası ABD Doları’na “çapalayarak” tabiri caiz ise top çevirdi. Eylül 2005’te IMF’nin ve ABD’nin sert uyarıları karşısında Çin, yuanın 10 yıllık “ABD Doları çapasını” kaldırdı ve yerine bir grup yabancı paradan oluşan bir sepetle çapa koydu. Böylece yuan ABD Doları’na karşı 2005’te yüzde 2 değer kazandı ve parite 8.11’e geriledi. 2005-2013 yılları arasında yuanın ABD Doları’na karşı değer kazanması devam etti. Bu 8 yıllık dönemde yuan yüzde 25 daha değer kazandı ve parite 6.0’a kadar geriledi. Ne olduysa bu dönemden sonra yaşandı ve ihracattaki düşüş, büyümenin soğuması yuanın yeniden ABD Doları’na karşı devalüe olmasına sebep oldu.

Kısaca IMF baskısı, Dünya Ticaret Örgütü’ne giriş için yapılan jestler, ABD’nin sürekli devam eden eleştirilerine iyi günlerde “OK” diyen Şanghay yönetimi, işler yolunda gitmemeye başlayınca soluğu yeniden eski bildiği oyuna yani “değersiz para birimi, daha çok ihracat, daha fazla büyüme” modeline geri döndü.

 

BU İŞİN BİZE NE ZARARI VAR?

İşte sorunun düğümlendiği yer. Bizden önce en büyük zarar Çin’e mal satan ülkelere, başta Almanya olmak üzere İtalya, Hollanda gibi Çin’in en büyük ithalatçılarına geldi. Yeni kur üzerinden Çin’e BMW, Mercedes satmak ya da İtalyan giyim sanayiinin ürünlerini satmak daha zor olacak. Sonra sırayla Brezilya, Avustralya, Yeni Zelanda gibi Çin’e tarım ya da sanayi emtia ürünlerini satan ülkeler etkilenecek. Hem büyüme zayıflıyor hem de para birimi değer kaybetmiş bir ülkeye mal satmak zor olacak.

Bize gelirsek biz zaten Çin’e pek bir şey satamıyoruz. Yıllık ihracatımız 3-4 milyar dolar. Ancak çok ciddi ithalat yapıyoruz, nerede ise 25 milyar dolar. Çin’in parasını devalüe etmesi Türk piyasasını direkt etkilemeyecek olsa da, rekabet ettiğimiz aynı pazarlar için (tekstil gibi) bir parça bizi zorlayabilir.

 

BU YAZIYA YORUM YAZ
 
14 Ağustos 2015 Cuma, 11:10 Misafir dolar 3 tl rekabetçi kurmuş.mubarek 100tl olması daha rekabetçi olmuyormu.:):):):):)
13 Ağustos 2015 Perşembe, 14:44 Misafir yaklaşık 801 milyon çalışabilecek insanı iş piyasasında tutmak çok zor bir durum , işçilik maliyetlerinin artması çin`in rekabet gücünü zayıflatarak devasa büyüklükteki işgücünden faydalanmasına sekte vuruyor. o yüzden yuan`ın değerini dolar karşısında yüksek tutma lüksü yok çin`in. öyle ki geçtiğimiz senelerde dış piyasalarda yuanın değerinin arttırılmasına yönelik baskı kurulmasını savaş sebebi sayarım diyerek çıkışta bulundu çin.
13 Ağustos 2015 Perşembe, 10:52 Misafir sizi takip ediyoruz cüneut bey gozleriniz dört dönüyor ekonomi haberleri para piyasasi dendiginde tebrikler isinizde basarilisiniz
Yukarı