TVRadyo
Cüneyt Başaran
Cüneyt Başaran

Kötü veri yeniden umut mu oldu?

 

Gelişmekte olan ülke hisse senetleri son 7 gündür üst üste yükseldi. Morgan Stanley Gelişen Ülkeler Hisse Senedi Endeksi, bu süre içinde % 7’den fazla arttı. Örnek vermek gerekirse, Türk hisse senetleri aynı süre içinde % 10 yükseldi. Sadece hisse senetleri değil, gelişen ülke kurlarında da benzer bir mood var. Son 1 hafta içinde gelişen ülke kurları ABD Doları’na karşı ortalama % 4 değer kazandı. Ancak değer kazanımı son türbülansta en fazla değer kaybeden kurlarda çok daha sert oldu. Brezilya Reali, Kolombiya Pezosu ve Türk Lirası gibi.

FED FAİZİNİN SABİT KALMASI İŞE YARAMAMIŞTI

Eylül ayının 17’sinde FED faiz artırma kararı almayıp da, Çin ekonomisinin hızlı soğuması ve gelişen ülkelerde yaşanan sert satışları öne çıkarınca piyasalar şoke oldu. Aslında manşet “FED faiz artırmamış ve olası artışı ötelemişti” ve bunun piyasalar için iyi haber olması lazımdı! Ama hesap tutmadı. Piyasa “FED’in, yüzde 0 olan faizi 25 baz puan dahi artırmaya cesaret edemediği riski ben nasıl alırım?” diye sordu ve faiz sabit kalmasına rağmen elindeki gelişen ülke varlıklarını sattı.

Taa ki ay sonunda açıklanan ABD tarım dışı istihdam verisine kadar.

Ne oldu da hava değişti?

1980’lerden beri 2009 krizi dahil, en kötü 9 ayını geçiren gelişen ülke piyasaları için nefes alma noktası geçen hafta ABD’de zayıf gelen istihdam verisi oldu. Hem eylül ayı beklenenin çok altında geldi hem de güçlü gelmiş olan ağustos ayı verisi de düşürülerek revize edildi.

Böylece piyasa yeniden “ABD’den gelen güçsüz veri eşittir daha uzun süre sıfır faiz” retoriğine geri döndü. Çin, gelişen ülkeler krizi, büyüyememe sorunu bir anda “out” oldu. Eski, güzel günlerde olduğu gibi “Büyüme oranını yüzde 2.5’e çıkarmasına, işsizliğini yüzde 5’e düşürmesine rağmen beğenilmeyen” ABD ekonomisi manşetlere çıktı. Gelişen ülke trader’ları bir anda, yüzde 4 daralacak olan Brezilya ekonomisini, rezervleri 1 yılda 150 milyar dolara yakın eridiği için faizini yüzde 11’e çıkarmak zorunda kalan Rusya’yı ya da son 25 yılın en düşük büyüme hızında giden Çin ekonomisinin bunun da altına inmek üzere olduğu gerçeğini bir kenara koyup ABD ekonomisini konuşmaya başladılar.

Hızlı bir planlamayla yatırım şirketlerinden arka arkaya raporlar gelmeye başladı: “FED faiz artışını 2016 ortasına kadar unutun!” Hayırdır ne oldu? “ABD enflasyonu düşük; güçlü dolar, ihracatı vuruyor ve büyüme ivme kaybediyor.” Haaa, biraz daha izansız olanlar, 4.5 trilyon dolara çıkan bilançoya rağmen “FED biraz daha para bassın, 4. tur parasal genişleme başlasın” bile dediler.

Gerçekler...

Evet, ABD ekonomisinde özellikle güçlü dolar sebebiyle ihracat üzerinden gelen bir momentum kaybı var. Yıl başında yüzde 2.7’ler seviyesinde hesaplanan 2015 büyüme oranının yüzde 2.2’lere gerileme ihtimali var. Ancak IMF tahminine göre zaten bu sene ortalama küresel büyüme oranı % 3.1. Yıl başında bu oran yüzde 3.7’ydi. Gelişen ülkeler ortalaması ise Çin (% 6.7), Hindistan (% 7) bir kenara bırakıldığında yüzde 2’nin altında. Yani ABD’nin “0” faiz ile gittiği 6.5 sene sonunda ulaştığı büyüme övünülecek bir yerde olmasa da bu şartlarda hiç fena değil. 2009 yılı hariç küresel GSMH oranı dolar bazında ilk kez bu sene düşüyor. 1960 yılından bugüne geldiğimizde, dolar bazında toplam küresel GSMH oranı en sert ikinci düşüşünü bu sene yapıyor. Tahminlere göre sene başında 74.5 trilyon dolar olarak hesaplanan küresel GSMH rakamı bu sene 2.7 trilyon dolar azalacak. ABD Doları’nın ticaret sepetinde majör kurlara göre ortalama yüzde 7, gelişen ülke kurlarına göre de ortalama yüzde 17-18 değer kazanması “dolar bazında” bakıldığında dünya ekonomisinin bu sene daralacağını söylüyor. Hem de çok sert! Yani bütün bu feryat figanın sebebi bu. Dolar değer kazanıyor ve ABD dışında kalan ülkeler buna karşı ne yapacaklarını bilemiyorlar! Haa, bu işin ABD ekonomisine de göreceli etkisi var ama diğerlerinin yanında “devede kulak”.

Sonuç: FED faizi öyle ya da böyle artacak. Bunu manşette tutup bahane üretirsek “dayak yemeye” devam ederiz. Artık bir sonraki faza geçip “Güçlü dolar ile nasıl başa çıkabiliriz?”e bakalım, buna kafa yoralım. Gerisi teferruat.

BU YAZIYA YORUM YAZ
 
12 Ekim 2015 Pazartesi, 22:13 Misafir cuneyt basaran siz abd dolarini turk halkina satmakla gorevli oldugunuz icin dolar reklamini surekli yapiyor ve cop para hslindeki dolari daha da articak abd ekonomisi iyi yolda yorumlariyla gel gel
11 Ekim 2015 Pazar, 22:29 Misafir güçlü dolar sanayi üretimini oldukça fazla etkiliyor ve etkilemeye devam edecek , sanayi üretiminde ithal ara malı ve ham madde girdi payı yüzde 50 ile yüzde 70 arasında değişiyor. kur artışı üretim maliyetlerini artırıyor. bu şartlarda sanayici ortaya çıkan bu maliyet artışını ya işçilik ücretlerini düşürerek çözecek ... ya da maliyetine yansitarak ürettigi malın fiyatını arttıracak. aksi halde iflas edecektir.
Yukarı