TVRadyo
Cüneyt Başaran
Cüneyt Başaran

Petrol fiyatlarında düşüş durur mu?

 

Petrol fiyatları bu yazı yazılırken 30 $’da da tutunamamıştı ve altına kaymıştı. Brent petrolde gördüğümüz 29.5 $’lık fiyat son 12 yılın en düşük seviyesi. Petrol fiyatlarındaki sadece 5 günlük kayıp yüzde 10’u aştı. 2016’nın ilk iki haftası toplamındaki kayıp ise yüzde 20’lerde. Petroldeki bu düşüş yeni bir olay değil. Son 1.5 senedir fiyatlar geriliyor. Brent petrolde 2015 Haziran’ından bugüne olan düşüş tam yüzde 70!

 

DAHA ÖNCE DE SERT DÜŞMÜŞTÜ

Petrol fiyatlarında son 25 yıla baktığımızda 1996 - 1998 ve 2007 - 2009 yılları arasında da benzer sert düşüşler olduğunu görüyoruz. 1996 yılında 25 dolar olan petrol fiyatları yine bu güne benzer bir şekilde kabaca 2 yıl düşmüş. Bu düşüşün oranı 2 yıl sonra yüzde 60’ı bulmuş. Fiyatlar daha sonra 2 yıl içinde bütün kaybettiğini geri alıp 25 dolar seviyesine yeniden yükselmiş. 25 yıllık petrol fiyatlarında diğer sert satış ise Lehman krizi öncesi başlayan ve bankanın batmasıyla iyice alevlenen finansal türbülans sırasında olmuş. Kriz öncesi 100 $ seviyesinde olan Brent petrol fiyatı 1.5 sene sonra 45 $’a kadar düşmüş. Bu düşüş de kabaca yüzde 55 seviyesinde. Yine bir öncesi sert satışta olduğu gibi, 2009 sonrası merkez bankalarının para basması ve ortalığı likiditeye boğması sonrası Brent petrol fiyatı kısa süre içinde 100 dolar seviyesine geri gelmiş.

Görüleceği üzere son 25 yıllık petrol piyasası tarihinde bahsi geçen her iki şokta, fiyatlar yeniden kriz önceki seviyelere çıkmayı başarmış. Gerek küresel ekonomilerin büyümeye geçmesi, gerek arz kesintileri gerekse merkez bankalarının para basması petrol fiyatlarının yeniden yükselmesini sağlamış.

 

AMA BU SEFER FARKLI OLABİLİR

IMF’nin ve Fitch’in bu hafta 2 farklı raporda birbirini tamamlayan uyarılar yaptığını gördük. Fitch dedi ki “Küresel piyasalarda, özellikle de gelişen ülkelerde büyüme çok yavaş toparlayacak. Önceki dönemden yüksek borçlulukla gelen şirketlerin iflaslarına hazırlıklı olmak lazım”. Diğer bir uyarı da IMF’den geldi. IMF 2016 yılında dünyada büyümenin hayal kırıklığı yaratacağını belirtip “...FED’in faiz artışı ile emtia fiyatlarındaki düşüş bir arada özellikle gelişen ülkeler için ciddi kırılganlık riski yaratıyor” dedi.

Görüldüğü üzere ne kimse ekstra para basmaktan bahsediyor, ne de gelişen ülkelerin büyüme gücüne dayanan bir ekonomik toparlanmadan. Dolayısıyla petrol fiyatları söz konusu olduğunda talep tarafında pozitif bir gelişme beklememek lazım.

 

ARZ KESİNTİSİ OLUR MU?

Petrol fiyatları bu kadar düşerken gözler ister istemez başta OPEC olmak üzere petrol üreticilerine dönüyor. Günlük yaklaşık 2 milyon varillik bir arz fazlası var. Başta S. Arabistan olmak üzere acaba OPEC’ten bir arz kesintisi gelebilir mi? Cevap “Hayır”. S.Arabistan en değerli şirketi olan petrol devi Aramco’yu halka arz etme pahasına böyle bir kesinti yapmaya yanaşmıyor. Peki diğer büyük petrol üreticilerinin petrol arzını kesme kararı alma ihtimalleri var mı?

Sanmıyorum.

Günlük 4.5 milyon varil petrol üreten Irak, 3 milyon varil üretim yapan Kuveyt’in, 2.5 milyon varil petrol basan Venezüella’nın toplam ihracatının yüzde 90’ı sadece petrol gelirlerinden oluşuyor. Yani neredeyse ülke sadece petrol satışına bakıyor. Yine benzer bir şekilde OPEC üyesi günlük 2.7 milyon varil üreten İran’ın ve 2 milyon varil üretim kapasitesi olan Nijerya’nın da toplam dolar gelirlerinin yüzde 80’i petrol satışından. OPEC dışı ülkelerde de durum farklı değil. 10 milyon varil petrol basan Rusya’nın toplam bütçe gelirlerinin yüzde 55’i petrolden geliyor.

Durum bu. Bütün petrol üreticileri zor durumda. S.Arabistan ve ABD hariç hiçbirinin arz kesintisi yapacak ekonomik gücü yok. 2 ülkenin de siyasi sebeplerle böyle bir karar almayacağını biliyoruz. Yani petrol fiyatları 20 doları da görür, o fiyatlarda da uzun süre kalabilir!

 

BU YAZIYA YORUM YAZ
 
16 Ocak 2016 Cumartesi, 15:45 Misafir hidrokarbonun ağır bastığı dönemin geride kaldığını söyleyebiliriz artık ... petrol devri de bitiyor yavaş yavaş... elektrikle çalışan araçların altyapısı ve lityum-ion pil teknolojisindeki gelişme ( şu an tek şarj ile elektrikli araç 470 km`ye kadar gidebiliyor , bu mesafe 10-13 yılda 1000 km`ye çıkarılır teknolojik gelişmelerle) tamamlanıncaya kadar en fazla 12-13 yıl daha petrol devri devam eder...
Yukarı