TVRadyo
Cüneyt Başaran
Cüneyt Başaran

Bazen 3 trilyon dolar bile yetmiyor

 

Başlıkta tashih yok. 3 trilyon, hatta 3.2 trilyon dolardan bahsediyoruz. “Kimin parası bu 3.2 trilyon dolar?” diye soracak olursanız, cevap, Çin’in ya da daha doğru bir ifadeyle Çin’in resmi rezervlerinin miktarı.

 

REZERVLER 900 MİLYAR DOLAR ERİDİ

Dünyanın en büyük rezervine Çin sahip. Arkasından bu rakamın yarısı kadar olmak şartıyla Japonya geliyor. Çin’in 2014 yılı ortasında rezervleri 4 trilyon doları aşmış. Rezervlerin ne kadar hızlı arttığını anlatmak açısından bir başka istatistik daha paylaşayım: 2004 yılında Çin’in toplam rezervi sadece 450 milyon dolar seviyesindeymiş. 2000’li yılların başından itibaren Çin’in yüksek büyüme hızı ve 2010-2011’de yüzde 10’lara kadar çıkan cari fazlası, ülkede rezervlerin 10 yılda neredeyse 10 katına çıkmasına yol açtı. Rezervlerin bugün geldiği seviye ise 3.2 trilyon dolar.

 

BÜYÜME DÜŞTÜ, PARA ÇIKIŞI BAŞLADI

2010 yılında yüzde 12 büyüyen Çin, o tarihten beri soğumaya devam ediyor. En son geçen seneyi yüzde 6.8’le kapattı. IMF’nin tahminlerine göre ise 2016 ve 2017’de büyüme yüzde 6.5’lere kadar düşecek. Diğer taraftan 2010 yılında yüzde 5 seviyesinde cari fazla veren Çin’in 2015 sonunda cari fazlası yarı yarıya azaldı. Bunların üzerine bir de Çin para birimi Yuan’ın değer kaybıyla sermaye çıkışları eklendi. 2014 yılından beri yuan, ABD Doları karşısında değer kaybediyor. Bu değer kayıpları başlarda IMF’nin ve ABD’nin zorlamasıyla gerçekleşirken özellikle son 4-5 aydır sermaye çıkışlarının etkisiyle Çin’in mecburen kuru devalüe ettiği algısı ağır basıyor. Ekim 2015’ten bugüne yuan, ABD Doları karşısında yüzde 3’ten fazla değer kaybetti. Yapılan araştırmalara göre yuandaki her yüzde 1’lik değer kaybı 100 milyar dolarlık sermaye çıkışını tetikliyor.

Büyümenin azalması, cari fazlanın yarıya düşmesi ve nihayet yuanın değer kaybediyor olması, yatırımcıların Çin’den son 1.5 yıldır her ay ortalama 90 milyar dolar seviyesinde sermaye çıkarmasına yol açtı.

Çin’den para çıkaran sadece yabancı yatırımcılar değil. Çinliler de ekonomideki zayıflama ve yuanın değer kaybına tepki olarak servetlerinin bir kısmını dolara çevirip yurtdışına çıkarıyor. Ayrıca Çin şirketlerin bir kısmının dolar cinsi borçlarını çeviremedikleri ve bunun yerine yuan kredi kullanarak dolar borçlarını kapattıklarını görüyoruz.

Bu olup bitenlere karşı Çin yönetimi daha fazla sessiz kalamadı ve önlemler almaya başladı.

İlk önlem olarak içeride halkın yuanı yabancı paraya çevirmek için en çok kullandığı yol olan dolar cinsinden hayat sigortası ya da yine dolar cinsinden satılan yabancı menkul kıymet fonlarının ülke içinde satımı zorlaştırılmaya başlandı.

Bir başka önlem de Hong Kong bankalarına geldi. Offshore piyasa olarak kabul edilen Hong Kong piyasasında yabancı yatırımcılara yuan cinsinden kredi açan bankalara limitler getirildi. Yuanın değer kaybedeceğine oynayan yabancı yatırımcının bu bankalardan yuan kredi alıp dolara döndüğünü gören Çin’li yetkililer, bankaların limitlerini kısarak bu “spekülasyonu” önlemeye çalışıyorlar.

Çin’in son önlemi ise biraz daha “sert”. Çin’de kayıtdışı bankacılık (gölge bankacılık) yaparak yabancının ve halkın parasını, yuandan dolar ya da Euro’ya geçirip yüksek komisyonlar karşılığında yurtdışına transferini sağlayan üst düzey işadamları ve yöneticiler tutuklanıyor.

 

2016’DA YÜZDE 10 DEVALÜASYON BEKLENİYOR

Aralarında JP Morgan, Goldman Sachs gibi önemli kurumların da bulunduğu bir yatırımcı kitlesi, yuanda önümüzdeki 2 sene içinde yüzde 10-15 seviyesinde devalüasyon bekliyor. Bu devalüasyonun kontrollü olacağı ve yatırımcıyı ürkütmeyeceği düşünülüyor. Ancak IMF’nin hesabına göre Çin’in taahhütlerini yerine getirebilmesi için sermaye kontrolü olursa en az 1.5, olmazsa 2.7 trilyon dolarlık rezerve ihtiyacı var. Anahtar kelime “yatırımcının ürkmemesi”. Bazen 3 trilyon dolarınız olsa da yatırımcının ürkmesinden endişe edebiliyorsunuz.

 

BU YAZIYA YORUM YAZ
 
20 Şubat 2016 Cumartesi, 23:36 Misafir çin parası yuan acaba ne zaman dünyada rezerv para olarak kabül edilecek... şu anda dünyada en fazla sayıda (804 milyon) işgücüne sahip bir ülkenin kendi parasının dünyada rezerv para olarak geçmiyor olması garip...
Yukarı