TVRadyo
Cüneyt Başaran
Cüneyt Başaran

İki benzer yıl, İki büyük farklılık 2013 -2015

 

Büyüme rakamı geleli 15 gün geçti. O yüzden başlığa bakıp “Bu ne şimdi?” diyebilirsiniz. Ancak ben bugün 2015 yılında yakalanan yüzde 4 büyümenin kendisinden ziyade “Nasıl oldu da bu büyüme geldi?” kısmıyla ilgileniyorum. Büyüme rakamlarının üzerinde bir süre çalıştıktan sonra şöyle bir gerçek ortaya çıkıyor: “2015 yılında Türkiye yüzde 4.6’lık iç talep katkısıyla ama bu talebin hiç ithalat yaratmasını sağlamadan yüzde 4 büyümeyi başarmış.”

Peki bu nasıl olmuş. Gelin ayrıntılara birlikte bakalım...

İç talep, İthalat ilişkisi..

Son 3 yılda toplam büyümenin harcamalar kalemi göz önünde bulundurulduğunda nasıl katkıda bulunduğuna bir bakalım

Yukarıdaki tablo bir miktar karışık gelebilir. Kısaca şöyle izah edeyim. 2015 yılında yüzde 4 gelen büyümenin 4.6 puanı (yani genel toplamdan daha fazlası iç talepten gelmiş). Aynı 2013 yılında olduğu gibi .Her iki yılda toplamda yüzde 4 büyümüşüz ve bu büyümenin hepsi iç talepten gelmiş.

Devam edelim...

2015 yılında yatırımlar büyümeye 0.9 puan katkı yapmış. 2013 yılında da yatırımların benzer bir katkısı var. 2013 yılında Türkiye’de yüzde 4 büyüme sağlanırken ayrıca ciddi de bir “mal stoku” yapılmış. Mal üretimi yapan sektörler genelde; tarım, imalat sanayii, madencilik ve inşaat sektörleri olur. 2015 yılında ise bu stok hiç yapılmadığı gibi bir parça da stoklardan erimiş. Bu iki yıl arasında en büyük “ilk fark” burada.

İTHALATTA HİÇ KIPIRDAMA YOK

Gelelim ikinci ve önemli farka...

2013 yılında yüzde 4 gibi bir büyümeye ulaşılırken bu, iç taleple gelmiş ve iç talebinde en fazla “artırdığı unsurlardan” olan ithalatı ciddi miktarda artırmış. O yıl ithalat 2.5 puanlık negatif katkı yapmış (muhasebe hesabı olarak ithalat artıkça GSYH rakamı düşer. Bu yüzden negatif olarak alınır). Bu gayet anlaşılır bir nokta. İç talep patlayınca, ahali ithal ürünlere hücum etmiş.

Burada enteresan olan 2015 yılını da benzer bir iç taleple bitirmiş olmamız ve bunun tamamen iç taleple gelmiş olmasına rağmen “ithalatta hiç kıpırdama“ olmaması. Bir başka enteresan konu ise iç talebin bu kadar yüksek olduğu bir yıl tüketici kredilerin yıl sonunda sadece yüzde 9 büyümüş olması.

2015 yılında yüzde 4 büyürken mucizevi bir şey gerçekleştirmiş “Kredi talebini patlatmadan ve ithal ürünlere ilgi olmasını sağlamadan çok ciddi bir iç talep ile yüzde 4 büyümüşüz.”

Ya da bu iç talepte daha fazla irdelenmesi gereken bir konu var... Onu da bir sonraki yazıya bırakalım..

 

Yukarı