TVRadyo
Cüneyt Başaran
Cüneyt Başaran

Türk ekonomisi testten geçiyor

 

Zor bir haftadan geçiyoruz. Cuma akşamı yaşanan başarısız darbe girişimi sonrasında bir yandan hayat normale dönmeye çalışırken, diğer yandan darbe girişiminin içinde olduğu düşünülen İçişleri Bakanlığı’ndan MİT’e, Savunma Bakanlığı’ndan üniversitelere kadar dalga dalga gelen görevden alma süreci başlamış durumda. Diğer yandan hafta sonu ekonomi yönetiminin aldığı önlemlerle sıkıntılı haftaya göreceli olarak yumuşak bir giriş yapan piyasalar da, hafta ilerledikçe başarısız darbe girişiminin etkilerini fiyatlamaya devam ediyor.

PİYASALAR NASIL ETKİLENDİ?

Cuma gününe kadar Türk piyasaları için iyimser bir görüntü vardı. Özellikle dış politikada problemli ülkelerle yaşanan sorunların giderileceği yönünde atılan adımlar Türk varlıklarının pozitif ayrışmasına yol açmıştı. Hatta Türkiye’nin risk primini gösteren CDS’leri 220 baz puana kadar inerek son 1 yılın en düşük seviyesine gerilemişti.

Cuma akşamı yaşanan başarısız darbe girişimi sonrası piyasalar, bankacıların “Event riski” dedikleri bu gelişmeyi fiyatlamaya başladılar. Ne demek bu “Event risk”? Olay riski olarak Türkçe’ye çevirebileceğimiz bu kavram; yatırım yapılmış bir ülke, şirket ya da bir başka varlık grubunda beklenmeyen ve tahmin edilemeyecek olan ihtimallerdir. Bunlara örnek; deprem, sel gibi tabiat olayları ya da rehin alma, darbe verilebilir. Aslında Türkiye’de yaşanan başarısız bir darbe girişimiydi. Bu sebeple de bunun fiyatlamasının “düşük profilli” olması beklenir.

Şimdi gelin 2 günlük bu “olay riski” fiyatlamasının sonuçlarına bakalım. Önce risk priminden başlayalım. Türk CDS’leri 2 günde yaklaşık 35 baz puan arttı ve 270 baz puan çıktı. Bu son 1 ayın en yüksek seviyesi. Diğer yandan borsada satış sertti. BIST100 Endeksi’nde 2 günde yaklaşık yüzde 9 düşüş oldu. Özellikle yabancı yatırımcının satış tarafında olduğu görüldü. Endeks haziran ayı sonunda gördüğü 76.000 seviyesine geri döndü. Bir de kura bakalım. Sepet kur cuma günü 3.04 seviyesindeydi. 2 günlük “olay riski” fiyatlamasının ardından sepet kurun yüzde 5’e yakın değer kaybettiğini gördük.

BUNDAN SONRA NE OLACAK?

Yatırımcılar tarafında cuma akşamı yaşananların Türk piyasaları için belirsizlikler yarattığı anlaşılıyor. Nedir bunlar? Öncelikle soru “Başarısız kalan bu darbe girişiminin tekrarlanma ihtimali olur mu?” Bunun cevabı için içeriye baktığımızda; hükümetin, Meclis’teki diğer 3 partinin, TSK’nın, STK’ların ve en önemlisi halkın “darbeye karşı” duruşu, bir daha böyle bir ihtimalin yaşanmasının olası bir ihtimal olmadığını söylüyor. Diğer tahmini risk ise “darbe sonrası hükümetin nasıl bir politika izleyeceği”. Bu konuyu şu ana kadar Cumhurbaşkanı ve Başbakan’ın açıklamalarını referans alarak şöyle yorumlayabiliriz: “Darbeye karışmış unsurlar için hukuka bağlı kalarak en ağır ceza mekanizmasının başlatılması ve kamuda derin bir temizlik süreci” gözüküyor. Bu anlamda da “daha fazla demokrasi ve daha az kutuplaşmış toplum” sonucu çok uzak bir çıkarım gibi durmuyor. Diğer yandan bu süreç içinde demokrasi konusunda net bir tavır sergileyen muhalefet partileri ile “daha yakın durmak ve daha geniş bir mutabakat sağlamak” da diğer izlenecek yol olarak öne çıkıyor. Bir başka risk, NATO üyesi ve AB adayı Türkiye’nin bu süreçte dış politikada diğer ülkeler ile ters düşme ihtimali. Darbe girişimi sırasında “yabancı güçlerin dahli olduğu” kanaati taşıyan hükümetin bu süreci nasıl yöneteceği, diğer muhalefet partilerinin bu konuda nasıl destek vereceğinin de izlenmesi gerekecek.

Türk ekonomisi güçlü makro verileriyle bu tür riskleri taşıyabilecek kapasitede. Yeter ki, olay riski dediğimiz bu süreç çok uzun sürmeden hayat normale dönüyor olsun.

 

Yukarı