TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

Doğalgaz üzerinden yerli kaynaklara oyun

Doğalgaz çevrim santrallarına hiçbir kritere uymadan lisans veren Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) yönetiminin amacı ne olabilir? Doğalgaz fiyatlarını sübvanse ederek yerli kaynakların önünü kesmek olabilir mi? Çünkü tablo buna işaret ediyor. Nasıl mı?
Doğalgaz fiyatları şu an bile petrolün varili 50 dolar seviyelerindeki rakamlardan Türkiye içine arz ediliyor. Ne hikmetse hiç zamlanmıyor. Şu an iç piyasaya verilen doğalgazın ısıl değeri böylece yerli linyitin altında tutularak bir nevi yerli kaynaklara yatırım yapılmasının önü kesiliyor. Zaten yerli kömürü ekonomiye kazandırmak isteyenlere de fırsat verilmemesi bunu gösteriyor.
Hesap ortada. Kamu elektrik santrallarıyla bazı yap-işlet-devret (YİD) ve yap-işlet (Yİ) santrallarına bin metreküp doğalgaz yaklaşık 590 dolar seviyesinde faturalandırılıyor. Böylece alım garantili termik santrallardan yüksek fiyatla elektrik üretiliyor. Kamunun diğer santrallarından üretilen elektrikle de piyasa kendi içinde dengeleniyor ya da doğalgazdan kaynaklanan zarar aza indiriliyor.
Konutlar ve özel sektör doğalgaz çevrim santrallarına ise aynı doğalgazın bin metreküpü, 500 dolar seviyesinden satılması gerekirken 300 dolar seviyesinde sunuluyor. Bu durumda sübvanse edilmiş doğalgazdan elektrik üretimi teşvik ediliyor. Zaten EPDK da geleni geri çevirmiyor.
Halbuki EPDK'nın doğalgazda fiyat belirleme yetkisi var, ama etkinlikler yaparak suskunluğu tercih ediyor. Elektrik Piyasası Kanunu md. 5/A-1/f hükmü uyarınca EPDK'nın görevlerinden biri de: "Doğalgaz piyasası içerisinde rekabetin hiç veya yeterince oluşmadığı alanlarda, fiyat ve tarife teşekkülüne ilişkin usul ve esasları düzenlemek."
Ayrıca Doğalgaz Piyasası Kanunu md. 1'de kanunun amacı "Doğalgaz piyasasının serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir doğalgaz piyasasının oluşturulması" olarak belirtiliyor. Yani EPDK'nın piyasayı gözetmek vazifesi, mali koşulların takibi ve düzenlenmesi ile mevzuata uyumun denetimi ve sağlanmasına dikkat çekiliyor.
EPDK'nın kanunda yazılı yetkilerini kullanıp rekabetin tam oluşmadığı doğalgaz toptan satış pazarını düzenlemesi ve mali açıdan daha güçlü bir doğalgaz piyasası oluşturması gerekmektedir. Peki bu görevlerini yerine getiriyor mu? Elbette hayır.
Elektrik Piyasası Kanunu'nun 5. maddesi onlara bu yetkiyi veriyor, ancak okuyup memleket menfaatine kullanacak vicdan sahibi, sorumluluk taşıyan, makamının hakkını veren insanlara ihtiyacımız var. Petrol fiyatları yukarı çıkıyor, ama fiyatları petrole endeksli olan doğalgaz sabit kalıyor. Hatta bilinçli olarak ısıl değer bakımından da yerli linyit kömürün bile altında tutuluyor. Diğer taraftan da önüne gelen herkese gaz var veya yok detaylarına bakmadan, boru hattı kapasitesini bile merak etmeden, yerli kaynakların önünün kesilmesi adına lisans dağıtılıyor.
Doğalgazı kullanan 10 milyon abone varsa, 25 milyon da elektrik abonesini olduğunu düşünün. 10 milyon doğalgaz abonesinin sübvanseli olarak ucuza tükettiği gazın parasını, doğalgaz kullanmayan elektrik kullanıcıları ödüyor. Çamlıca'daki beyefendinin doğalgaz parasını Trabzon'un bir köyündeki vatandaşa ödetiyorsunuz. Bu mu adalet?


Enerji riski de Başbakan'a bağlandı

"Enerjide Risk Yönetimi Konferansı''nda konuşan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Başkanı Hasan Köktaş da "Türkiye'de sağlanan siyasi ve ekonomik istikrarın, enerji sektörü üzerindeki ülke riski faktörünü oldukça azalttı" şeklinde ifadelerle Başbakan Erdoğan'a mesaj gönderiyor. İyi de sen o kurumun başında ne yapıyorsun?
Başkan ve kurul üyeleri etkinliklere katılmaktan müthiş zevk alıyorlar, ancak iş proje üretmeye, projeksiyon belirlemeye, yerli kaynakları harekete geçirecek plan yapmaya gelince işte o nokta sınıfta kalıyorlar. Çünkü oturup çalışmak, kafa yormak, kafası çalışanlarla beyin fırtınası yapmak gerekiyor.
Görevde bulunduğunuz süre boyunca neden tek bir tane dahi Türkiye'nin kendi kömüründen elektrik üretecek santral kurulmasını sağlayamadınız?
Sürekli etkinliklere katılırken, neden doğru düzgün bir etkinlik de siz düzenleyip, yerli kaynakların nasıl değerlendirilmesi gerektiği konusunda bir çalışma ortaya koymadınız?
İthal kömüre ve doğalgaza sağladığınız imkânların yüzde birini bile yerli kaynaklara niçin tanımadınız?

Yukarı