TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

İngilizler planladı, Azerbaycan geliştirdi, Türkiye imzaladı

Azerbaycan ile Türkiye arasında yakınlaşmayı ticari detaylarla daha da güçlendirecek, Azeri doğalgazının Türkiye'ye ulaştırılmasına ve üzerinden Avrupa pazarlarına açılmasına imkân sağlayacak Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı'na (TANAP) en üst düzey imzalar dün atıldı. Projenin yüzde 50 oranında yol kat ettiği anlamına gelen Hükümetlerarası Anlaşma, dün Dolmabahçe'de Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Başkanı İlham Aliyev'in katılımıyla gerçekleşti. Öncesinde ise iki devlet adamının, enerji bürokrasisinin katılımıyla Türkiye'nin sıkıntılı olduğu bir atmosferde gerçekleştirdiği ikili görüşme, planlanandan uzun sürdü. TANAP için düzenlenen program da tam bir saat gecikmeli olarak başladı. Çünkü TANAP sebebiyle enerji arenasında yeni bir gerginlik dönemine de girmiş olacağız.
8 Haziran 2011 'de Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız'ın memleketi Kayseri'de Nabucco için Proje Destek Anlaşmaları (PSA), hissedar şirketler ve transit ülke hükümetlerinin ilgili bakanlarının katılımıyla imzalanmıştı. Amaç Hazar Bölgesi doğalgazını Türkiye üzerinden Avrupa'ya taşıyacak olan Nabucco Doğalgaz Boru Hattı Projesi'ni bir adım öteye taşımaktı. Ama geçen zaman projenin ileriye değil, geriye gitmesine sebep olan gelişmelerle doldu. Nabucco'ya ilk tepki de Azerbaycan'dan geldi. İsteksiz davrandılar, doğalgazlarını bu boru hattına verme konusunda bir kararları olmadığını anlaşmanın olduğu gün açıkladılar.
Projedeki çeşitli belirsizliklere Azerbaycan'ın tutumu da eklenince, 31 milyar metreküp kapasiteli planlanan Nabucco, form değiştirmek zorunda kaldı. TANAP da önce bir İngiliz BP Projesi olarak böyle doğdu. Ama BP, TANAP'ı önemli projeleri olduğu Rusya'nın tepkisini çekmemek için 16 milyar metreküplük bir proje olarak hayal ediyordu. Fakat Azerbaycan'ın Türkiye'de yaptığı yatırımlarda gördüğü karşılık TANAP'a bakışını değiştirdi.



Azerbaycan enerji sahalarında kaybettiğini, Türkiye ile boru hatlarından kazanacak mı?

Nabucco Projesi'nin 31 milyar metreküplük kapasitesine karşılık, TANAP'ın 56 milyar metreküplük hacmiyle daha ümit veren ve iki kardeş ülkenin girişimiyle hızla hayata geçme şansı yüksek olan bu projenin önündeki en büyük engel, enerjide büyük oyuncu olan Rusya ve BP gibi büyük enerji şirketleri olacaktır. Çünkü Azerbaycan enerji sahalarındaki en önemli oyuncu olan BP, düşük kapasiteli olarak planladığı TANAP'ta inisiyatifi Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi SOCAR'a kaptırınca artırılan kapasite birilerini rahatsız edecek şekilde genişletildi.
Dolayısıyla iki kardeş ülkenin TANAP'ta daha yakın çalışması, dedikodulara fırsat vermeden ortak ticari menfaatlerini de zedelemeden yol almaları için tedbirli olmaları gerekiyor. Bulgaristan sınırından Avrupa pazarlarına ulaşacak TANAP'ın devamında ise 3 boru hattı projesi var. Türkiye-Yunanistan-İtalya Projesi (ITGI), Azerbaycan'ın desteklediği Trans Adriyatik Boru Hattı Projesi (TAP) ve BP'nin devrede olduğu eski Nabucco güzergâhı. TANAP'ın 56 milyar metreküplük kapasitesi ise ileride Türkmen, Irak ve İran gibi ülkelerin gazıyla dolabilir. Özetle Nabucco'dan daha güçlü bir proje.
Eğer bölgemizde etkin olmak, enerji projelerine yön vermek istiyorsak, güçlü ve havalı söylemler yerine, hızlı ve zamanında alınabilecek kararlarla güçlü eylemlere ihtiyacımız var.



TANAP'ta Türkiye değil Azerbaycan kazanacak!

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'ndan önemli bir isme bu projenin detaylarını sordum. Mesela iki kardeş ülke TANAP'ta önce "İngiliz hukuku mu, Türk hukuku mu?" konusunda tartışmıştı. Bu konuyu ve TANAP'ta BP etkisini sadece ben gündeme getirdiğim için takip ettim. Öğrendim ki bulunan saçma bir orta yolda, "İsviçre hukuku"nda karar kılınmış. Demek ki kardeşlerin hukuku olmuyormuş.
Ama TANAP ile Türkiye ilk defa önemli bir doğalgaz geçiş hattına ve transit ülke hüviyetine sahip olacak. Bizim vergi ve transit geçiş gibi konularda sanılanın aksine bir kazancımız olmayacak. Önemli olan kardeş Azerbaycan'ın dışa açılması ve onların kazanımları...

Yukarı