TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

BP'nin Türkiye-Azerbaycan yol haritası

Geçtiğimiz hafta Azerbaycan'da enerji ağırlıklı bir inceleme seyahatindeyken BP'nin Hazar bölgesinde yaşadığı sıkıntıları da kaynağından dinleme şansım oldu. Aynı günlerde bu köşede 'Enerjide Azeri-İngiliz düellosu' başlığı altında ben de bir yazı kaleme almıştım. Türkiye BP yetkilileri kamuoyunu yanlış bilgilendirdiğim gerekçesiyle bir cevap gönderdi. Evet gelişmelere Türkiye ölçeğinden baktığımızda durum farklı olabilir, ama neticede BP yetkililerini Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in de ciddi şekilde uyardığı bilgisiyle büyük fotoğrafa baktığımızda her şey gayet net bir şekilde ortaya çıkmaktadır.
Bir süre önce Aliyev, petrol üretimi konusunda yaşanan azalmadan, üretimin büyük bölümünü gerçekleştiren British Petrolium (BP) şirketini sorumlu tutarak, önemli uyarılarda bulundu. Aliyev'in Azeri-Çırak petrol havzalarındaki üretimide yaşanan gerilemede konsorsiyumda işletmeden sorumlu BP'yi eleştirmesi üzerine önemli gelişmeler yaşandı.
Benim yazım da bunların arifesinde, BP'nin Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı'nda (TANAP) daha fazla hisse almak gibi bir isteği üzerineydi. Azerbaycan Devlet Petrol Şirketi (SOCAR), BP'ye TANAP'ın yüzde 12 ortaklığını teklif etmiş, BP de bu teklife sıcak bakıyor ve değerlendiriyormuş. Yüzde 25 oranında ortak olma haberlerini de yalanlıyorlar. Eğer Aliyev'in bu uyarıları neticesi bir silkelenme olmasaydı, TANAP'ta hisselerin dağılımı konusunda tartışmalara devam ediyor olabilirdik. Yine de sıcak tutulması gereken bir husus ve kesinlikle TANAP'ta SOCAR hissesinin yüzde 51'in altına düşmemesi gerekir.
Bakü-Tiflis-Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı'na (BTC) petrol sağlayan Azeri-Çırak-Güneşli (AÇG)
üretim sahasının ortaklarından biri olan Türkiye Petrolleri AO (TPAO) her yıl bu ortaklıktan yüzde 6 civarında bir pay alıyor. Ancak benim bahsettiğim "Türkiye BTC'den tek damla petrol almıyor" hususu daha farklı mevzu.
"BTC'nin Türkiye kısmını işleten BOTAŞ International Limited (BIL) Şirketi ve BTC Şti. ortakları arasındaki işletmenlik anlaşmasında geçtiğimiz yıl yapılan yeni düzenlemeler ile, BIL tarafında sürdürülebilir bir kârlılığın temelleri atılmıştır." BP, bu açıklamayla zaten beni teyit ederek, geçtiğimiz yıla kadar BTC'de Türkiye'nin zarar ettiğini ifade ediyor.
Zarar konusu Azerbaycan'ın da sıkıntısı. Siz görüp harekete geçmezseniz BP oralı olmuyor. Cumhurbaşkanı Aliyev, "Azeri-Çırak havzalarına BP'nin işletmesini yaptığı konsorsiyum şimdiye kadar 28.7 milyar dolarlık bir yatırım yaptı. Bunun karşılığı olarak da 73 milyar dolarlık gelir elde etti" diyor ve ekliyor: "Konsorsiyum, vaatleri yerine getirilmediği için Azerbaycan'ın ticari kaybı 8.1 milyar dolar civarındadır." Bu uyarı üzerine BP'den şu açıklama geliyor: 'BP Azerbaycan Devleti'ne sadıktır. Üretimde yapılan aksaklıklar SOCAR'la işbirliğiyle giderilecektir."
Fazla söze gerek var mı?

 

Cepçiler neden hızda yarışıyor?

Önümüzdeki yıllarda önemli oranda cep telefonu abonesi mecburen 3G'ye geçecek. Halihazırda datadan yüzde 70, sesten yüzde 30 oranında oluşan gelir tablosu bu sürecin daha da hızlanacağını gösteriyor. Şebeke hızı bu açıdan önemli olduğu için operatörler kendi aralarında tuhaf yarıştalar. Ancak, Türkiye'de 3 operatör BTK'nın uyarısıyla "A operatör B'den hızlıdır"şeklinde reklam yapamıyor, bu noktadan rekabet edemiyor. Amerika'nın 4G'si yanlış reklamlarla devreye sokuluyor.
30 milyar TL'lik telekomünikasyon pazarında GSM operatörlerinin pazar payı yarısından fazla. Asıl para kazanılacak bu alanda altyapı ve dolayısıyla hız öne çıkıyor.
Türkiye'de 37.7 milyon 3G ve 28.5 milyon da 2G abonesi var. Bu oran giderek 3G lehine değişiyor. 2006-2011 arası altyapı yatırımları (BTK rakamları) şöyle: Turkcell 7 milyar 134 milyon TL, Vadofone 4 milyar 730 milyon TL, Avea da 4 milyar 559 milyon TL. Bunların içinden 3G ihale bedellerini çıkarırsanız gerisi daha hızlı 3G hızı için altyapı rakamları.
Zarar eden şirketin, müşteri kazanma adına yanlış reklama başvurması, tüketiciyi aldatması neticede hız yarışına sirayet etmiş durumda.

Yukarı