TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

Kapadokya’da bir dünya balon

Kapadokya'yı havadan keşfetmenin en güzel yolu keşfedildiğinden bu yana, Türkiye'deki balon şirketlerinin sayısı 22'ye, balon adedi ise yaklaşık 200'e ulaştı

Sabah saat 4 sularında, hafif nemli ve oldukça dingin taş otelde telefonum acı acı çalmaya başladı. Kapadokya semalarında balonla uçuş yapacağımdan, gelen telefon havanın uçuşa elverişli olduğunu haber veriyordu. 01.30'da yatıp 04.00'te kalkmak için yeterli adrenalin bedenimde çoktan salgılanmıştı.
Beni almaya gelen araca binmem uzun sürmedi. Minibüste benimle aynı heyecanı paylaşacak turistlerle beraber Butterfly Balloons'un ofisine doğru yola çıktık. Burada çeşitli otellerde konaklayan turistlere balonlara binmeden önce kahvaltıyla beraber brifing veriliyor, bu esnada hava durumuna göre balonların nereden havalanacağına dair çalışmalar yapılıyor. Ben de zamanımı değerlendirip Amerika'da balon pilotluğu eğitimi alan Mustafa Turgut'ta sorular sorarak merakımı gideriyorum. Uçmama riski bulunduğunu söyleyince biraz bozuluyorum ama 5 dakika geçmeden pilotumuzla balonun havalanacağı yere doğru yola koyuluyoruz.
Ortalık aydınlanmış, ama güneş yok. Hava kapalı ve yağmur inceden çiseliyor. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nün (SHGM) bu bölgenin baloncuları için yayınladığı raporlar, bugün uçulmasına mani bir durum olmadığını gösteriyor. Sıcak hava balonları, 28 ºC'nin üzerinde ve rüzgârlı (10 knot üzeri) havalarda uçmuyor.
Detaylar tekrar kontrol edilip beraberimizde getirdiğimiz küçük balonlar uçurularak, rüzgârın şiddeti ve yönü test ediliyor. Pilotumuzun işaretiyle balon araçtan indirilip yere seriliyor. İki şişirme fanının motorları açılıp balonun içine hava dolduruluyor. Biraz şişince pilotla birlikte içine girip onun kontrollerine eşlik ediyorum.
Diğer taraftan teknik ekibin bir kısmı, balonu yere yatay yatırılan sepete bağlıyor, bir kişi de tepesine bağlı iple balonu gergin tutarak kolay şişmesi için çaba sarf ediyor. Balon yeterince şişince, "Nasıl havalanacak" diye başımı kaldırdığımda bizden önce gökyüzüyle haşır neşir olan diğer balonlar dikkatimi çekiyor. Pilotumuz, bu esnada sıvı propanla çalışan burner'ı (yakıcı) ateşliyor. Balonun (zarfın) içindeki hava ısınmaya başlayınca, yerden toparlanıp havaya doğru yükseliyor. Pilotun da içinde bulunduğu yan yatık sepet; zarf sıcak havayla doldukça düz konuma geçiyor. Bu esnada teknik ekip sepeti kontrol ederken, pilot da yolcularını balona davet ediyor. 16 yolcu arasında, köşeyi kapıp iyi fotoğraf çekebilmek için balona en son binen ben oluyorum. Artık havalanmaya hazırız. Pilotumuz yerdeki teknik ekibe işareti vererek, balonunun havalanması engelleyen bağlardan kurtulmamızı sağlıyor. Ve hemen harekete geçiyoruz.
Ancak havalanmaktan öte, yeri yalayarak önümüzdeki derenin içine doğru alçalmaya başlıyoruz. Pilotumuz da içimize korku salmak için, "Havalanma sorunumuz var" diye bağırarak yangına körükle gidiyor. Balonla uçuş tecrübem olduğundan, pilotların bu tarz küçük numaralarıyla yolcuları heyecanlandırdıklarını biliyorum. Ama bazı yolcuların "Havalanamayacağız" diye hafiften paniklenmeye başladıkları an pilotumuz burner'ların/ateşleyicilerin ikisini birden açıp balonun içindeki havayı ısıtmasıyla aniden yükseliyoruz.
O hızla, ilk yükselişimizde 5 bin 200 feeti görüyoruz ve birçok balon altımızda kalıyor. Gökyüzünde balonların içindeki havayı ısıtmak için kullanılan burner/yakıcıların çıkardıkları tarifi zor ses ise halen kulaklarımda.
Balonunun yükselmesi, içindeki havanın ısıtılmasıyla, hızlı bir şekilde alçalması da tepedeki bölümün açılarak, havanın boşaltılmasıyla sağlanıyor. Sağa/sola dönüşler ve yön tayinlerinde ise yanlardaki pencere gibi konumlandırılmış bölümlerden hava salınarak gerçekleştiriliyor. Tüm bu işlemler ise balonun veya zarfın içinde ateşe dayanıklı özel malzemeden yapılan iplerle kumanda edilirken, yükselip/alçalarak da gidilmek istenen yöne uygun rüzgâr bulunmaya çalışılıyor.
Sıcak hava balonlarında yakıt olarak kullanılan propan, mutfak tüplerindeki gazdan daha temiz. Bizim balonumuzda 4 adet burner ve propan tüpü var, ancak bu sayı balonun boyutuna göre değişiyor. Balonların yolcu sayısı ise 4 ila 36 arasında olabiliyor. Sabahın erkenden, yani havanın en dingin olduğu zamanlarda yapılan uçuşlar genelde bir saat sürüyor. Biz de saat 05.00 sularında havalanıp bir saat havada kalıyoruz. Kapadokya'da yılın yaklaşık 310 günü balonla uçuş yapılıyor. En az uçuşun olduğu mevsim kış.
SHGM, ‘Kapadokya'da Balon Uçuş Sahası' oluşturmuş ve bu bölgenin dışına çıkılması yasak. Her balonda iki telsiz bulunuyor. Biri tüm balonlarla iletişim kurmak için, diğeri yer ekibiyle temas sağlanmak için kullanılıyor. Zira balonların iniş yerlerini önceden kestirmek pek mümkün olmuyor. Bu sebeple inişte yolcuları ve balon malzemelerini almak üzere teknik ekip yerden takibe geçiyor. Balon yere yaklaştığındaysa en tepe noktasına bağlı ip yer ekibine atılıyor ve balon istenilen tarafa doğru yere seriliyor. Ardından yolcular; sepetten, bambaşka bir mekâna teker teker iniyor.
Uçuş süresince balonlar; yaklaşık 1000 feetlik yüksekliğe çıkıp vadi içlerine girerek güneşin doğuşunu, peri bacalarını ve manzarayı yolculara sunuyor. Uçuş sonundaysa şampanyalı bir kutlama yapılıyor. Aparetif yiyecek ikram edilip uçuş hatırası olarak sertifika veriliyor. Ve uçuş sonrası yolcular konakladıkları otellere bırakılıyor.
Kapadokya'yı havadan keşfetmenin en güzel yolu keşfedildiğinden bu yana Türkiye'de balon şirketlerinin sayısı 22'ye, balon adedinin ise yaklaşık 200'e ulaştığı belirtiliyor. Benim uçtuğum gün ise aynı anda 90 civarında balon gökyüzündeydi. Dünyada Kapadokya'dan başka her gün 100'e yakın balonun havalandığı ikinci bir yer yok. Yetkililerle yaptığım hesaba göre geçen yıl yaklaşık 400 bin kişi (tamamına yakını yabancı) balonla uçmuş. Bilet fiyatları ise pazarlıkla değişmekle birlikte 150 Euro seviyesinde. Tarih, doğa ve uçuş keyfi için Kapadokya sizi bekliyor...

Balonla uçan ilk insan
İlk insanlı balon uçuşunu Fransız kâğıt üreticisi Étienne ve Joseph-Michel Montgolfier kardeşler 1783'te gerçekleştirdi. İlk modern sıcak hava balonu ise Bristol Belle tarafından 1967'de İngiltere'de üretildi.
Sıcak hava balonu, zarf ve sepet (gondol) olmak üzere iki ana parçadan oluşuyor. Zarf, genellikle yırtılmaya karşı dayanıklı (rip-stop) naylon veya bir tip sentetik kumaş olan dakron gibi hafif ama sağlam materyallerden yapılıyor. Sepetin yapımında da güçlü, hafif ve darbeye karşı esnek olan hasır veya hint kamışı tercih ediliyor.

Yukarı