TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

Airbus Türkiye'ye nasıl gol attı?

Paris Air Show'dan kaleme aldığım 'THY'den milyar dolarlık sipariş alan Airbus TAI'ye verdiği işleri iptal etti' yazım bazı yerlerde adeta şok etkisi yaratmış durumda. Türk Hava Yollarının (THY) 13 milyar ve Pegasus'un ise 12 milyar dolarlık siparişine rağmen böyle bir şeyin yaşanmış olması bakanlardan tutunda tüm yetkililerin ciddi zafiyetini ortaya koyuyor. Ancak şu aşamada bile Airbus nezdinde lobi yapılıp, tepki konursa bir şeyler olabilir.
Şimdi benim yazıma Airbus'tan gelen cevaba bakalım:
"Sogerma'ya verilen iş paketi sadece A321 uçaklarının 14'üncü gövde panelleri içindir ve TAI bu kontratı Sogerma'ya kaybetmiştir, doğrudur. Onun dışında TAI'nin elinden alınmış bir kontrat, iptal edilmiş bir işi bulunmamaktadır. TAI halihazırda Airbus programlarında:
- Tüm A320 ailesi uçaklarının (A319, A320, A321) 18. gövde panellerinin tek üreticisi konumundadır.
- A350 XWB uçaklarının aileronlarının tasarım ve üretiminden sorumlu tek üreticidir.
- A400M uçaklarının ön gövde paneli, paraşütçü kapısı, sistemleri gibi önemli parçalarını üretmektedir.
Bir de son olarak tüm yukarıdaki iş paketlerine ek olarak Paris Air Show'da açıklandığı üzere TAI Airbus'ın A330-200 ve A330-300 uçaklarının 'istikamet dümeni üretimi' ihalesini kazanmıştır."
Bu cevabın biraz izaha ihtiyacı var. Çünkü Airbus, nisan ayında A321 uçaklarının 14'üncü gövde panelleri üretim ihalesini TAI'nin kazandığını bir yazıyla bildirdi. Bu ihale süreci de yaklaşık 2 yıl sürdü ve TAI tam 12 şirket arasından, Airbus'ın da bağlı olduğu EADS'nin küçük iştiraki olan Fransız Sogerma ile finale kaldı. Onu da eleyerek, ihaleyi kazandı. Ancak ihale sürecinde Airbus'ın başındaki en yetkili isim CEO Tom Enders'in Alman olduğunu, tedarik bölümünde üretime, ihaleye, yarışa ve fiyat rekabetine hassas davranan Almanların bulunduğunun altını çizeyim.
Ben bu haksız iptal hadisesini yurtdışında önemli, tecrübeli bir yetkiliden, "Türkler çok pasif ve başarısız" uyarısıyla öğrendim. Araştırdım, doğru olduğunu da en az 3 ayrı yerden teyit ettim. Ama detay vermeden yazdım. Airbus'tan gelen ilk tepki "Böyle bir iptal yok" şeklindeydi. Ben yazdıklarımda ısrar edince ve ayrıntı verince, yukarıdaki açıklama geldi.
Paris Air Show'da Airbus ile TAI arasında imzalanan A330-200 ve A330-300 uçaklarının tek kaynak olarak 'istikamet dümeni üretimi' anlaşması ise bir nevi teselli ikramiyesi. Çünkü istikamet dümeninin tanesi 70-75 bin dolar, iptal ettikleri TAI kabiliyet kazandıracak A321 uçaklarının 14'üncü gövde paneli (kanatların olduğu nitelikli kısım) ise bir milyon dolar seviyelerinde. İptal edilen iş çok üretilip-satan (ayda ortalama 30) dar gövdeli uçağa, yeni verilen dümen işi ise geniş gövdeli (ayda yaklaşık 4-5) az üretilip-satılan bir modele ait. Airbus her açıdan dalgasını geçmiş. THY ve Pegasus'un rekor siparişi karşılığında teknoloji transferi sağlayacak adımlar atılamamış, işler alınamamışsa, bu bizim bakanların, 'uzay mekiğine motor da yaparız, lazer silah da' diye ortada gezinen yetkililerin büyük eksikliği ve vizyonsuzluğu. Airbus CEO'su Fabrice Bregier'in TAI yetkililerine "O işi size değil, Sogerma'ya vereceğiz" şeklinde tebliğini ise bir Alman yetkiliye göre deli cesareti olarak görmek gerekir. THY'nin Airbus'a verdiği rekor siparişin imza töreni için Bregier, Türkiye'ye gelmiş, bakanlar Binali Yıldırım ve Mehmet Şimşek de bu programa iştirak etmiş, adam iki bakanın önünde anlaşmaya imza koyduktan sonra bakmış bunların birbirlerinden ve bir şeyden haberleri yok, TAI'nin kazandığı işi daha Türkiye'deyken iptal edip, Fransa'ya dönmüş. Adına Fransız veya Ermeni lobisi ne derseniz deyin, kendi ülkesinin şirketini koruyan Fabrice Bregier'i tebrik etmek gerekir.
25 milyar dolarlık bizim olacak uçaklara gövde yapamazken, olmayan mekiğe 13 milyon TL yatırımla motor, bilmediğimiz lazere bilmem kaç kuruşa silah yapmaya kalkıyoruz. Galiba bir şeyi yanlış yapıyoruz. Birileri gol atmaya uğraşmıyor, bizim kale zaten boş, yuvarlanan giriyor...

Yukarı