TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

Ucuz gaz yüzünden gaza gelmek

Yaklaşık 3 aydır, yoğun bir şekilde, Türkiye gündemine 'ucuz doğalgaz ve petrol' başlıkları altında giren Kuzey Irak mevzuunda taşlar yerine oturmaya başladı. Geçen yılın son aylarına gidin ve çeşitli enerji uzmanlarının ve Enerji Bakanlığı'nın Kuzey Irak enerji kaynaklarına ve Türkiye üzerinden transfer çalışmalarına bir göz atın, bakalım kısa sürede bu derece yanlış açıklamalar, tespitler olabilir mi?
Halbuki gerek Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) ve gerekse merkezi Irak Hükümeti'nin enerjilerini dünya piyasalarına arz etmeye bakışlarındaki farklılıklar henüz çözülmüş değil. Türkiye ise bu atmosferde net bir strateji belirlemeden, alelacele konuya dahil olmasıyla neredeyse Irak'ın içişlerindeki sorunun adresi konumuna gelmek üzereydi. Ancak kısa sürede geri adım atılmasıyla problemler kısmen de olsa üzerimizden atılmış oldu. Fakat tehlike henüz geçmiş değil. Irak'taki bu tartışma da kolay atlatılacak bir mesele değil. Türkiye bir yandan enerji iştahını kabartıp, bu mevzuda direkt müdahil olmamalı, diğer yandan da dikkatli bir siyasetle Irak'tan uzak durmamalı...
Kuzey Irak petrollerinin Türkiye üzerinden dünya piyasalarına açılmasını dün değerlendiren Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, bir ay önceki söylemlerinden daha sağduyulu bir değerlendirme yapma noktasına gelmiş: Konu kendilerinin vereceği bir karardır. Biz Irak'ın normalleşmesi ile alakalı katkı koymaya devam edeceğiz.'
Bir ay önce K. Irak ile yaptığımız anlaşmalar, Irak'ın içişlerine müdahale olarak yorumlanmış ve Irak Başbakanı Maliki'nin tepkisine neden olmuştu. Hatta Irak'tan arka arkaya da tehdit açıklamaları gelmişti. Daha önemlisi bu ay içinde Ankara'ya gelmesi beklenen Maliki'nin ziyareti sessiz sedasız rafa kalktı.
Türkiye'nin enerji kaynaklarını önceleyerek K. Irak'la kurduğu ilişkilere Amerika'dan da üstü kapalı eleştiriler yapıldı, ama Türkiye üzerine almadı. Ancak Irak meselesi bizim sandığımızdan daha karışık. Mesela dün Irak Parlamentosu Sünni Başkanı Usame El Nuceyfi, 2014 Irak bütçesinin Kürtler ile Sünnilerin onayı alınmadan parlamentoya gönderilmesine tepki göstererek, Irak'ta etnik gruplar arasında denge kalmadığını, Petrol ve Gaz Yasa Tasarısı'nın parlamentodan geçmesi gerektiğine de dikkat çekti. Anlayacağınız Irak, kendi içinde petrol ve gaz meselesini halletmemişken, Türkiye'nin de K. Irak'tan olaya dahil olması hayra alamet bir iş değil.
Mevzunun bir de Amerika boyutuna bakalım. Çünkü Amerika, Türkiye'nin aksine Maliki Hükümeti'nin Irak'ta otoritesini kurması için çaba sarf ediyor. ABD Başkan Yardımcısı Biden'ın Başbakanı Maliki ile görüşmesinde, Irak'ın El-Kaide militanları ile mücadelesine desteğinin devam edeceği konuşulmuş. Enerji henüz gündemde olmadığından değil, tahminimce Amerika stratejilerine ters bir durum oluşmadığından konuşulmamış. Maliki de zaten ABD adına enerji mevzularında görüşünü belirtiyor diye düşünüyorum. Ayrıca K. Iraklı yöneticiler de Türkiye ile anlaşma yaparak, petrol ve doğal gazlarını dünyaya pazarlamayacaklarını en fazla 2 ay sonra anlayabildiler. Onların acemiliğine ve aceleciliğine vermeli. IKBY Başbakanı Neçirvan Barzani'nin öyle bir açıklaması var ki, tevile muhtaç; 'Petrol ihracına Türkiye, ABD ve diğer komşu ülkeler destek veriyor. Sorun bizimle Bağdat arasındadır. Bunu anayasal sınırlar içerisinde kalarak çözeceğiz.'
Barzani'nin bu açıklamasından, 'ABD ve diğer komşu ülkeleri' çıkararak bir değerlendirme yapmak lazım. Zira tablo ortada...

Yukarı