TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

Demir ağlar tamam, fiber ağlar ihmalde...

Devleti tüm birimleriyle e-devlete geçirmek için gayret sarf edilirken, altyapısı için aynı çabayı maalesef göremiyoruz. Bir yerlerde yanlış yapıldığını söylemeye gerek yok, tablo ortada. Telekom şirketlerinin en büyükleri; Türk Telekom (TT), Turkcell, Vodafone ve Avea gibileri için hayati önem atfeden fiber altyapıda sıkıntının ana kaynağı piyasaya hâkim olan şirketin tavrı ve bir yönüyle bu kurumla içli-dışlı olmuş kamu tarafının çözüm üretememesi.

Cumhuriyet’in ilk yıllarında ülkeyi demir ağlarla örmek üzere yola çıkıp yıllarca ihmal ettikten sonra AK Parti hükümeti ile demir ağlarla memleketi birbirine bağlama işini hem de hızlısıyla; “hızlı tren altyapısı” ile aradaki açığı kapatmayı başarmış durumdayız. Fakat dönem değişti, çağ değişti ve devreye en az demir ağlar kadar önemli olan fiber ağlar girdi. Bari bu konuda yavaş davranılmasın, ağırdan alınmasın, bazı şirketlerin korunması pahasına sektörün önü tıkanmasın. Zira bu ihmal, demir ağların durumuyla aynı değil. Kısa süre içinde ülkeye ciddi anlamda zarar verir. Zaman kaybedilmeden fiber ağların ülkenin hizmetine sokulması gerekiyor, ama yaklaşık 10 aydır fiber altyapıya kimse yatırım yapmıyor.

Fiber altyapıda kaynak israfı olmaması, aynı yere çeşitli şirketlerin yatırım yapmaması, fiber altyapısı olanların bunları makul ve mantıklı ücretlerle rakipleriyle paylaşması için yönetmelikler, kararnameler çıkarılıyor, fakat yine de gelişme olmuyor.

En büyük fiber ağa sahip olan Türk Telekom bu konuda en fazla eleştirilen, sektörün önünü tıkadığı iddia edilen şirket durumda. Çünkü diğer şirketler Türk Telekom’dan yönetmelikler çerçevesinde hat kiralamak istemelerine rağmen olumlu ya da olumsuz cevap alamıyor.

Mesela 4G yani 4. nesil internet teknolojisi için fiber optik altyapı şart. Zira şirketlerin 4G teknolojisini kullanabilmeleri için baz istasyonlarını fiber ağlarla birbirine bağlamaları gerekiyor. Fiber altyapı yoksa 4G’den ve iletişimde bir adım öteye gitmekten bahsedilemez.

Peki, sistem nerede ve neden tıkanıyor? Kanaatimce sektör, problemi kamu tarafındaki yetkililere aktarmada sıkıntı yaşarken, kamudan Türk Telekom’un yönetiminde yer alanlar da devletin yüzde 30 hissesine sahip olduğu bu şirketin geleceği hakkındaki kaygıları sebebiyle çözüm üretmekte zorlanıyorlar.

Türkiye’deki en büyük fiber ağ TT’nin uhdesinde. Yapılan en son düzenlemeye göre bir telekomünikasyon şirketi, bir yerde fiber altyapı kuracaksa ve o bölgede TT’nin hattı varsa, öncelikle onun kapısını çalmak durumunda. Diğer bir ifadeyle önemli bir neden yoksa TT’nin onayı olmadan ikinci bir şirketin altyapı kurması yasak. Ancak TT’nin kapısını çalana “Evet” demesi halinde ise prosedür belli. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun (BTK) belirlediği fiyat baz alınarak kira anlaşması yapmak. “Hayır” dediği yerlerde ise Ulaştırma Bakanlığı’nın izniyle fiber ağ altyapısı kuruluyor. İşte sistem de burada tıkanıyor. TT, kendisine başvuran şirketlere “Evet” ya da “Hayır” cevabı vermiyor. Bunun yerine detaylarla iş sürüncemede bırakılıyor.

Ulaştırma, Habercilik ve Denizcilik Bakanı Lütfi Elvan ve BTK Başkanı Tayfun Acerer’in dikkatine... Türkiye’de halihazırda fiber altyapının yüzde 85’ine sahip olan Türk Telekom’un, sektördeki hâkim durumunu daha fazla ülke menfaatine kullanması gerekir. Aksi halde ülkenin fiber ağlarla örülmesinde geç kalmak tüm sektörleri etkileyecektir.

Çünkü fiber ağlar, ülkelerin her geçen gün artan geniş bant internet ihtiyacını karşılayabilecek tek çözüm ve geleceğin akıllı şehirlerinin temelini oluşturacak ana teknolojidir. Geniş bant hizmetlerindeki her yüzde 10’luk artış, gelişmekte olan ülkelerin ekonomik kalkınmasını yüzde 1.3 oranında yükseltiyor. Yani 12. Cumhurbaşkanı ve Başbakan Erdoğan’ın sıklıkla vurgu yaptığı 2023 hedefine ulaşmanın yolu bir yönüyle de hızlı internetten geçiyor. Mesela; Dünya Ekonomik Forumu (WEF) tarafından yapılan araştırmaya göre, sabit geniş bant yatırımında geri kalmış ancak rekabet gücü yüksek bir ülke örneğine rastlamak mümkün değil.

Çünkü fiber ağlar; sağlık, finans, eğitim, tarım, ticaret, kamu gibi birçok sektörde bilgiye anında erişim, verimlilik, rekabetçilik, kârlılık ve tasarruf avantajları sunuyor. Türkiye ilerlemek, ekonomisini büyütmek istiyorsa fiber altyapısını makul ve mantıklı yöntemlerle, rekabete açık şekilde geliştirmek durumunda. Türk Telekom’un değerli üyelerinin bazıları aynı zamanda kamunun da etkin isimleri olduğuna göre bu tabloya memleket meselesi gözüyle bakıp sıkıntıyı gidermeleri gerekir.

Yukarı