TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

Türkiye e-ihracatın neresinde?

İthalat tarafını unutup ihracatta yetersiz büyümelerle oyalanan Türkiye, ciddi zaman kaybetti. Bu tablonun oluşmasında son yıllarda ekonomiye yön veren bazı bakanların ve yarı resmi sivil toplum kuruluşlarının ciddi etkisi oldu. Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci ile bu gidişata “Dur” denecek adımların atılmasıyla nerelerde, nasıl hatalar yapıldığı, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ile Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin (TİM) ülkemiz ekonomisinin gelişimine destek olmak yerine engel oldukları da ortaya çıkmaya başladı.

Bu sebeple TOBB ve TİM’in iş dünyasının sırtından beslenip göz boyama törenleri yapmasının kesinlikle önüne geçilmeli. Bakan Zeybekci’ye bu kurumlara karşı gösterdiği cesur tavrından, gerçekleri tüm çıplaklığıyla gündeme getirmesinden dolayı teşekkür etmeliyiz. Yaklaşık 10 yıldır, TOBB ve türevlerine zorunlu üyeliğin kaldırılmasını ısrarla yazmama rağmen, “Neden?” diye soran bile olmamıştı.

Dolayısıyla Zeybekci’nin, “TOBB Kanunu’nu değiştirmeye yönelik çok önemli hazırlıklar yapıyoruz” açıklaması önemli bir dönüm noktası. Bence de iş dünyası TİM ve TOBB’dan aldığı hizmetin bedelini ödemeli, zorunlu üyelik ise kesinlikle kaldırılmalı. Buralarda biriken paralar da bir fona aktarılmalı.

TİM, E-İHRACAT İÇİN NE YAPIYOR?

Elektronik ticaretin hızla yaygınlaştığı ve geleneksel yöntemlerle ticaretin tartışıldığı bir çağda yaşıyoruz. Fakat TİM bu konuya ne kadar ilgi duyuyor, bilmiyorum. Sadece TİM Başkanı Mehmet Büyükekşi’nin 2023 hedefini yakalamaya yönelik verdiği afaki örneği hatırlıyorum: “Bir alibaba.com çıkar, 500 milyar dolar ihracat bal gibi tutar.” Peki nasıl çıkacak? E-ihracat konusunda TİM ne yapmış veya ne yapıyor?

Alibaba.com 2013 yılında, internet ortamında 243 milyar dolarlık ticaret hacmine ulaşırken, bırakın e-ihracat rakamımızı, Türkiye’nin toplam ihracatından 70 milyar dolar daha fazla bir ciro yapmış. Fakat Türkiye’nin ne kadar e-ihracat yaptığına dair kesin bir veri bile elimizde yok. Nasıl?

Dünyada e-ticaret farklı bir yöne giderken, gelişmeleri görüp internette alıcı ve satıcı tarafında güvenli bir alışveriş platformu oluşturan PayPal’ın Bölge Direktörü Kıvanç Onan ile bir araya gelip bu mevzuları tartıştık. Ben sorularımı sıralarken, TEPAV ile yaptıkları “Türkiye’de e-ihracat” raporundan bahsetti. “TİM’le e-ihracatı konuştunuz mu” soruma ise “Hayır” cevabını aldım. Eğer TİM’in bir Alibaba. com beklentisi varsa, Master ve Visa’nın geç kaldığı internet alanında ödeme sistemi geliştiren PayPal ile şimdiye kadar çoktan bilgi alışverişinde bulunmuş olması, toplantılar yapmış olması gerekirdi. Demek ki, cilalı izahatlarla bu işler olmuyor.

Dünya ticaretinin yüzde 20’si e-ticaret olarak gerçekleşiyor. 2013 rakamı 180 milyar dolar. Türkiye e-ihracatının 250-300 milyon dolar seviyelerine ulaştığı, ithalatının da yaklaşık 200 milyon civarında olduğu tahmin ediliyor. Kesin rakamlar, istatistiki bilgiler yok. TEPAV-PayPal çalışmasında şu bilgiler dikkatimi çekti; Türkiye’nin ihracat menzili giderek kısalıyor, ülke sayısı azalıyor. Ancak kısalan menzilde volüm arttığından sorun yaşanmıyor. Dolayısıyla uzak pazarlara ulaşmanın en iyi yollarından birisi e-ticaret.

UZAK PAZARLAR VE KOBİ’LER

Mesela Rusya, Türkiye’nin komşu bölgeleri arasında en hızlı büyüyen e-ticaret pazarlarından birisi olarak dikkat çekiyor. Dünya genelinde önümüzdeki 3 yılda e-ticaretin yılda ortalama % 17 büyümesi bekleniyor. Fakat bu oran komşu Rusya’da % 27. Türkiye’nin geleneksel yöntemlerle ihracat yaptığı ülkelerle elektronik ihracat gerçekleştirdikleri arasında önemli bir detay var. E-ihracatla uzak pazarlara, potansiyeli olan gelişmiş ülkelere ulaşılıyor. Geleneksel ihracatta ABD 7’nci sıradayken, e-ihracatımızda bir numarada yer alıyor.

Bu veriler ışığında Türkiye’nin ihracat yapmakta sıkıntı yaşadığı ülkelere e-ihracatla ulaşması daha kolay, ancak 3 önemli meselenin halledilmesi gerekiyor: 1) Gümrük 2) Lojistik 3) Ödeme, Ayrıca e-ihracatta sorunlar çözülürse KOBİ’lerin daha kolay ve rahat bir şekilde tüm dünyaya mal satmasının da önü açılacaktır. Çünkü Türkiye’de ihracat yapan firmaların oranı % 27. Küçük ölçekli firmaların oranı ise daha az, % 14. Gelişmiş ülkelerde e-ihracatın küçük ve orta işletmelere olan faydası görece daha yüksek. İlgililerin ilgisini çekmesi ümidiyle...

 

Yukarı