TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

Gaz yığmakla merkez olunmuyor!

Rusya’nın Güney Akım Doğalgaz Boru Hattı’nı iptal edip yerine Türkiye’den geçecek yeni bir boru hattı projesini gündeme getirmesiyle birlikte tartışılan en önemli husus: “Türkiye koridor mu olacak, yoksa merkez (HUB) mi?” Merkez olmak tabii ki Türkiye’nin menfaatine, ama merkez gibi gösterip koridora razı etmek ise doğalgaz sahibi ülke ve şirketlerin işine geliyor.

Daha önce bu köşeye misafir ettiğim Türkiye’de lobi yapmak üzere hayata geçirilmiş olan The Bosphorus Energy Club (BEC) İcra Kurulu Başkanı Mehmet Öğütçü, özetle şöyle buyurmuş: “100 milyar metreküpü Türkiye-Yunanistan sınırına yığabilirsek, Türkiye o zaman gerçek anlamda bir HUB olabilir. Yoksa Azeri gazıyla bu iş olmaz.”

Mehmet Öğütçü’nün gaz yığma mantığıyla Türkiye’nin HUB olmasını beklemenin hayal kurmaktan farkı yok. Öyle olsaydı, bahsedilen miktardan daha fazlasına koridor ülke olarak hizmet veren Ukrayna doğalgaz merkezi olurdu. Demek ki, bir ülke üzerinden tek veya birkaç ülke kaynaklı miktarı yüksek gazın geçmesiyle, o ülke merkez olmuyor. Avrupa’nın gaz ihtiyacının % 25’i değil, tamamı da geçse durum değişmez.

Dolayısıyla lobi yapanların söylemlerine kulak asıp gaz yığmak için birilerine onay vermeden önce, Türkiye üzerinden başka pazarlara ulaşacak doğalgazın hangi şartlarda geldiği takdirde merkez olmaya katkı sağlayacağına bakılması lazım. Öğütçü de merak etmesin, İngiltere merkezli Türk görünümlü Genel Energy şirketinin sahip olduğu doğalgaz Türkiye’ye gelir.

TÜRK AKIMI, HAZAR VE ORTA ASYA’YI ETKİLER

Ama gelirken acele ettirilmemesi, Türkiye’ye politik maliyet çıkarmaması, Erbil’e şirin görünürken, Bağdat’ı üzmemesi lazım. Ayrıca Kürt gazı ucuza da gelmeyecek, tıpkı TANAP’tan gelecek Eskişehir teslimatlı Azeri gazında olduğu gibi. Hasılı lobiler görevini yapıyor, ama Enerji Bakanlığı yetkililerine de bu konularda sürekli teyakkuz halinde olmalarını gerektiren görevler düşüyor.

Türkiye-Yunanistan sınırına doğalgaz nereden, ne kadar gelecek? Rusya, Azerbaycan, Türkmenistan, İran ve Kuzey Irak’tan bekleniyor. Buraya Akdeniz’den gelme ihtimali olan Kıbrıs ve İsrail doğalgazını da eklemek mümkün mü? Düşünmeye değer. Ancak, İran gazının, mevcut durum sebebiyle ve Türkmen doğalgazının ise Hazar’ın statüsü, Rusya’nın atraksiyonlarıyla gelme şansı bulamıyor. Eğer Rusya’nın engellemesi olmasa Trans Hazar Doğalgaz Boru Hattı ile Azerbaycan’a ulaşıp Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı’na (TANAP) eklenecek Türkmen gazı Avrupa pazarında Rus gazının güçlü rakibi olabilir. Ama bunun hayali epeydir kuruluyor, görünmeyen Rusya engeli aşılamıyor.

Rusya Devlet Başkanı Putin’in Türkiye ziyaretinde gündeme getirdiği Güney Akım’ın yerini alacak “Türk Akımı” ismiyle anılan projeden Azerbaycan’ın rahatsızlık duyduğunu biliyorum. TANAP’ın taşıyacağı Azerbaycan, Hazar ve Orta Asya doğalgazının önünde bir risk olduğuna da şüphe yok. Ama Türkiye’nin de menfaatine, Rus gazının Türkiye üzerinden Avrupa’ya ulaşacak olması. Hiç olmazsa en fazla doğalgazı ithal ettiğimiz ülkeye karşı son tüketici olmaktan çıkacağımız için bağımlılığımız azalacak. Dolayısıyla çok yönlü düşünüp lobilerin etkisinde kalmadan kararlar alınması gereken bir dönemden geçiyoruz.

Yukarı