TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

TANAP’ın Türkiye ile imtihanı...

İki ülkenin, üstelik ‘kardeş’ diye tarif ettiğimiz Azerbaycan ve Türkiye’nin; ‘Tarihlerindeki en önemli ve stratejik ortak yatırımı hangisidir?’ şeklindeki soruya verilecek cevap; Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı Projesi’nden (TANAP) başkası olmayacaktır. Ancak mevzu enerji olunca; strateji, derinlik, ikili ilişkiler ‘Tek millet iki devlet’ sloganıyla yürümüyor. Zira devrede iki ülkenin dışında kalan ciddi aktörler de bulunuyor. Dolayısıyla TANAP’tan zuhur edecek ulufenin, projenin selameti açısından iyi dağıtılması gerekiyor. Dağıtılmasa ne olur? Bu soruyu sormaya gerek var mı, bilemiyorum. “TANAP’ı kadük bir projeye dönüştürmek istemiyorsak, oyunu kurallarına göre oynamamız icap ediyor” şeklinde bir savunmayla karşılaşmamız söz konusu.

Benim merakımı çeken husus şu: Neden Türkiye’den geçen TANAP boru hattının inşa işi Türk inşaat şirketlerine verilirken, aynı şirketler bu projenin Azerbaycan’dan Türkiye sınırına kadar olan bölümünde yoklar? Hatta ihalesine girmek için yeterlilik bile alamıyorlar. Neden? Galiba üst akıllar bir strateji çerçevesinde bu şekilde olmasını uygun görüyor. O halde Türkiye üzerinden geçecek TANAP’tan Eskişehir ve Trakya’da alınacak gaz için ödenecek yüksek kira bedeline ne demeliyiz?

TANAP’ın altyapı işlerine bakan bölümü TANAP Doğalgaz İletim AŞ “56’’ Kara Kesimi Lot 1, Lot 2, Lot 3 boru hattı inşaatını yaptığı değerlendirme sonucunda, sırasıyla; Fernas İnşaat, Sicim-Yüksel- Akkord Adi Ortaklığı ve Tekfen İnşaat ve Tesisat AŞ’ye verdiğini açıkladı. Yukarıdaki sorumu somutlaştırayım: Bu Türk şirketleri neden, Azerbaycan- Gürcistan-Türkiye sınırına kadar olan bölüm için yeterlilik bile alamadı? Yeterlilikleri yoksa Türkiye içinde TANAP’ı nasıl yapacaklar? Geçelim diğer detaylara...

Bilindiği üzere, Şahdeniz 2’den çıkan Azeri doğalgazı, projenin ilk etabında 10 milyar metreküp (bcm) Avrupa’ya, 6 bcm de Türkiye’nin tüketimine sunulacak. Fakat bu 6 milyar bcm Türkiye’ye pahalıya gelecek, hatta İran’dan sonra en pahalı gaz olarak bilinen Rus gazıyla yarışacak. Daha önce bu konu medyada gündeme gelmişti: “BOTAŞ, bin metreküp doğalgaz için Eskişehir’de 79 dolar, Trakya’da ise 102 dolar taşıma bedeli ödeyecek.”

Yüzde 30 ortağı olduğumuz TANAP’da durum bu şekilde ilerliyorsa, daha fazla gaza ve daha fazla rekabete ihtiyaç var demektir. Ancak birilerinin lobilerinden etkilenmeden, Irak gazını da başkalarını da devreye almaktan başka çare de yok. Görüldüğü üzere lobiler ve ‘stratejik’ denerek acele ettirilen işlerin astarı yüzünden pahalıya gelebiliyor. Aynı durum; “Kuzey Irak’tan ucuz gaz getireceğiz” diyenler için de geçerli. Politik maliyetlerine ve diğer detaylarına lütfen dikkat...

TANAP’taki bu durum, iki kardeş ülke halklarına nasıl verimli hale getirilebilir, düşünülmesi gerekiyor. Ancak benim bildiğim bir gerçek var, o da şu: Rusya Devlet Başkanı Putin’in Güney Akım Projesi’ni Türk Akımı olarak Anadolu’ya kaydırma girişimi kendi içinde dengeleri yerine oturtacaktır. Hazar’ın ve Orta Asya’nın gazı nasıl etkilenir, elbette o detaylara da dikkat kesilmek icap ediyor. Daha önce de TANAP’ın hangi hukuka tabi olacağını burada gündeme getirmiştim. Önce İngiliz hukukuyla yola çıkılmış, sonra İsviçre hukukuyla yola devam edilme kararı alınmıştı. ‘Tek millet, iki devlet’ ama aralarında anlaşabilecekleri bir hukuk yok, demek istemiyorum. Oyunu başından iyi kurgulamamız gerekiyor.

Yukarı