TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

Cepte 4G ihalesi erken, yapılmamalı!..

Cep telefonlarını doğru ve verimli kullanmıyoruz. Akıllı telefonlarla bol gevezelik yapıp, akılsız kullanıyoruz. Devletin ilgili kurumları da bunu adeta destekliyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da zaman zaman şikâyet ettiği üzere bir yanda çerez gibi tüketilen ithal telefonlar var, diğer yanda ise bunları nasıl kullanacağını bilmeyen bir ülkeyiz.

Akıllı telefonların bir de altyapı meselesi var ki, durum o cenahta da çok akıllıca ilerlemiyor. Mesela, Ulaştırma Bakanı Lütfi Elvan, 4G (dördüncü nesil) ihalesini, 2015’in ilk üç ayında yapmak istediklerini, ancak Radyo ve Televizyon Üst Kurulu’nun (RTÜK) 800 bandını boşaltmasını beklediklerine vurgu yaparak, ihalenin önünde bir engel varmış gibi ifade kullandı. Benim elimdeki verilerin ise hiçbiri, 2015’te 4G ihalesinin yapılmasının makul, mantıklı, verimli ve gerekli olduğunu göstermiyor.

4G faaliyete geçerse; akıllı telefonlar ile tabletlerdeki mobil internet hızı 3G’ye oranla yaklaşık 10 kata varan seviyede artacak. Veri indirme ve yükleme süreleri çok kısalacak.

Türkiye’de GSM abonelerinin genişbant, akıllı mobil cihaz kullanma oranı yaklaşık % 30-35. GSM operatörlerinin; Turkcell, Vodafone ve Avea’nın, genişbant ve akıllı mobil cihazlar kanalıyla elde ettiği gelir ise yaklaşık % 20.

Türkiye, 2009’da 3G’ye geçti. Beşinci yılında ise 4G’ye yani bir üst teknolojiye geçmekten bahsediliyor. Acaba 3G için harcanan kaynakların bedeli alındı mı? Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun (BTK) bu soruma nasıl cevap vereceğini çok merak ediyorum. Çünkü GSM abonelerinin % 50’den azı genişbant, akıllı cihaz kullanıyorsa ve bu kanallardan elde edilen gelir de % 20 seviyelerindeyse ciddi kaynak israfı söz konusu. Cumhurbaşkanı Erdoğan vatandaşa yaptığı ithal telefon uyarısının benzerini, verimli olmayan GSM altyapısı için kamu yöneticilerine de yaparsa şaşmamak gerekir.

Dünyada genişbanta geçiş (3G’den 4G’ye) için genel trend, eski teknolojinin yetersizliği, yani yüzde 50’nin üzerine çıkmış yeni teknoloji talebidir. Geçiş ortalaması da 8-9 sene. İngiltere’de akıllı telefon kullanım oranı % 60-65, Hollanda’da ise yüzde 90 seviyelerinde. Bu ülkelerin 4G’ye geçmesinde elbette bir sıkıntı olmaz. Çünkü genişbantlardan elde edecekleri gelirde, abone sayısı da % 50’nin üstünde.

ALTYAPI YOK MEVZUATLAR EKSİK

Fiber transmisyon altyapısı, 4G hizmetleri çok önemli, ama Türkiye fiber ağlarla henüz örülmüş değil. Fiber altyapıda coğrafyakilometre grafiğine bakıldığında, çok gerilerdeyiz. Yaklaşık 240 bin kilometre olan fiber altyapı ve bunun nasıl kullanılacağına dair şirketler arasında yığınla sorun varken, 4G’nin kullanım oranı ne olabilir

Eğer 4G’ye geçilecekse, mobil ve sabit geniş bandın yaygınlaşmasının önündeki fiber yatırım, baz istasyonları inşasına yönelik engeller ve diğer düzenleyici ihtiyaçları için bir torba kanun gerekiyor. 4G ihalesi de sektörde rekabet aksaklığı yaratmadan ve kıt kaynak olan frekansı eşit dağıtacak şekilde yapılmalıdır. Operatörler arasında rekabet avantajına veya dezavantajına dönüşmesine fırsat vermeyecek, adil bir ihale şartnamesi hazırlanmalıdır. Mevzuat ve altyapı olmadan 4G ihalesi de yapılmamalıdır.

AKILLI TELEFONA EK VERGİ OLUR MU?

1) Ulaştırma Bakanı, 4G ihalesinden bahsediyor, bizler genişbant ve akıllı cihaz penetrasyonunun azlığından dem vuruyoruz. Bazılarıysa ithal akıllı telefonların önünü ek vergilerle kesmek için yoğun lobi faaliyeti yürütüyor. Bu durumda 4G kullanan daha da azalacak, gelir de düşecektir.

2) Apple, Samsung, Sony, HTC ve diğer şirketlerin ürünleri için hiçbir gelişmiş ülkenin yapmadığı ek vergi koyma işi, adı yerli olan, ama ne kadar yerli olduğu tartışmalı, Türkiye’de montajlanacak telefonlar için uygulamaya geçirilmek isteniyor. Bu mantıkla, yerli ve de milli ürün gelişmez.

3) Devlet, telefon üreten veya teknoloji geliştirenlere yönelik, sürdürebilir teşvikler verebilir. Rekabetin ve kaliteli ürüne erişimin önü kesilerek başarıya ulaşılamaz. Tüm sektör zarar görür. Televizyon piyasası ve geçmişte otomotiv sektöründe yaşananlara bakılabilir.

Yukarı