TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

24 yaş önemli değil ilk elektronik uçaktı

 

Germanwings’in düşen uçağı Airbus A320’nin 24.3 olan yaşı eleştiri konusu yapıldı. Bakımlı bir uçak 30 yaşında da uçar, 40 yaşında da. Çift motorlu Airbus A320 dünya sivil havacılığını bilgisayar kontrollü uçuşla tanıştıran, basit yapay zekâya sahip ilk model.

Her uçak kazasının kendine özgü problemleri ve hadisenin meydana gelme şekli vardır. Uçak kazalarını birbiriyle kıyaslamak, modelleri birbirleriyle hadiseler üzerinden değerlendirmek doğru değildir. Ancak uçak kazalarına istatistikler ışığında baktığımızda, en fazla olayın iniş ve kalkış esnasında meydana geldiğini söylemek mümkün. İniş ve kalkış esnasında meydana gelen kazaların, seyir halindeyken düşen uçaklara göre nedenleri daha çabuk ortaya çıkarılabiliyor.

Dün Barcelona-Düsseldorf seferini yapan Alman Lufthansa Havayolları’nın iştiraki olan Germanwings’e ait Airbus A320 tipi yolcu uçağı Fransız Alpleri’nin güneyine düşmeden önce normal uçuş yüksekliğine çıkmış, 38 bin feet’te seyir halindeyken bu kaza yaşandı. Bu tarz kazalar ya dışarıdan bir etkiyle olur, ya uçakta taşınan riskli kargo (yanıcı, parlayıcı, patlayıcı madde) kaynaklı olabilir, ya da teknik bir sorundan meydana gelebilir. Ancak kazanın sebebini anlayabilmek için karakutulara (Flight Data Recorder - FDR ve Cocpit Voice Recorder - CVC) ulaşılıp incelenmesi, paralelinde kaza kırım heyetinin uçak enkazı üzerinde yapacağı araştırmaları ve nihai raporu beklemek gerekiyor.

İLK KAZASINI GÖSTERİ UÇUŞUNDA YAPTI

Airbus A320 modeline gelince. Uçak çift motorlu, tek koridorlu, dünya sivil havacılığını bilgisayar kontrollü uçuşla tanıştıran, basit yapay zekâya sahip ilk modeldi. Fly-by-wire olarak isimlendirilen ve manuel uçuş kumandalarına, elektronik yani bilgisayarlı ortamda kumanda edilmesini sağlayan ve pilottan bağımsız olarak yapay zekâyla uçuş güvenliği imkânı veren bir sisteme sahip.

En fazla üretilen model 9 bininci uçağını teslim eden Airbus uçakları içinde A320 ailesi 3 bin 889 adetle en fazla üretilen model.

Bu yönleriyle dikkat çeken uçak ilk uçuşunu 1988’de yaptığında sektörün meraklı gözlerini de üzerine çekmişti. İlk kazasını da aynı yıl Paris Airshow’da gösteri uçuşu esnasında yapmış ve 3 kişi hayatını kaybetmişti. Sektörün henüz yeni tanımaya başladığı ilk bilgisayar donanımına sahip uçak, ikinci kazasını Hindistan Havayolları filosunda 14 Şubat 1990’da yapınca, en fazla tepki gösteren ve bu uçağı kullanmak istemediklerini açıklayanlar da Lufthansa Havayolları pilotları olmuştu. Hindistan’daki kaza esnasında uçakta 139 yolcu ve 7 mürettebat bulunuyordu. Uçak inişe geçtiği son yaklaşma esnasında Bangalore Havalimanı’nda meydana gelen hadise sonrası 92 kişi hayatını kaybetmişti. Bu kaza sonrası uçağın pazarlanmasında ciddi sıkıntılar yaşanmaya başlandı.

TÜRKİYE İLK UÇTUĞU ÜLKELERDEN BİRİ

İlginçtir Airbus A320’nin dünya havacılığında tanınmasında Türkiye’den Onur Air ciddi rol üstlendi. İlk seferlerine iki adet Airbus A320 kiralayarak başlayan havayolu, aynı zamanda Airbus’tan bu uçakları en iyi kullanan şirket ödülünü aldı. Onur Air’in başarılı operasyonları sonrası bu modeli başka havayolları da tercih etmeye başladı ve yıllar önce hizmete giren rakibi konumundaki Boeing 737 ailesinin ciddi rakibi oldu. Kısa süre önce 9 bininci uçağını teslim eden Airbus uçakları içinde A320 ailesi 3 bin 889 adetle en fazla üretilen konumda. Bunların 3 bin 660 adedi çeşitli havayollarında uçuyor. Bu uçaklardan 7 bin 597 adet daha teslim edilmeyi bekliyor.

Dün uçak kazası haberi gelince, önce uçağın 24.3 olan yaşı eleştiri konusu yapıldı. Ardından düşük maliyetli havayolları (Low Cost Carrier), kullandıkları uçaklar ve bakımları gündeme getirildi. Şu hususun net bir şekilde altını çizelim: “Yaşlı uçaklar daha çok kaza yapar” şeklinde mantıksız bir yaklaşım havacılıkta yoktur. Yaşlı uçak veya yeni uçak için de geçerli olan tek şey vardır; kurallara uygun şekilde bakımlarının yapılmasıdır. Bakımlı bir uçak 30 yaşında da uçar, 40 yaşında da. Sadece ondan alacağınız verimlilik, operasyon maliyetleri ve konforu konuşulabilir. Uçaklarda hangi havayolunun filosunda hizmet verirse versin, hepsinin bakım prosedürleri aynıdır. Bundan taviz verilmez. Taviz verilmesine de tüm meydanlarda yapılan sık denetimler sebebiyle göz yumulmaz.

KAZALARA RAĞMEN HAVA YOLCULUĞU EN GÜVENLİ DÖNEMİNDE

250 havayolunu temsil eden Uluslararası Havayolu Taşımacılığı Birliği’nin (IATA) raporuna göre 2014’te uçak kazaları azalırken kazalarda ölenlerin sayısı arttı. Malezya Hava Yolları’na ait iki uçağın başına gelen trajik kazalara rağmen, 2014 havacılıkta “güvenli’’ bir yıl olarak tarihe geçti. IATA’ya göre 2014’te toplam 12 ölümcül kazada 641 kişi hayatını kaybetti. 2009-2013 yılları arasında ise ortalama 19 ölümcül kazada 517 kişi yaşamını yitirmişti. Rapora göre 2014’te her 4.4 milyon uçuştan birinde kaza yaşandı. Milyonda 0.23’e denk gelen bu rakam havacılık tarihindeki en düşük orana işaret ediyor.

Yukarı