TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

Gümrüklere nasıl bir kontrol sistemi gelecek?

 

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, gümrüklerden giren çıkan bütün araçların, insanların, eşyanın, konteynerin yüzde 100’e yakın bir şekilde denetiminin yapılacağı bir sisteme geçileceğini açıkladığında, nasıl bir sistemden bahsedildiğini tam olarak anlayamamıştım. Zira gümrüklerde tam kontrol, her ülkenin meselesi ve bu konuda en teknolojik adım atan ülkenin de Amerika olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim.

Geçen yıl Teksas’ta bir gümrüğü inceleme imkânım olduğundan, nasıl çalıştıklarını ve nasıl bir gelecek hedeflediklerini biliyorum. Bizde gümrükler için “en son teknoloji” diye tarif edilenler ise genelde, halihazırda yurtdışında kullanılan ve terk edilmeye yüz tutmuş sistemler oluyor.

Halbuki yeni teknoloji ürününün, ihale açıp, sistemleri kurup kullanmaya başladığınız zaman dilimine göre geliştirilmiş ürün olması gerekiyor. Dolayısıyla üzerinde çalışan, test eden, daha önemlisi geliştirip üretecek şirketlere, sipariş eden taraflara bakıp doğru karar verilmesi gerekiyor. Gümrük Bakanlığı’nın ihaleye çıkacağı kontrol sistemi alımında böyle bir hassasiyet maalesef göremiyorum.

ESKİNİN İYİSİ, EN TEKNOLOJİK OLABİLİR Mİ?

Neden mi? İhale yapılıp, yeni nesil x-ray cihazlarını alıp, gümrüklere koyduğumuzda -ki tarih olarak 2016 yılı sonu veriliyor- ABD’de x-ray teknolojisini her yönüyle çöpe gönderen bir sistem hizmete girerse üzülmez misiniz? Geçen haftaki yazım tam da bu mevzuya temas ediyor ve yetkilileri uyarıyordum. Sonradan pişman olacağımız bir sistem gümrüklerde kurulmamalı. Zamandan kazandıran, yüzde yüz kontrol sağlayan, insan sağlığı üzerinde etkileri olmayan sistemler araştırılmalı. Sadece elinde x-ray cihazlarıyla pazarlamaya çıkanlara fırsat verilmemeli. Bunun yerine bu ihale sebebiyle, harcanacak kaynaklarla ülkemize teknoloji kazandırma modelleri aranmalı, gerekirse bu alanda rol alacak bir ihale sistemi geliştirilmelidir. Yoksa 8-10 şirketi davet edip x-ray almaktan kolay ne var? Çin veya başka ülkelerin elindeki x-ray’ler, 2 yıl sonra çöp olacaksa, size her türlü fırsatı sunabilir, kapınızı da aşındırır. Aman dikkat...

Geçen hafta köşemde dikkat çektiğim, ABD’de geliştirilen Multi Mode Passive Detection System (MMPDS) gibi yeni teknolojileri hatırlatmak istiyorum. Dünyada gümrükleri kontrol etmek için çok farklı teknolojik arayışlar varken, bizimkilerin eskilerin en yenisine neden kafa yorduklarını anlayabilmiş değilim!

X-RAY İLE 4G ARASINDA FARK YOK

Duyduğum kadarıyla ihale şartnamesi bile belli x-ray ürünler odaklanarak hazırlanmış. Mesela benim geçen hafta dikkat çektiğim yeni teknoloji veya başka geliştirilen ürünleri dikkate bile alacak yaklaşım sergilenmemiş. Tıpkı iptal edilmesi veya ertelenmesi için yazılar yazdığım eski teknolojiyi tarif eden 4G ihalesinde olduğu gibi eskinin girişine onay var, “yeni teknolojinin tarifi bile yok” gibi bir durum. Bu tarz ihalelerde hangi teknolojiye yönelmek gerektiğini belirlemek gibi bir hassasiyet olmadıktan sonra, “En son teknoloji...” gibi iddialı sözler de havada kalıyor.

Bir şey daha kuşkularımı artırdı. Türkiye’ye girip çıkacak tüm malların x-ray’den geçirilebilmesi, sağlıklı bir denetim için 2 milyar liraya yakın bir yatırım gerektiriyormuş, ama bu rakam yeni nesil x-ray cihazlarıyla 200-250 milyon liraya kadar düşmüş. Neden acaba? ABD’deki bazı şirketlerin x-ray’in sonunun geldiğine dair söylemleri olabilir mi? Bu durumda elinizdeki 2 milyarlık x-ray’in çöp olması yerine, 250 milyon USD’ye Türkiye’de değer bulması makul olmaz mı?

FAZLA İDDİALI OLMAMAK LAZIM

Türkiye’ye her yıl 8 milyon araç giriş ve çıkış yapıyor ve milyonlarca konteyner, parseller halinde eşya geliyormuş. Fakat gelen her 100 TIR’dan, sadece 7’si incelenebiliyormuş. Yeni model x-ray cihazlarıyla bütün ürünlerin taranmasını yapacakmışız. Bu da dünyada bir ilk olacakmış. Gümrük kontrollerini sağlayacak teknolojimiz yok, x-ray cihazlarını üretmiyoruz, ama gümrüklerde tam kontrolde dünyada bir numara olacakmışız. Bir yerinde değil, birçok yerinde tuhaflık olan bir iddia. Galiba ucuz x-ray kaynağı bulduk, ürünleri ve insanları radyasyona doyuracak sistemleri her yere koyacağız!

Yukarı