TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

Rusya üzerinden hasar hesabı!

 

Rusya ile sıfır ilişkiye geçmemiz halinde, Türkiye’ye maliyetinin 9 milyar dolar olacağını Maliye Bakanı Mehmet Şimşek açıkladı. Ancak iki ülke arasındaki sorunlu ilişkilerin nasıl bir maliyete tekabül edeceği veya hasarın boyutlarının ne olacağını bugünkü gelişmelere bakarak kestirmek çok zor. Çünkü iki ülke arasındaki ilişkilerin nereye kadar uzanacağı ve nerede duracağı Maliye Bakanlığı’nın hesaplarıyla anlaşılacak boyutta değil. Malum olduğu üzere uçak düşürülme hadisesiyle birlikte İran, Irak ve Rusya üçgeninde yeni gelişmeler oluyor.

Hazar Denizi’ni “Rus Gölü” gibi kullanan Rusya, Suriye’deki Esad güçlerine destek için gönderdiği füzeleri de Hazar’daki savaş gemilerinden fırlatıyor.

Azerbaycan’ın Hazar’da bulunan petrol platformunda çıkan yangının doğalgaz boru hattının zarar görmesi sonucu meydana geldiği, buna da şiddetli fırtınanın sebep olduğu belirtiliyor. Peki Hazar’da daha keskin esecek fırtınanın neye mal olacağını bilen var mı? Özellikle Hazar geçişli ulaşım imkânlarını araştıranlar iyi düşünmeli.

Dolayısıyla iki ülke ilişkilerinin bozulması sonrası çıkarılacak hasar raporu için dış ticaret hacmi üzerinden hesap yapmak doğru netice vermez. Yansımaları mutlaka dikkat alınmalı. Çok daha basit ve yalın haliyle şunu sorabiliriz: Eğer Rusya ile uçak düşürme hadisesi sonrası bu gerginlikler yaşanmamış olsaydı, Merkezi Irak Hükümeti, Irak Kürdistan Bölgesi Yönetimi’nin (IKBY) isteğiyle, eğitim amaçlı Musul’da konuşlandırdığı Türk askeri varlığına itiraz eder miydi?

Ayrıca öyle anlaşılıyor ki, Irak- Türkiye ilişkilerindeki gerginleşen tabloya yakın zamanda Kuzey Irak ile Türkiye’nin geliştirdiği enerji projeleri ve boru hatları da eklenecek. Peki, bunların Maliye Bakanlığı’nın hasar tespit raporunda yeri var mı?

Hatta İran’ın Türkiye’ye sevk ettiği doğalgazı, kış şartlarını gerekçe göstererek azaltmasını nasıl okumalıyız? Rusya-Türkiye gerginliğinde, Irak- Suriye-İran ittifakı oluşturarak adeta mezhepçi politikalara geri dönülmesine ne demeliyiz? Kuzey Irak’tan beklediğimiz doğalgazın Merkezi Bağdat Hükümeti engeline takılma olasılığını hesap eden oldu mu?

Şimdiden Rusya ilişkileri üzerinden hasar rakamı çıkararak “Bize bir şey olmaz” yorumlarına ortam hazırlamanın makul bir yanı bulunmuyor. Rusya hasar rakamının 9 milyar dolar olacağına yönelik varsayımlar, ekonomistlerin 3 ay sonra doların ne olacağına dair yaptıkları, ama bir türlü tutturamadıkları tahminlerine benziyor olmasın...

Unutmayalım ki Türkiye, doğalgazının tamamına yakınını ithal ediyor. Daha da önemlisi, bu ithalatın yaklaşık % 85’ini Rusya, İran ve Azerbaycan’dan boru hatlarıyla alıyor. Doğalgazda talep güvenliği önemli ve Azerbaycan doğalgazı, Rus Gölü Hazar’dan gönderiyor. İran da son gelişmeler ışığında Rusya’nın daha yakın müttefiki oldu. Bu sebeple büyük resme bakıp geleceği okumak ve itidalli olmak gerekir. Eğer ülkeler arasındaki ilişkiler iyi okunmadan, bir sıfır atılarak hasar hesabı yapılırsa yanılgıya düşülür.

Hasarın değil, hasadın hesabını yapmanın yollarını aramak daha doğru olmaz mı?

 

Yukarı