TVRadyo
Güntay Şimşek
Güntay Şimşek

Talih Kuşu niçin uçamadı?

 

Gözlerin yılbaşında verilecek 55 milyon TL’lik büyük ikramiyeye çevrildiği şu günlerde, Maliye Bakanlığı da şans oyunlarında yeniden özelleştirmeye odaklanmış durumda.

Bilindiği üzere özelleştirmesi dövizle yapılan ihalelerin çoğunda şu veya bu şekilde bir sıkıntı söz konusu. Özelleştirilmesi tamamlanan elektrik dağıtım ihaleleri cephesinde de kamuoyuna yansımayan sorunlar zaman zaman kendini hissettiriyor. Gelir ve giderleri, Türk Lirası olan kurumların, yabancı para birimleriyle özelleştirilerek, ödemelerin de döviz olarak programlanması meselenin asıl nedenini oluşturuyor. Çünkü piyasanın döviz lehine hareketlenip, TL’nin değer kaybetmesiyle özelleştirilen şirketlerin yeni sahipleri ciddi krizlerle karşılaşıyorlar.

Milli Piyango İdaresi’ne (MPİ) ait şans oyunlarının özelleştirilmesi ihalesi de aynı sorunları yaşıyor. Medyaya da yansıdığı ve çiçeği burnundaki Maliye Bakanı Naci Ağbal’ın yeniden ihaleye çıkılacağı açıklamasını yaptığı üzere en yüksek ikinci teklifi veren ERG-Ahlatcı Ortak Girişim Grubu, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’ndan (ÖİB) istediği ek süre içinde de sorumluluklarını yerine getiremedi. Birinci sırada yer alan grup açık olarak dövizin yükselmesine gerekçe göstermişken, ikinci sıradaki ERG-Ahlatcı OGG’nin lisans sözleşmesinin imzalanma aşamasında yaşandığını ileri sürdüğü çok daha farklı argümanları var, ancak asıl sorunun dövizdeki hareketlenmeler olduğu ortada.

Şöyle ki; 15 Temmuz 2014’te, Milli Piyango ihalesini KDV dahil olarak, 3.2 milyar dolar ile Net Şans - Hitay Ortak Girişim Grubu kazandı. 14 Nisan 2015’te lisans sözleşmesinin imzalanması için ek süre istendi. Talebi kabul edilmedi. Akabinde Hitay Yatırım Holding AŞ Yönetim Kurulu Başkanı M. Emin Hitay, doların aşırı yükselmesiyle finans sağlanacak bankaların tedirgin olduğu, yerli ve yabancı bankalardan kredi bulma imkânı olmadığını açıkladı. Hatta Hitay, ikinci sıradaki grubun da bu yükün altından kalkamayacağını ifade etti. Öyle de oldu.

ÖİB, ikinci sıradaki grubu, 2 milyar 750 milyon dolarla en yüksek ikinci teklifi veren ERG-Ahlatcı OGG’ye lisans sözleşmesinin imzalanması için 22 Nisan 2015’te davet yazısı göndererek süreci başlattı. İstenen ek sürelerle birlikte, 10 Aralık 2015’te de özelleştirme defterini iptalle kapattı.

Bu ihalenin başarıyla neticelenmemesinde 3 önemli unsur var. Birincisi döviz; 15 Temmuz 2014’te dolar kuru 2.12 TL. civarındaydı. İhalenin TL karşılığı da 6.9 milyar liraya tekabül ediyordu. Bu rakam 14 Nisan 2015’te, doların 2.62 seviyelerini görmesiyle 8.6 milyar TL’ye yükseldi.

İkinci sebep, devletin şans oyunlarına çok fazla ümit bağlaması. Kamunun hasılattan %25 pay istemesi ve bu tablonun da şans oyunlarındaki mevcut hasılat durumu göz önünde bulundurularak, kredi veren bankalara gelir artışının nasıl sağlanacağının anlatılamaması gibi bir gerçek var. Yurtdışında şans oyunlarını özelleştiren devletlerin en fazla % 15 hasılattan pay talep ederken, Türkiye’de oranın yüksek tutulması Milli Piyango İdaresi’nden şans oyunlarını alan şirketlerin halkı daha fazla şans oyunlarına yönlendirmesi anlamına geliyor.

Bence son detay en önemli gerekçeleri içeriyor. İhale şartnamesinde bazı ucu açık noktaların olması, lisans anlaşması esnasında, yorum farklılıklarına yol açabilecek mevzuların açıklığa kavuşturulmaması da başarısızlığın nedenlerinden birisi...

 

Yukarı